Świebodzin

miasto w powiecie świebodzińskim w gminie Świebodzin

Grodzisko z czasów piastowskich zostało przypadkowo odkryte w roku 1986 i rozpoznane powierzchniowo w latach 1986-87. Badania archeologiczne przeprowadzono tutaj w sezonach 1988-91 i 1995. Stanowisko położone jest na niewielkim wyniesieniu sandrowym wchodzącym od północy w pierwotną dolinę rzeczki Pławnicy, ok. 0,75 km na północny-zachód od centrum obecnego miasta. Badania wykazały, że punkt ten zasiedlony było dwukrotnie: przed X w. i w okresie rozwiniętego wczesnego średniowiecza. Początkowo była to osada otwarta z materiałem zabytkowym typowym dla wspólnoty Tornow-Klenica. Następnie, w początkach XII wzniesiono tu gród owalnego kształtu o średnicy 80 i 120 m. otoczony nasypem kamienno-ziemnym szerokości u podstawy 8,5 m, posadowiony na drewnianej konstrukcji przekładkowej, datowanej na lata ok. 1134-38. W partiach górnych nasypu zanotowano obecność spalonych naziemnych umocnień z drewna, których ostatnia przebudowa miała miejsce ok. 1254-61 roku (Kara. Krąpiec 2000). Niższe partie wykazywały ślady kilkakrotnego niszczenia i odbudowywania. Nasyp otaczała fosa głębokości ok. l m i szerokości 4-6 m, zalewana okresowo przez podnoszące się wody zabagnionego terenu od południa. Odcięto nią również sztucznie, słabo izolowaną, część północną wyniesienia. Cały obiekt spłonął w pożarze w XIII w. i nie został już później na trwałe zasiedlony, podobnie jak leżąca w pobliżu osada; zachowały się jedynie ślady krótkotrwałego pobytu małej grupy bezpośrednio po zniszczeniu obiektu. W czasach nowożytnych został on dodatkowo zniwelowany na cele rolnicze.
W interpretacji historycznej budowę pierwszego założenia grodowego możemy wiązać z czasami Bolesława Krzywoustego i jego zabiegami wzmocnienia obronności tej części kraju po wyprawie cesarza Henryka V z roku 1109 i walkach z ks. Czech Sobiesławem w latach 1132-34. Potwierdza to również „Kronika polska" Galla Anonima. Działalność Krzywoustego na tym polu wieńczy ostatecznie reforma podziału terytorialno-grodowego Polski zachodniej (Polska Pierwszych Piastów 1968). Gród mógł się znaleźć następnie na trasie przemarszu cesarza Fryderyka Barbarossy w roku 1157. W czasach Henryka Brodatego dokonano jego przebudowy, prawdopodobnie wówczas kiedy ten pretendent do korony polskiej zajął zachodnią część Wielkopolski (1233-34) Charakter „śląski" noszą zwłaszcza typowe umocnienia w postaci kamiennoziemnego nasypu wału obronnego. Najbardziej interesująco przedstawia się jednak kontekst historyczny upadku znaczenia grodu w 2 połowie XIII w. Najpewniej po roku 1254 ponownie wzmocnił to miejsce ks. Przemysł l jako gród graniczny od strony ks. głogowskiego i w pobliżu posiadłości brandenburskich. W roku 1269 z kolei miały miejsce wzajemne najazdy ks. Bolesława Pobożnego i margrabiego Ottona, podczas których Brandenburczyk zniszczył gród w Międzyrzeczu i prawdopodobnie w Świebodzinie(źr: http://www.schwiebus.pl)