Brzezówka II

wieś w powiecie jasielskim, w gminie Tarnowiec

Grodzisko w Brzezówce było wcześniej miejscem mało znanym archeologom. W archiwum Muzeum Podkarpackiego w Krośnie przez długie lata znajdowała się notatka sporządzona w latach 1945-1946 przez Wojciecha Murańskiego – nauczyciela i amatora archeologii, który podczas wycieczki odkrył w tej okolicy monety i skorupy, sugerujące, że może tam być gród. Nikt nie przywiązywał do tego większej wagi, dopóki nie pojawiły się w Polsce mapy lidarowe, czyli takie, które udostępniają widok terenu bez pokrycia lasami i zabudowaniami. – Dzięki tej mapie, archeolodzy pozyskali tysiące nowych stanowisk archeologicznych, a jeden z nich zobaczył, że w Brzezówce znajdują się wały, które mogą sugerować, że tam jest grodzisko – wyjaśnia Jan Gancarski, dyrektor Muzeum Podkarpackiego w Krośnie.

Pierwszy rekonesans archeologiczny, na czele z prof. dr hab. M. Parczewskim i dr M. Wojenką, odbył się w marcu 2014 r. i potwierdził obecność tam wałów grodu. W tym samym roku pracownicy z Muzeum Podkarpackiego w trakcie inspekcji terenowej stanowiska odkryli tam cztery elementy ceramiki datowane na epokę brązu i za namową prof. Parczewskiego rozpoczęli badania wykopaliskowe. – Założyliśmy trzy wykopy sondażowe. Przyniosły one fantastyczne rezultaty. Okazało się, że w tym miejscu była osada obronna, którą można datować na początek epoki brązu. Składała się z majdanu obejmującego 1 ha powierzchni i podgrodzia otoczonego wałem. Całość obejmuje prawie 2 ha i nie można wykluczyć, że był tam jeszcze trzeci wał – mówi Jan Gancarski. Archeolodzy znaleźli tam zabytki typowe dla kultury Otomani-Füzesabony, w tym wał szeroki na 3,1 m i wysoki najprawdopodobniej na 3-4 m.

Podczas przecięcia wykopu wału odkryto, że osadę z epoki brązu dotknął ogromny pożar, o czym świadczą wielkie ilości przepalonej na czerwono i bordowo ziemi z odciskami ogromnych belek drewnianych. – Ogień musiał wytworzyć temperaturę 1000 stopni C, ponieważ polepa jest zeszkliwiona, co spotyka się bardzo rzadko. To jest coś niesamowitego! – wyjaśnia archeolog.

W trakcie badań prowadzonych w Brzezówce wykopano kilka tysięcy zabytków, przede wszystkim glinianych naczyń i kilkaset wyrobów z różnego rodzaju surowców kamiennych. Ciekawostką dla archeologów okazało się odkrycie, że gródek ten nie był zamieszkały w okresie wczesnego średniowiecza, ponieważ nie stwierdzono tam ani jednego zabytku, który by można było datować na ten okres czasu. – Dowodzi to, że egzystował on tylko w początkach epoki brązu – stwierdza J. Gancarski.