Siedlisko

W pierwszej połowie XVI wieku na miejscu średniowiecznego grodziska Franz Rechenberg wybudował murowany budynek. W roku 1561 majątek ten dzierżawić zaczął ród Schönaichów, który później nabył go na własność. W roku 1598 na zlecenie Jerzego Schönaich rozpoczęła się budowa zamku, którą kierował Melchior Deckhardt. Późniejsze fortyfikacje, kaplicę zamkową i budynek bramny zaprojektował Walenty von Saebisch, projektant umocnień Wrocławia i Świdnicy. Budowę nowego kształtu fortyfikacji, projektu von Saebischa i Andrzeja Hinderberga, ukończono w roku 1618. Zamek był przebudowywany jeszcze w XVIII i XIX wieku. Na placu zamkowym mieści się mauzoleum Wandy von Schönaich. Budowla zniszczona została dopiero pod koniec II wojny światowej, w kwietniu 1945, kiedy to została podpalona przez żołnierzy radzieckich. W roku 1964 opiekę nad zamkiem objął zielonogórski Szczep Drużyn Harcerskich "Makusyni". Rozpoczęto wtedy prace przy odgruzowywaniu zamku. Zdecydowana większość zamku nadal pozostaje jednak w ruinie. 12 sierpnia 2003 zamek sprzedany został mieszkańcowi Nowej Soli za kwotę 257 tysięcy złotych.
Najstarszą częścią zamku są relikty dworu czytelne w południowym skrzydle założenia. Stanowi je zachowany do poziomu parteru mur obwodowy zbudowany z kamienia i cegły na planie prostokąta o wymiarach 26x24,5m. Wschodnią część dziedzińca zajmował murowany trójkondygnacyjny budynek mieszkalny o wymiarach 26x14. Obiekt ten miał rozbudowane przyziemie z czterema pomieszczeniami krytymi kolebami. Na poziomie pierwszego piętra wnętrze podzielone było na trzy prawie identycznej wielkości pomieszczenia. Pierwotnie dwór miał być otoczony fosą, a wjazd na teren siedziby prowadził przez zwodzony most.

rozwarstwienie chronologiczne zespołu zamkowego za R.Kąsinowską 2003

plan najstarszej części zamku na poziomie piwnic

widok zamku w XVIII wieku na rysunku Wernera

zamek na przełomie XIX/XX wieku

panorama zamku od strony zachodniej na rysunku Wernera z polowy XVIII wieku

panorama zamku od strony Odry w XIX wieku

rzut parteru środkowej, najstarszej części skrzydła południowego zamku

rekonstrukcja renesansowego domu Georga Schonaicha z lat 1597-1600, elewacja północna

rekonstrukcja renesansowego domu Georga Schonaicha z lat 1597-1600, elewacja wschodnia

próba rekonstrukcji przestrzennej fortyfikacji bastionowych zamku ok. 1620 roku, rys. K.Motyl

próba rekonstrukcji narysu pierwotnego fortyfikacji bastionowych zamku w oparciu o pomiar i plan z 1626 roku, rys. K.Motyl

próba rekonstrukcji fortyfikacji zamku z XVII wieku, budynek bramny i bastion południowo-wschodni, rys. K.Motyl

rysunek inwentarzowy skrzydła południowego wg C.Ludecke ok. 1865 roku

projekt przebudowy skrzydła południowego zamku autorstwa C.Ludeckiego ok. 1865 roku, częściowo zrealizowany

rozwarstwienie architektoniczne zamku wg R.Kąsinowskiej

współczesny plan zamku wg. K.Motyla