Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
Kilka źródeł podaje za sobą istnienie zamku wybudowanego w XIII wieku przez Henryka Brodatego.
za: http://www.olesno.pl
Przypuszczalnie drewniany, niewielkich rozmiarów zamek myśliwski wrocławskiego księcia usytuowany był na wschód od obecnego kościoła św. Michała, gdzieś pomiędzy dzisiejszym kościołem a początkiem ulicy Pieloka. Nie miał on charakteru obronnego, a zapis Lompy "tenże kazał mianowicie około roku 1208 tu wybudować zamek myśliwski i dał go umocnić, by go jako miejsce pograniczne przeciw napadom Tatarów zabezpieczyć" nie jest poparty żadnymi argumentami i wydarzeniami historycznymi. Po pierwsze ok. 1208 r. Europie nie zagrażały jeszcze najazdy tatarskie, a po drugie w owym czasie nie dochodziło do poważniejszych napięć i konfliktów pomiędzy śląskimi Piastowiczami.
Prawdopodobnie przy zamku powstała kaplica postawiona z inicjatywy pobożnej małżonki księcia św. Jadwigi. Henryk Brodaty teren wokół zamku i tworzącej się osady mógł polecić umocnić wałami i fosą.
Przynależność w 1208 r. terenów i okolic dzisiejszego Olesna do książąt opolskich nie wyklucza jednoznacznie faktu zbudowania w nim zamku myśliwskiego przez księcia wrocławskiego Henryka Brodatego.
Rzetelność historyczna zobowiązuje do uwypuklenia faktu, że najstarsza dokumentalna informacja o Oleśnie pochodzi dopiero z roku 1226. Z kolei wzmianka o zamku, darowaniu go przez księcia opolskiego Bolka II Kanonikom Regularnym z Klasztoru NMP na Piasku we Wrocławiu, pojawiła się dopiero w dokumencie z 1353 r. Dokument wystawiony przez Bolesława II w dniu 9 maja 1353r. zachował się w formie kopii sporządzonej w 1753r. i znajduje się w Archiwum Państwowym we Wrocławiu ( Fotokopię jej można oglądać w Oleskim Muzeum Regionalnym).
Na XVI-wiecznym obrazie księcia opolskiego Władysława II Opolczyka, z którego fundacji postawiono murowany kościół św. Michała w 1374 r., umieszczono zarys historii oleskich augustianów, w tym również wzmiankę o wybudowaniu przez Henryka Brodatego zamku myśliwskiego w 1208 r. Po spaleniu się tego obrazu podczas pożaru w Oleśnie w okresie wojny trzydziestoletniej w 1642 r., namalowano kolejny w II poł. XVII w. Ozdabiał on ściany klasztoru, a następnie parafii oleskiej do 1945 roku.
Kolejnym wiarygodnym i najstarszym źródłem pisanym wspominającym zbudowanie zamku myśliwskiego w Oleśnie w 1208 r. jest ręcznie spisana przez przeora oleskich augustianów o. Augustyna Blazika (Błazika) kronika parafii oleskiej. Dzieło to powstało prawdopodobnie na początku XVIII w., bowiem Ojciec Blazik stał się ofiarą pamiętnej oleskiej dżumy w dniu 11. 08. 1708 roku.
Inne zapisy o powstaniu w 1208 roku w Oleśnie zamku myśliwskiego pochodzą z II połowy XVIII i XIX wieku. Mimo znacznej odległości czasowej, upływu wieków tacy badacze jak: Zimmermann, Knie, Pohl opierając się na dostępnych im dokumentach, w swoich pracach nie pominęli tego faktu. Ich dokładność i swoisty profesjonalizm wyklucza jakiekolwiek historyczne konfabulacje.
Skoro tylu niezależnych badaczy potwierdza powstanie zamku myśliwskiego w 1208 roku, może rzeczywiście inicjatywa zbudowania tej warowni wyszła od wrocławskiego księcia Henryka Brodatego, zapraszanego przez krewniaków, książąt z Opola, na polowania do podoleskich lasów. Ten zapalony myśliwy ( polując w okolicach Trzebnicy ugrzązł w bagnie i prosił św. Bartłomieja o wybawienie z opresji ślubując wybudowanie kościoła. I tak postała wotywna fundacja słynnego kościoła i klasztoru w Trzebnicy), zauroczony okolicą zbudował zamek jako taką "średniowieczną daczę", miejsce pokrzepienia po łowach, odpoczynku na pograniczu księstwa, zabawy dla książąt i ich dworzan. Nie bez znaczenia było także położenie geopolityczne tego uroczego miejsca. Granice w wiekach średnich zwłaszcza w okresie rozdrobnienia dzielnicowego były często umowne, stąd powstanie zamku na rubieżach księstwa pozwoliło na kontrolowanie terenu i dało impuls nowemu osadnictwu.
Opisywany obiekt jeśli w ogóle posiadał cechy obronne (i jako siedziba typowo myśliwska) był moim zdaniem na pewno obiektem drewnianym ale czy był to zamek w dosłownym znaczeniu tego słowa, wątpię.
Damian44 Wysłany: 23 Lis 2012 12:59
Z cyklu "Oleskie archiwum X" który ukazał się w gazecie Oleski Telegraf.
Olesno w średniowieczu szczelnie otoczone było przez gęste bory, zamieszkiwane przez wiele gatunków zwierzyny łownej, co stwarzało istny raj dla myśliwych. Oczywiście najbardziej znamienitymi postaciami ówczesnego łowiectwa na Ziemiach Ślaskich byli książęta, do których zaliczyli się też m.in. Kazimierz I Opolski oraz Henryk I Brodaty, władca Wrocławia. Ten ostatni szczególnie upodobał sobie Ziemie Oleską jako miejsce odpoczynku oraz ulubionych przez niego łowów.
Zauroczony oleskimi lasami książę wrocławski Henryk Brodaty postanowił urządzić sobie w niewielkiej osadzie o nazwie Olesno, położonej na skrzyżowaniu dwóch ważnych szlaków handlowych: bursztynowego i solnego, siedzibę myśliwska, mogącą służyć nie tylko jemu, ale też i księciu opolskiemu Kazimierzowi. W 1208 roku władca Wrocławia wybudował na wzniesieniu drewniany zamek myśliwski, który znajdował się na wschód od obecnego kościoła św. Michała i prawdopodobnie zajmował skwer pomiędzy kościołem a dzisiejszym kioskiem z prasą. Oczywiście nie był to zamek obronny, a tylko miejsce zamieszkania księcia i odpoczynku po trudach polowania. Pobożna małżonka Henryka Brodatego – św. Jadwiga, postarała się aby przy zamku powstała kaplica, której nadano wezwanie św. Walentego. Znajdowała się ona do 1226 roku, w miejscu kościoła św. Michała, i rezydował przy niej duchowny diecezjalny o imieniu Andrzej. Książę natomiast, nie tylko zbudował zamek myśliwski, ale również zatroszczył się o same Olesno, tworząc z niego gród, który polecił otoczyć fosą oraz wybudować wały i fortyfikacje. Od tego czasu Olesno było miejscem odpoczynku śląskich władców, do 1229 roku, wspólnym dla książąt opolskich i wrocławskich, w latach 1229 – 1294 tylko wrocławskich i od 1294 roku tylko opolskich. Jednak ostatni właściciel oleskiego zamku myśliwskiego książę opolski Bolesław II, musiał albo nie być myśliwym, albo zbyt rzadko przebywał w Oleśnie, bowiem postanowił budynek zamku podarować zakonnikom, aby ci przekształcili go w klasztor. W dniu 9 maja 1353 roku wspomniany książę podarował zamek klasztorowi kanoników regularnych św. Augustyna z Wrocławia. Jeszcze pod koniec maja do Olesna przybyło pięciu zakonników zwanych augustianami, z przeorem O. Mateuszem na czele i zamieszkało w zamku, przekształcając go w ciągu kilku następnych miesięcy w klasztor. W 1374 roku, augustianie zamieszkujący dawny zamek myśliwski, przejęli administrację parafią Olesno z rąk księży diecezjalnych, co pociągnęło za sobą konieczność rozbudowy klasztoru, ponieważ od tego czasu stał się on również plebanią. Dokonano tego tego w 1375 roku, znacznie zwiększając rozmiary dotychczasowego klasztoru. Ten budynek służył oleskim augustianom aż do dnia 16 maja 1642 roku, kiedy to doszczętnie spłonął w ogólnym pożarze całego miasta Olesna.
Cyprian Tkacz, Mariusz Kaleta
Domniemana lokalizacja zamku myśliwskiego.
Skwer między kościołem św. Michała a kioskiem (początek ulicy Pieloka).
(21.listopad.2012)
od wizyty Damiana 5 lat wcześniej nic się nie zmieniło
Ostatni post: Zamek w Grudziądzu Nasz najnowszy członek: Kazadii Ostatnie wpisy Nieprzeczytane wpisy
