Dzierżoniów

Prawo miejskie miasto uzyskało przed 1258 rokiem, zapewne w związku z przejściem pod władzę Bolka I świdnicko-jaworskiego. Książę ten w końcu XIII w. otoczył miasto murami, a w rynku zbudował ratusz. Mury obronne rozpoczęto wznosić w końcu XIII wieku. Rozbudowywane w XIV i XV w. utworzyły, potężny, dwupierścieniowy zespół kamiennych murów z czterema bramami: Świdnicką, Wrocławską, Ząbkowicką i Wodopojową oraz licznymi łupinowymi basztami w pierścieniu wewnętrznym. Wewnętrzny pierścień murów zaopatrzony był pierwotnie w około 30 półkolistych baszt łupinowych, to jest otwartych od strony miasta, oraz kilka na planie kwadratu, przekrytych wysokim dachem namiotowym lub czterospadowym. ewnętrzny obwód umocnień powstał prawdopodobnie później, być może w pierwszej połowie XV w., a stanowił go nieco niższy pas muru bez baszt, z zachowanymi gdzieniegdzie otworami strzelniczymi. Zespół muró wzmocniono po 1633 r. wałami ziemnymi, mimo rozbiórek w XVIII i XIX w., zachował się w dużych fragmentach, konserwowanych w latach 1963-1964. W połowie XIX wieku w lico murów obronnych wpuszczono pionowo trzy portale całościowe, ocalałe z siedemnastowiecznych zniszczeń wojennych, pożarów i wyburzeń kamienic mieszczańskich.

plan miasta z 1633 roku

miasto w 1798 roku

widok na miasto od strony północno-wschodniej na rysunku F.G.Endlera z XVIII wieku

część murów na przedwojennej pocztówce