Kopyśno

(również Kopysno, Kopystno) – opuszczona wieś w powiecie przemyskim, w gminie Fredropol

Do wsi można się dostać tylko leśną szutrową drogą. Samo grodzisko zwane "Zamek" jest położone wąskim garbie wzgórza, 445m.n.p.m. w odległości 1km na północ od Wiaru. grodzisko zajmuje wypłaszczenie szczytowe wzgórza. Ma kształt wydłużonego owalu 98x56m, powierzchnia blisko 0,5ha. Od strony wschodniej i zachodniej zbocza wzgórza są bardzo strome. Od strony południowej obiekt odcięto od pozostałej częsci garbu rowem szerokości 12m i głębokości 3m, zaś od północy rowem szerokości 4,7m i głębokości 0,8m. Przed tym ostatnim rowem widoczny jest jeszcze łukowaty, niewielki fragment wału zewnętrznego. Wał wewnętrzny grodziska widoczny jest w terenie tylko od południa.
obiekt jest datowany na X/XI wiek.

lokalizacja grodziska

plan sytuacyjno wysokościowy grodziska wg. H.Zoll-Adamikowej

W trakcie prac archeologicznych na wzgórzu, którego podłoże geologiczne tworzy piaskowiec, znaleziono ułamki ceramiki wczesnośredniowiecznej (X-XIII wiek). Samo grodzisko, w którym nie stwierdzono wałów obronnych, posiada te cechy przez położenie na wyniosłej górze o stromych, niekiedy urwistych zboczach. Z kolei przez dobrą widoczność okolicy w kierunku południowym i na wschód w kierunku doliny Wiaru i Rybotycz gród posia­dał doskonałe warunki obserwacyjne i możliwość kontrolowania znacznych odcinków terenu. Elementem obronnym grodziska jest zachowana głęboka fosa od strony południowej i zachodniej, która wyodrębnia centralną, największą jego partię, tworząc owalną przestrzeń (majdan) o średnicy 98x56 m, pofałdowaną niewielkimi garbami i zapadlinami.

Na podstawie dotychczasowej wiedzy o roli grodów w tworzącym się organizmie feudalnego państwa można przypuszczać, że wczesnośredniowieczna warownia w Kopystnie pełniła nie tylko funkcję strategiczną na pograniczu polsko-ruskim, czy polsko-pieczyńskim, ale była najpewniej także ośrodkiem życia ekonomicznego okolicy. Grody strażnicze w dolinie Wiaru i Sanu, strzegące traktów handlowych na Węgry, stanowiły łańcuch obronny zbudowany na naturalnej ścianie Karpat, który chronił wschodnią rubież Polski przed napadami Pieczyngów i innych stepowców. Niektórzy naukowcy są zdania, że łańcuch grodów nad Wiarem i w jego dolinie (Aksmanice, Hermanowice, Sólca, Nowe Sady, Sierakośce, Kopystno i Trójca), założony został przez Bolesława Chrobrego w celu zabezpieczenia wschodniej ściany państwa i strategicznej Bramy Przemyskiej, często atakowanej m.in. dla zdobycia tych terenów bogatych w solanki, których brakowało na Rusi. Grody nad górnym Wiarem strzegły przede wszystkim ważnej drogi wiodącej z Dobromila, przez Rybotycze i Birczę do Dynowa.
Nie udało się stwierdzić, jakie były przyczyny upadku grodu. Przypuszczać można, że nastąpiło to w czasie walki (choć brak jest zwykłych w tych przypadkach śladów spalenizny) lub na skutek utraty dawnego znaczenia z powodu przeobrażeń polityczno-gospodarczych.
(źr: Życie Przemyskie z 1984r.)