Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
Początki zamku związane są z powstaniem w XII wieku kasztelanii lubelskiej. Za czasów Kazimierza Sprawiedliwego został wzniesiony na wzgórzu gród umocniony drewniano-ziemnym wałem. W pierwszej połowie XIII wieku w obrębie górnej części zamku wybudowano murowaną wieżę obronno-rezydencjonalną (donżon, stołp). Jest to cenny zabytek sztuki romańskiej zachowany do dzisiaj. Wieża utwierdziła lokalizację średniowiecznego założenia i dała początek murowanej zabudowie zamku. W XIV wieku, za panowania Kazimierza Wielkiego, wzniesiono murowany zamek otoczony murem obronnym. Zamek, leżący na królewskim szlaku z Krakowa do Wilna, cieszył się zainteresowaniem i opieką Jagiellonów. Tu, pod kuratelą Jana Długosza, wychowali się synowie Kazimierza Jagiellończyka. Około 1520 roku Zygmunt Stary zapoczątkował przebudowę zamku na okazałą rezydencję królewską, zatrudniając między innymi włoskich mistrzów sprowadzonych z Krakowa.
W 1569 roku w murach zamku obradował sejm, na którym podpisano akt unii polsko-litewskiej – unię lubelską. W XVII wieku, w wyniku wojen, zamek uległ zniszczeniu. Ocalały jedynie najstarsze budowle – kaplica i donżon. W latach 1824-1826, z inicjatywy Stanisława Staszica i wg projektu S. Stompfa, wzniesiono na wzgórzu nową budowlę w stylu neogotyku angielskiego, przeznaczoną na więzienie kryminalne Królestwa Kongresowego. Funkcję więzienia zamek pełnił przez 128 lat. W latach 1831-1915 było tu więzienie carskie, głównie dla uczestników walk o niepodległość, m.in. powstańców styczniowych 1863 roku. W okresie 1918-1939 obok więźniów kryminalnych odbywali tu karę członkowie ruchu komunistycznego, za przynależność do nielegalnej Komunistycznej Partii Polski. II wojna światowa i okupacja (1939-1944) to okres funkcjonowania więzienia hitlerowskiego, przez które przeszło 40 tys. osób, głównie członków ruchu oporu. Duża część więzionych zginęła w egzekucjach i obozach śmierci. 22 lipca 1944 roku, przed opuszczeniem Lublina, hitlerowcy dokonali masowego mordu 300 więźniów zamku. Po wyzwoleniu spod okupacji hitlerowskiej, w sierpniu 1944 roku, zorganizowano na zamku polityczne więzienie karno-śledcze, podległe władzom sowieckim, a następnie Urzędowi Bezpieczeństwa Publicznego. W latach 1944-1954 więziono tu około 35 tys. Polaków, przeciwstawiających się komunistycznemu zniewoleniu. Spośród 515 wydanych wyroków śmierci życie straciło 333 osoby. Po likwidacji więzienia w dniu 13 stycznia 1954 roku, więźniów politycznych przewieziono do więzienia w Chełmie, i po przeprowadzeniu prac remontowych, zamek przeznaczono na cele kultury. Od 1957 roku jest siedzibą główną Muzeum Lubelskiego, założonego w 1906 roku.
Wieża zamkowa (baszta, donżon, stołp) to cenny zabytek sztuki romańskiej i jedna z najstarszych budowli na Lubelszczyźnie. Powstała w XIII wieku jako budowla obronno-mieszkalna (donżon). Stanowiła część grodu kasztelańskiego. Wzniesiona przy południowym zboczu wzgórza. Posiada trzy kondygnacje nadziemne. Grubość muru do 3,4 m, wewnątrz którego biegnie spiralna klatka schodowa. Dolne partie muru wzniesione z łamanego wapienia, wyższe z cegły. W czasie budowy gmachu przeznaczonego na więzienie (XIX wiek), wieża znalazła się w obrębie jego murów. Z tego okresu pochodzi wieńczący ją krenelaż. Na uwagę zasługuje zachowane romańskie okno biforyjne na III kondygnacji.
plan zamku wg A.Rozwałki (źródło:Leksykon Zamków...Arkady2003, str.278) 
miasto i zamek na początku XVIIw. wg G.Brauna i F.Hogenberga (źródło:Leksykon Zamków...Arkady2003, str.278)
Dziedziniec zamkowy na rysunku Napoleona Ordy (źródło:Leksykon Zamków...Arkady2003, str.279) 
zamek na początku XVII wieku na rysunku rysunek R. Jarugi 
plan zamku z ok 1800 roku (źródło:Domy Pańskie na lubelszczyźnie)
źródło: Leliwici z Melsztyna...str.61 
kalos70 Wysłany: 24 Cze 2010 23:08
Pierwotnie zamek zajmował większy obszar. Obecny placyk przed zamkową bramą zajmowały budynki widoczne na planie powyżej. Kaplica pw św. Trójcy to z kolei zaadoptowana i rozbudowana baszta z linii murów, dlatego jej obrys wystaje poza obręb murów.
Fotki z wczoraj
Zachowane fundamenty baszty północnej.
Zamek odkrywa podziemia kaplicy Trójcy Świętej
Niedługo do zamkowej kaplicy będziemy przychodzić nie tylko po to, by podziwiać XV-wieczne freski, ale też by zobaczyć, co kryją jej podziemia. A jest w nich m.in. krypta, w której podobno miał być pochowany sam Władysław Jagiełło. Najpierw jednak przed konserwatorami nie lada zadanie, bo muszą oczyścić ściany z drobnoustrojów i pozbyć się z wnętrza wilgoci.
Kaplica Trójcy Świętej to jeden z ważniejszych zabytków Lublina. Została wzniesiona w drugiej połowie XIV w., a ceniona jest przede wszystkim ze względu na dekorację jej ścian - freski autorstwa malarzy ruskich, które powstały wiek później. Od kilku tygodni zabytek zasłaniają rusztowania, ale remont na szczęście nie przeszkadza w zwiedzaniu. Prace koncentrują się głównie pod posadzką części dostępnej dla zwiedzających - w tzw. przyziemiu oraz w jeszcze głębiej położonej krypcie.
To pierwsze pomieszczenie w ostatnich latach pełniło rolę magazynu, bo tu przechowywane są m.in. zapasowe płytki na posadzkę w kaplicy. Również w przyziemiu ustawione są urządzenia klimatyzacyjne, dzięki którym znajdujące się piętro wyżej freski, mają zagwarantowaną odpowiednią temperaturę. Ale niebawem miejsce to zmieni charakter i z pomieszczenia gospodarczego przemieni się w miejsce do ekspozycji.
Przede wszystkim z przyziemia wyjadą obecne urządzenia klimatyzacyjne, które nie dość, że zajmują sporo miejsca, to są po prostu przestarzałe. - Chociaż kiedy montowaliśmy je w 1997 r., były bardzo nowoczesne i w dalszym ciągu spełniają swoją rolę, ale są mało wydajne i hałaśliwe - wyjaśnia dyrektor Muzeum Lubelskiego Zygmunt Nasalski i dodaje, że właśnie przez to turyści do kaplicy są wpuszczani z przerwami. Nowe urządzenia klimatyzacyjne staną wprawdzie w tym samym miejscu, ale będą mniejsze i cichsze.
W pozostałej części przyziemia dyrektor Nasalski zamierza urządzić stałą wystawę. Już wiadomo, że będą eksponowane tu kamienne detale architektoniczne znalezione podczas prac archeologicznych i remontu na zamku, a także przy renowacji kamienic ze Starego Miasta. Wszystkie są już po konserwacji i fizycznie znajdują się w przyziemiu, ale na razie zakrywa je folia, tak, by się nie kurzyły. Dzięki nowej wystawie turyści będą mogli zobaczyć m.in. do dziś nigdzie nieeksponowany fragment kolumny z czasów, gdy zamek lubelski miał renesansową formę. Być może takich kolumn było więcej, a być może tylko jedna i pochodziła z sali audiencyjnej, o czym informuje XVI-wieczny inwentarz zamku.
Dla zwiedzających dostępna będzie też jeszcze niżej położona krypta. Tradycja mówi, że tam chciał być pochowany sam król Władysław Jagiełło, fundator fresków w kaplicy, ale tych informacji nigdy historykom nie udało się potwierdzić. Na pewno jednak chowani byli tam księża mansjonarze, którzy opiekowali się kaplicą. Ich szczątki przed laty przeniesione zostały na cmentarz przy ul. Lipowej i teraz krypta jest pusta. Zanim jednak będzie można wpuścić do niej zwiedzających, ściany trzeba oczyścić m.in. z drobnoustrojów.
Donżon dla turystów
Niebawem, być może jeszcze w tym miesiącu, zaczną się prace remontowe w donżonie, XIII-wiecznej wieży stojącej na dziedzińcu zamku. Dziś nie jest on udostępniany do zwiedzania. Wewnątrz wieży trzeba wymienić instalacje i oświetlenie, aby do środka mogli wchodzić turyści. W przyszłym roku Muzeum Lubelskie wyremontuje taras widokowy na szczycie wieży, bo obecnie jego odwiedzanie jest zbyt niebezpieczne. Będzie można z niego podziwiać niezwykle ciekawą i nieznaną dla mieszkańców panoramę Lublina.
Źródło: Gazeta Wyborcza Lublin
kalos70 Wysłany: 20 Gru 2010 0:18
Kilka starych fotek ze skyscrapercity.com.
Ciekawe kiedy powstał mur, obecnie nieistniejący, u podnóża wzgórza zamkowego?
Okres międzywojenny
Okres tuż po II wś. 
Czas funkcjonowania na zamku carskiego więzienia. 
kalos70 Wysłany: 24 Gru 2010 14:27
Zabudowa dziedzińca zamkowego.
źródło - skyscrapercity.com
Zamek w nocnych światłach.
co jest na zdjęciu powyżej?
kalos70 Wysłany: 08 Mar 2011 21:36
Pozostałości baszty północnej - są podświetlone. Niestety fotki robione komórką, więc przepraszam za jakość.
Zamek w okresie międzywojennym otoczony zabudowaniami dzielnicy żydowskiej.
Fotografia z nieznanego mi okresu. Zastanawia mnie fakt, że kaplica jest widoczna w całości a przecież od północnej strony przed wojną jak i obecnie zasłania ją budynek. Przed zamkiem widoczne pozostałości baszty północnej.
zamek na rysunku L. Urmowskiego z 1810 r
Lubelski donżon wreszcie otwarty dla turystów ZDJĘCIA
spinnaker Wysłany: 29 Mar 2015 14:27
Majówka 2014
Muzeum akurat było nieczynne na majówkę także tylko tyle udało mi się zobaczyć.
kalos70 Wysłany: 24 Maj 2015 10:52
Kilka nocnych fotek.
Mauzoleum Ofiar w podziemiach donżonu.
|
|
|
|
Z zasobów internetu
|
zamek ponad dachami
Ostatni post: Warszawa - Wał Zygmuntowski Nasz najnowszy członek: Kazadii Ostatnie wpisy Nieprzeczytane wpisy
