Rzymówka

wieś w powiecie złotoryjskim, w gminie Złotoryja

Nieopodal wsi znajduje się grodzisko wczesnośredniowieczne datowane na IX wiek. Obiekt doczekał się swojego opracowania: Tadeusz Kaletyn, Grodzisko wczesnośredniowieczne w Rzymówce, pow. Złotoryja.

Na tym stosunkowo dużym grodzisku, mającym pond 0,5 ha powierzchni, założono kilka wykopów badawczych, w których odkryto kilkadziesiąt obiektów nieruchomych, wśród nich budynki mieszkalne, jamy gospodarcze, paleniska i groby szkieletowe. W jednym z budynków (nr 26) odkryto magazyn zawierający skrzynię wypełnioną pszenicą (ok. 100 kg zboża) oraz kilka ciekawych przedmiotów żelaznych (miska, radlica, grot, wędzidło, topór w typie wczesnoczeskim), w innym natomiast (nr 36) niewielki skarb przedmiotów, głównie żelaznych, na który składały się m.in. jelec i głowica miecza, klucz, skoble, różne okucia, kamienny gładzik i rogowa pochewka grzebienia. Autor badań wiązał materiały odkrywane na stanowisku z dwiema fazami chronologicznymi – starszą datował na IX-X w., młodszą natomiast na schyłek X i XI w.. Młodszy gród został w XI w. spalony i nigdy już nie odbudowany. Krótkotrwałym epizodem było tylko założenie na opuszczonym grodzie w XIII w. niewielkiego cmentarza, na którym pochowano 9 osób.
W ostatnich latach materiały ceramiczne z Rzymówki, pozyskane podczas wykopalisk K. Bykowskiego, stały się ponownie przedmiotem zainteresowania wrocławskich archeologów. Aleksandra Pankiewicz i Paweł Rzeźnik stwierdzili, że ceramikę z tego obiektu należy datować raczej na 2 poł.X-poł. XI w., oraz iż wśród wydzielonych form ceramicznych z grodziska wyraźnie reprezentowane są południowe, czeskie wzorce, o metryce X- i XI-wiecznej. Pojawiają się też mniej liczne elementy północne (tzw. ceramika tornowska czy też nawiązania do garncarstwa plemion wielecko-pomorskich)[34]. Można tu dodać, że znaleziona w Rzymówce rogowa pochewka grzebienia nawiązuje swoją formą i ornamentyką do formalnych i stylistycznych wzorców wielkopolski-kujawskich (tzw. ornament oczkowo-liniowy), rozpowszechnionych w Wielkopolsce głównie w 1 poł. XI w. Można więc gród w Rzymówce postrzegać jako obiekt powstały najpewniej w okresie przynależności Śląska do państwa czeskiego w X w. i nadal funkcjonujący po ok. 990 r., czyli po włączeniu obszaru południowego Śląska w granice państwa wczesnopiastowskiego. Czy elementy wielecko-pomorskie byłyby świadectwem stacjonowania na grodzie najemnej drużyny, podległej księciu polskiemu, tego - przynajmniej na razie - archeolodzy jeszcze nie wyjaśnili.