Polska Cerekiew

wieś w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Polska Cerekiew

We wsi znajdują się ruiny zamku/pałacu wraz z parkiem, zbudowanego w 1617 roku przez Fryderyka v. Opersdorffa. W roku 1894 dwór został przebudowany i odnowiony przez Eberharda Matuszkę. Po spaleniu w 1945 roku nie był i w chwili obecnej jest zachowany w stanie ruiny.

dwór na początku XX wieku

Polska Cerekiew: Państwo arystokratów

Dawną świetność Polskiej Cerekwi przypomina jeden z najokazalszych zespołów pałacowych w województwie opolskim

Ta duża wieś gminna, a w przeszłości ważny ośrodek dóbr ziemskich leży 15 km na południe od Kędzierzyna-Koźla, przy drodze w kierunku Raciborza. Najstarszym znanym właścicielem Polskiej Cerekwi był wzmiankowany w 1539 r. Jan Kotuliński o przydomku Wrochen.

W późniejszych czasach miejscowe dobra należały do Oppersdorfów - możnego i bardzo wpływowego rodu arystokratycznego. W 1617 r. Ferdynand von Oppersdorf wzniósł sobie w Polskiej Cerekwi okazałą rezydencję w stylu późnorenesansowym.

W 1641 r. rozległe dobra ("państwo") z ośrodkiem w Polskiej Cerekwi nabył hr. Melchior Ferdynand von Gaschin - jeden z najbogatszych ludzi na Śląsku.

W 1823 r. dobra z ośrodkiem w Polskiej Cerekwi przejęli hrabiowie z rodu Matuschków. Pod koniec XIX w. hr. Eberhard Matuschka odnowił i znacznie rozbudował miejscowy zespół pałacowy.

Zabytkowy kościół parafialny

Nad wsią góruje potężna bryła kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia NMP. W zasadniczych zrębach pochodzi z XVII w. W 1617 r. hr. Ferdynand von Gaschin ufundował przyległą do kościoła kaplicę św. Barbary. W 1763 r. powstała kaplica św. Antoniego, ufundowana przez hr. Antoniego Gaszyna.

Nad wejściem do kaplicy św. Barbary (po południowej stronie kościoła) zachowała się kamienna tablica z inskrypcją fundacyjną z 1617 r., zwieńczona kartuszami herbowymi Oppersdorfów. Na zewnętrznej ścianie kaplicy św. Antoniego (po północnej stronie kościoła) zachował się kartusz herbowy Gaszynów z drugiej połowy XVIII w. (w nowszym obramieniu).

Dawny zespół pałacowy

U stóp wzgórza, na którym stoi kościół, po przeciwległej (wschodniej) stronie głównej ulicy, zachowały się pozostałości dawnego zespołu pałacowego. Najstarszą część stanowią ruiny spalonego w 1945 r. późnorenesansowego pałacu, zbudowanego w 1617 r. przez Fryderyka Oppersdorfa i przebudowanego w 1894 r. przez Eberharda Matuszkę. Elewację frontową budowli flankują dwie ośmioboczne baszty, pomiędzy którymi znajduje się późnorenesansowy portal kamienny z osadzonymi w nim dwiema tablicami inskrypcyjnymi, odnoszącymi się do budowy i odnowienia pałacu. W zwieńczeniu portalu widnieje płaskorzeźbiony kartusz herbowy Matuschków.

Wzdłuż głównej ulicy (u podnóża wzniesienia z kościołem) ciągnie się nowsza część zespołu pałacowego, której centralnym elementem jest masywna, dwukondygnacyjna wieża bramna z 1670 r.

Kartusz herbowy Matuschków

Fragment zespołu pałacowego w Polskiej Cerekwi. Oficyny z wieżą bramną i narożnymi basztami

Ruiny pałacu w Polskiej Cerekwi

Barokowa wieża bramna z neobarokowym portalem

autor artykułu i zdjęć: Zbigniew Bereszyński 2007-08-05
źr: Gazeta Wyborcza Opole