Szprotawa

Przywilej lokacyjny otrzymała Szprotawa ok. 1260 roku. Gród leżał na skrzyżowaniu szlaków komunikacyjnych, co sprzyjało szybkiemu rozwojowi osady. Szprotawa system kamiennych zewnętrznych umocnień miejskich, początkowo ziemno-drewnianych, powstały w średniowieczu. W linię murów wkomponowane były Brama Żagańska i Głogowska, szprotawski zamek, furty oraz różnego rodzaju i wielkości basteje. Po raz pierwszy wzmiankowane były w 1440. Według Felixa Matuszkiewicza istniały już w XIV wieku, kiedy wspomniane zostają miejskie bramy. Broniły Szprotawy m.in. w 1488 przed hordami węgierskimi. W latach 1719-25 magistrat sprzedaje mieszkańcom baszty. W XIX wieku większość murów zostaje zburzona. W niektórych przypadkach do pozostałych fragmentów przybudowano mieszkania. Z zachowanych do dzisiaj fragmentów oprócz pozostałośsci Bramy Żagańskiej są także odcinek zachodni wzdłuż ulicy Ogrodowej składający się z muru o wysokości około 2 metrów i baszty zabezpieczonej w formie trwałej ruiny (wcześniej mieścił się tam budynek mieszkalny). Fragment północny to mury o wysokości do 3 metrów, dwie baszty służące prawdopodobnie jako magazyny uzbrojenia. We wschodniej części miasta (tam gdzie mieściła się Brama Głogowska) w latach 70 tych XX wieku zasypano fosę i postawiono sklep, dom towarowy oraz wytyczono niewielki skwer. W miejscu dawnej bramy obecnie znajduje się budynek hotelu. Północna, południowa oraz zachodnia część fosy zachowały się. (źr: http://www.szprotawa.org.pl)

miasto w 1740 roku na rysunku Wernera
 

Średniowieczny układ miasta wraz z zamkiem (A)
 

Brama Żagańska jedna z dwóch bram miejskich, obok Bramy Głogowskiej, usytuowana w południowej części dawnych murów obronnych na zakończeniu ul. Świerczewskiego (niegdyś Neustrasse). Pierwszy raz wspomniana źródłowo w 1330, w XIV wieku nazywana bramą kamienną od zastosowanego materiału budowlanego. Pod koniec XIX wieku od strony południowej dobudowano ozdobne blanki, murowano w ścianę znalezione w mieście kamienne kule bombardujące z XV wieku i wymodelowano szprotawski herb. Po 1945 w budynku mieściła się filia archiwum państwowego, od 2004 siedziba Muzeum Ziemi Szprotawskiej.