Głębocko

wieś w powiecie brzeskim, w gminie Grodków

W drugiej połowie XIII w. założono na terenie Głębocka siedzibę nowej, pogranicznej kasztelanii dolnośląskiej, usytuowanej na wschodniej rubieży ówczesnego księstwa wrocławskiego. Najstarszą zachowaną wzmiankę na temat miejscowej kasztelanii zawiera dokument księcia wrocławskiego Henryka IV Probusa z 30 lipca 1272 r., w którym w charakterze świadka wystąpił m.in. komes Dezco (Dzierżko?), kasztelan z Głębocka (castellanus de Tyfense). Kolejnym znanym z imienia kasztelanem głębockim był Heimann (Henryk) von Adelungesbach, wymieniany w dokumentach z lat 1293-1294. Siedzibę kasztelana stanowił gród czy zamek wzmiankowany po raz pierwszy jako „dom Głębocko” (huse Tifense) w dokumencie z 6 maja 1294 r. Obiekt ów zbudowano w miejscu odznaczającym się największymi naturalnymi walorami obronnymi: w widłach Nysy Kłodzkiej i Starej Strugi. W wyniku rozbudowy pierwotnej siedziby kasztelana powstał w późniejszym czasie okazały zamek książęcy. Od 1344 r. Głębocko leżało na wschodniej rubieży terenów pozostających w świeckim władaniu biskupstwa wrocławskiego jako lenno Korony Czeskiej z ośrodkiem w Grodkowie (od 1383 roku księstwo grodkowskie). Wiosną 1430 roku zamek w Głębocku wpadł w ręce czeskich husytów, którzy w tymże roku po raz drugi napadli na ziemie śląskie (pierwszy najazd husytów na Śląsk miał miejsce w 1428 roku). Wojujący z Kościołem najeźdźcy zajęli w tym czasie również pobliskie warownie w Osieku Grodkowskim (zamek Meristow) i Więcmierzycach. Zgodnie z wynikami badań archeologicznych, zamek głębocki uległ zniszczeniu w XV w. Zapewne można to wiązać po części z wydarzeniami wojennymi z lat trzydziestych XV wieku. Do ostatecznego zniszczenia zamku (przez pożar) doszło być może w 1474 roku, podczas walk pomiędzy królem węgierskim Maciejem Korwinem a królem czeskim Władysławem Jagiellończykiem, na rzecz którego interweniowały wówczas na Śląsku wojska polskie wraz z królem Kazimierzem Jagiellończykiem. Materiał pozyskany z rozbiórki ruin zamku został w XVIII wieku częściowo wykorzystany przy budowie nowej siedziby Franken-Sierstorpffów w pobliskich Kopicach. Zachowały się natomiast pozostałości umocnień ziemnych w formie okazałego grodziska (zamczyska). Jeszcze w połowie XIX w. istniały resztki murów, porośnięte dębami, których wiek oceniano na trzysta lat.
W odległości 2 km na południowy zachód od wioski, w głębi lasu, przy drodze do leśniczówki Dębina, zachowały się pozostałości średniowiecznego zamku głębockiego, mające formę dużego grodziska (zamczyska). Obiekt ten należy do najbardziej okazałych zabytków budownictwa obronnego w województwie opolskim. Grodzisko (zamczysko) w Głębocku stanowi interesujący przykład dwuczłonowego założenia obronnego, powstałego poprzez rozbudowę pierwotnej siedziby obronnej na kopcu ziemnym. Pozostałością najstarszej części założenia obronnego jest wysoki nasyp (kopiec) w formie ostrosłupa, usytuowany w południowej części grodziska i otoczony płytką fosą. Na kopcu, a później również w jego sąsiedztwie, znajdowały się budowle o charakterze mieszkalno-obronnym, wzniesione z cegły na fundamencie kamiennym. W późniejszych czasach - zapewne w związku z przekształceniem obiektu w zamek książęcy - warownia została znacznie rozbudowana poprzez otoczenie jej zewnętrznym wałem obwodowym, obejmującym po stronie północnej rozległą powierzchnię o charakterze przedzamcza. Północny odcinek wału ma postać obszernej platformy na planie zbliżonym do półksiężyca. Przypuszczalnie mieścił się tutaj obronny zespół budowli o charakterze gospodarczym lub mieszkalnym (pomieszczenia dla czeladzi), otoczony najpewniej częstokołem.