Żarnów - Kościół św. Mikołaja

Podobnie jak inne kościoły z tego okresu, żarnowska budowla posiadała cechy obronne, jak: masywne mury, wysoko umieszczone okna, oraz wieżę z której prowadzić można było obserwacje. Kościół był prawdopodobnie włączony do systemu obronnego grodu.

Typową świątynią warowną romańskiej epoki jest kościół św. Mikołaja w Żarnowie (radomskie) z wieku XII. o prostokątnej nawie, grubych ciosowych murach i wysoko umieszczonych okienkach. Od frontu przypiera do nawy potężna baszta obronna, okrągła w rzucie, niby donjon zamkowy, z wejściem od wnętrza świątyni, W dolnej partji posiada wieżyca 1 strzelnicę; wyżej zupełnie ciemna, rozjaśnia się we wnętrzu dopiero pod samym dachem, gdzie rozmieszczone są niewielkie okienka. Że wieża ta była zamkniętą w czasie oblężenia warownią, dowodzi umieszczenie nawet ustępu w grubości ściany, oraz wykucie studni w piwnicy wieżowej. Na piętrze wieży znajduje się empora, otwarta ku kościelnej nawie. Jeśli dodamy ponadto, że kościół ten wybudowany został na wzniesieniu, wśród okopów i fos, oraz w obrębie, czy też w sąsiedztwie zamku, wtedy uzyskamy nawet dość dokładny obraz warowności dawnej, romańskiej świątyni.