Tyniec

Opactwo ufundował najprawdopodobniej Kazimierz I Odnowiciel w 1044 r. Pierwszym opatem został Aaron. W II poł. XI w. powstał zespół romańskich budowli - trójnawowa bazylika oraz zabudowania klasztorne. W XIV wieku opactwo uległo znacznemu zniszczeniu w wyniku ataku Czechów oraz Tatarów. W kolejnych wiekach następowały kilkakrotne przebudowy całego kompleksu, najpierw na styl gotycki w XV w. a następnie na barok i rokoko. Opactwo zostało zniszczone przez wojny w XVII, lecz wkrótce znowu odbudowane i powiększone (m.in. o bibliotekę). Kolejne zniszczenie dotknęło zabudowania klasztorne w związku z zamienieniem ich na twierdzę konfederatów barskich. Odbudowy dokonał opat Amand Janowski. W 1816 r. opactwo zostało zlikwidowane. W latach 1821-1826 kościół stanowił siedzibę biskupstwa tynieckiego z biskupem Tomaszem Zieglerem na czele. Mnisi powrócili do Tyńca w 1939 r. i odbudowywali podniszczony kompleks do 1947 r. W 1968 r. kościół św. Piotra i Pawła znowu stał się opactwem.

Plan opactwa benedyktynów w Tyńcu w czasach konfederacji barskiej z 1772 (źr: http://dziedzictwo.polska.pl)
 

przebieg umocnień ziemnych pierwotnego grodziska ludności kultury łuzyckiej na tle zabudowań klasztornych wg.Z.Woźniaka i H.Zoll-Adamikowej