Zator

Dokumentem datowanym na dzień 10 listopada 1292 roku Mieszko cieszyński nadał Zatorowi prawa miejskie wzorowane na prawie dolnośląskiego Lwówka. W latach 1312-1317 z podziału księstwa cieszyńskiego powstało księstwo oświęcimskie. W 1445 roku z podziału tego księstwa powstało Księstwo Zatorskie, a miasto Zator awansowało do miana jego stolicy. Pierwszy książę zatorski Wacław obwarował miasto, poszerzył jego granice.
Jacek Reyniak w 1993 i 1994 r. przeprowadził badania ratownicze zachowanych reliktów średniowiecznych obwałowań miejskich. W wykopach założonych w rejonie ul. Cichej i ul. Ogrodowej w 1993 r. odkryto fragment wału obronnego przebiegającego łukiem po zachodniej stronie miasta, podkreślonym kulminacją na ul. Ogrodowej po jej zachodniej stronie i opadający ku dawnej fosie miejskiej w linii obecnej ul. Cichej. Był to wał całkowicie ziemny, wzmocniony być może od czoła częstokołem (palisadą), nie potwierdzono bowiem istnienia jakichkolwiek konstrukcji drewnianych poza pojedynczym śladem po słupie. Autor badań, Jacek Reyniak przyjmuje, że wał wraz z fosą stanowił dodatkową formę obronną, oprócz potwierdzonych w źródłach historycznych miejskich murów obronnych z przełomu XIV i XV w. Ogół wydobytego materiału autor badań datował na XIV w. Pierwotne rozmiary wału zostały ustalone na ok. 10 m. szerokości u podstawy, zaś jego wysokość mogła dochodzić do 2,5-3 m. Podczas drugiego sezonu badań w 1994 roku badaniami objęto parcelę przylegającą do obecnie nie istniejących średniowiecznych murów obronnych oraz fosy miejskiej. Była ona przewidziana pod rozbudowę Urzędu Miasta. Kopiąc na głębokość 120cm, znaleziono mocno rozdrobniony, liczny materiał ceramiczny typowy dla XIV-XV wieku. Wynika z tego, że Jacek Reyniak nie natrafił na relikty wczesnośredniowiecznego grodu obronnego lecz na pozostałości umocnień miejskich z XIV lub nawet XV wieku. (autor: Adrianna Nikiel, żr: http://www.kasztelania.pl) Brak jest informacji na temat ilosci, bram, basz czy długości samych murów.
Obecnie zachowane fragmenty średniowiecznych obwarowań miejskich znajdują się w zachodniej części miasta. Brak jest widocznych śladów po murowanych reliktach.