Bardo

(Wartha) – miasto w powiecie ząbkowickim, w gminie Bardo

Obiektu nie należy łączyć ze średniowiecznym, XIV-wiecznym zamkiem.

Gród w Bardzie jest też uważany za drugi (właściwie pierwszy) zamek w mieście.
Dwuczłonowe grodzisko znajduje się wzdłuż ulicy Noworudzkiej i Głównej. Relikty grodu uważane są (moim zdaniem błędnie) za pozostałość zamku kasztelańskiego. Kształt grodziska przypomina elipsę otoczoną wałem ziemnym z wewnętrznym dziedzińcem. Zachowały się częściowo wały, które miały szerokość 20-30 metrów i wysokość 9 metrów. Całość grodziska była otoczona głęboką fosą. Drugie grodzisko znajduje się na lewym brzegu rzeki na południe od poprzedniego w sąsiedztwie mostu kolejowego. Wskutek zabudowy tego mostu i zabudowy ulicy Głównej zostało niemal w całości zniwelowane, widoczny jest jedynie niewielki fragment nasypu i fosy od strony południowej. Grodzisko jest datowane na XI-XIII wiek i spełniało prawdopodobnie rolę podgrodzia dla "zamku".
Na terenie grodu istniała już w XII wieku kaplica, wymieniona po raz pierwszy w 1189 r. jako należąca do joannitów. Około 1290 r. Bardo straciło ostatecznie swoje znaczenie strategiczne i przestało być kasztelanią.

opis: https://zabytek.pl/pl/obiekty/grodzisko-537