Ząbkowice Śląskie

Ząbkowice prawa miejskie uzyskało w 1298 roku. Wtedy tez zaczęto wznosić mury miejskie. Były rozbudowywane w połowie XIV wieku. W XV wieku zostały wzmocnione basztami, dobudowano wtedy bramę Kłodzką, przebudowano bramy Ziębicką, Wrocławską i Świdnicką, a po wojnach husyckich dodano wały ziemne. Do miasta prowadziły cztery bramy: Wrocławska, Ziębicka, Kłodzka i Świdnicka. Kolejne poszerzenie obwarowań nastąpiło w XVI wieku. Wybudowano wtedy niższy zewnętrzny pierścień murów. Umocnienia składały się wtedy z dwóch pierścieni: wewnętrznego o wysokości około 8metrów i grubości 1 metra w którym co 50 – 60 metrów rozmieszczone były wieże – baszty i pierścienia zewnętrznego oddalonego od muru wewnętrznego o 10 metrów. W niższym pierścieniu wewnętrznym znajdowały się baszty i strzelnice. Od strony zachodniej, południowej i północno – wschodniej miasto otaczała zewnętrzna fosa o szerokości 20 metrów. Dodatkowo między murami znajdowała się druga węższa fosa. Od połowy XVIII wieku mury miejskie były stopniowo rozbierane. W 1750 roku wyburzono zewnętrzny pierścień. Na początku XIX wieku zasypano fosy. Jedynym zachowanym do dziś odcinkiem miejskiej fosy jest sadzawka w parku miejskim.

Brama Wrocławska zachowała się najdłużej ze wszystkich bram miejskich. Częściowo została wyburzona po wielkim pożarze w 1858 roku. Jej pozostałości ostatecznie usunięto w 1880 roku. Była też najstarszą spośród czterech bram miejskich. Brama była przebudowywana w latach 1446 oraz 1516. Podczas przebudowy w 1516 roku nową bramę z łamanego kamienia wzniesiono obok starej, która ostatecznie zawaliła się w 1535 roku i została rozebrana. Bardzo długo wieża znajdowała się w dobrym stanie. Jeszcze w 1848 roku zbudowano nowe zwieńczenie murów. W 1861 roku miasto otrzymało zgodę na jej wyburzenie. Ostatecznie rozebrano ją w 1880 roku

Brama Ziębicka została zburzona w 1816 roku. Pierwsza wzmianka o jej istnieniu pochodzi z 1452 roku. Bramę podwyższono w 1504 roku na rozkaz księcia Karola I Podiebrada. Wówczas zasypano znajdujący się przed nią staw i wykopano fosę. Brama nie znajdowała się bezpośrednio przy obecnej ulicy Ziębickiej, lecz na północ od niej.

Brama Kłodzka została zburzona w 1823 roku. Nie wiadomo, kiedy powstała. Pierwsza wzmianka dotycząca jej istnienia pochodzi dopiero z 1504 roku. W 1646 roku zawaliła się brama wieży. Podczas wojny 30 – letniej brama z rozkazu szwedzkiego komendanta została obniżona, by ułatwić ostrzał artyleryjski.

Brama Lochowa zwana też Srebnogórska lub Świdnicka po raz pierwszy wzmiankowana jest w dokumencie rady miejskiej z 18 grudnia 1364 roku. Kilkaset lat później Brama Lochowa uległa bardzo poważnym zniszczeniom podczas wojen. Książę Karol I wydał rozkaz odnowienia bramy i zaopatrzenia jej w solidną wieżę. Budowa została zakończona w 1510 roku. Ówczesna brama posiadała cztery kondygnacje zwieńczone renesansową attyką. Została rozebrana w połowie XIX wieku

Obecnie zachowały się duże fragmenty murów otaczających miasto. Najciekawszy jest fragment w zachodniej części z półkolistymi basztami, zwieńczonymi malowniczymi attykami. Źródło w części: http://www.zabkowiceslaskie.pl

Krzywa wieża jest obiektem, którego przeznaczenie nie jest do końca wyjaśnione. Wysokość tej wieży wynosi 34 metry, a jej obecne odchylenie od pionu ponad 2 metry. Nie jest do końca znane jej pierwotne przeznaczenie. Hipotetycznie można sądzić, że są to pozostałości innej nieznanej budowli lub – co bardziej prawdopodobne – fragment wieży lub baszty niezrealizowanej linii murów obronnych najprawdopodobniej z II poł. XIII w. lub początku XIV wieku. Potwierdza tę drugą tezę materiał, z jakiego wykonano najstarszą – kamienną część wieży, a mianowicie kamień łamany spojony wapienną zaprawą. Niezwykle duża, przekraczająca 4 metry, grubość murów tej części wieży także zdaje się wskazywać na jej pierwotnie obronny charakter. Potwierdzają to także badania archeologiczne przeprowadzone w 1999 i 2000, w wyniku których przy ul. Długiej, na wysokości Krzywej Wieży, odsłonięto fragmenty muru kamienno-ceglanego. Po przesunięciu murów miejskich, w XIV wieku powiększył się obszar zabudowany miasta. Z dawnej baszty postanowiono zrobić dzwonnicę kościoła parafialnego pw. św. Anny. Zakończenie budowy nastąpiło prawdopodobnie w 1413 roku. Pod koniec XVI w., dokładnie w 1598 wieża pochyliła się. Krzywa Wieża jest dostępna dla zwiedzających, klucz znajduje się w Ząbkowickiej Izbie Pamiątek położonej nieopodal, przy ul. Krzywej 1.

Krzywa Wieża na przedwojennych pocztówkach