Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
Początki zamku Sapiehów wiąże się ściśle z założeniem miasta Kodnia w 1511 roku. Jednocześnie z pozwoleniem na założenie miasta Iwan Sapieha otrzymał zezwolenie na budowę zamku: „…dopuszczamy w rzeczonych Dobrach Kodeń na miejscu przyzwoitym i upodobanym Zamek obronny wystawić i Miasto założyć…”(Kopiariusz Metryki Litewskiej). Po śmierci Jana Sapiehy w 1520 roku prace przy budowie zamku prowadził jego syn Paweł – wojewoda podlaski. Twierdzę tą zgodnie z prawidłami sztuki wojennej ulokowano w miejscu już z natury obronnym, przy ujściu rzeki Kałamanki do Bugu. Zatem Bug i Kałamanka otaczały tą budowlę ze wszystkich stron. Z trzeciej strony dostępu do zamku chroniło nie istniejące już dzisiaj jezioro.
Zamek i miasto stanowiły zatem jednolity system obronny, dzięki któremu kontrolowano żeglugę na Bugu oraz wiodące przez Kodeń szlaki handlowe. Gdy zmarł Paweł Sapieha, Kodeń odziedziczył jego syn Mikołaj Sapieha. Dokonał przebudowy zamku i wzniósł „…pałac o trzech piętrach dość wspaniały…”(J. Walicki). W końcu XVI w. zamek był już okazałą, trójkondygnacyjną budowlą, w stylu późnego gotyku, godną siedziby potężnego rodu Sapiehów. Gruntownej przebudowy zamku dokonała księżna Elżbieta z Branickich Sapieżyna, przeznaczającego na siedzibę swojemu synowi Kazimierzowi Nestorowi – ostatniemu dziedzicowi Kodnia. Jednak on nie chciał w nim zamieszkać. Po śmierci Elżbiety księżny Sapieżyny w 1800 r. Sapiehowie przenieśli się do Krasiczyna a zamek w Kodniu przestał być ich główną rezydencją. Zamek niszczał – grabiony i dewastowany. Przez szereg lat zamek stał pusty, powszechnie dostępny. Czas zrobił swoje. W 1918 roku zespół zamkowy przejęła parafia rzymskokatolicka w Kodniu. Zniwelowano część terenu a na fundamentach arsenału wybudowano ołtarz polowy. W latach siedemdziesiątych XX wieku na miejscu zamku zbudowano ogromnych rozmiarów taras, który służy pielgrzymom podczas kodeńskich odpustów. Wnętrze pod tarasem przeznaczono na muzeum. (źr: http://www.koden.com.pl)
Relikty zamku z 1514 roku oraz kościół św. Ducha będący wcześniej cerkwią zamkową (pochodzi z 1530 roku).
oraz detale architektoniczne z kościoła
plan zamku z Domy Pańskie na lubelszczyźnie
rycina pochodząca ze strony: http://www.ruinyizamki.forall.pl
kalos70 Wysłany: 01 Lis 2018 13:13
Za "Województwo Lubelskie w 15-tu tomach Słownika
Geograficznego Królestwa Polskiego"
Pierwotnie istniały tu osady młynarskie, których właścicielami również jak całej
bliższej okolicy, byli czterej bracia Ruszczycowie. Od nich to pod koniec X V wieku
Jan, Siemiona Sunigaiły syn, Sapieha, wojewoda trocki, nabył K. z przyległościami.
Tenże sam Sapieha, marszałek, od Zygmunta I nadzwyczaj lubiony, otrzymawszy od
tego króla wiele dóbr, dostał razem przywilej w roku 1541 na założenie miasta K. na
prawie magdeburskiem. Na mocy tego przywileju, wydał inny od siebie Sapieha 1513
r., stanowiąc burmistrza i 3 radców, w połowie wyznania rzymskiego i greckiego, z
oznaczeniem sposobu ich wybierania. Mieszczanie przytem uwolnieni zostali na lat
12 od podatków i t. d.
Następnie zajął się wymurowanie tutaj zamku, który wzniósł na małem wzgórzu,
między Bugiem a jeziorem oddzielającem go od miasta, i połączył z nim przez most
zwodzony a wałami zewsząd otoczył. W tym zamku właśnie przyjmował Zygmunta I
wspaniale. Sapieha ów uważany był za głowę linii kodeńskiej rodu tego; umarł
wojewodą podlaskim 1520 r. Syn jego Paweł, wojewoda nowogrodzki, dla długiego
wieku Nestorem zwany, wymurował w obrębie zamku cerkiew w stylu gotyckim i w
niej zwłoki rodzica swego złożył. Mikołaj Sapieha, syn Pawła, marszałek litewski,
sprawując od Zygmunta Augusta poselstwo do cesarza Maksymiliana II, nietylko
order Złotego runa, ale razem godność hrabiego na Kodniu dla siebie i następców
wyjednał, co też król 1572 roku osobnym przywilejem zatwierdził.
Król Stefan Batory przywilejem roku 1582 liczbę jarmarków w Kodniu o 3 nowe
powiększył, a dziedzice z rodziny Sapiehów aż do ostatnich czasów, nadając
mieszczanom rozmaite grunta i zwolniwszy od obowiązków względem dworu byt ich
znakomicie polepszyli. Wspomniany zamek, przez następnych Sapiehów przerabiany
po kilkakroć, ma dziś formę nowszego pałacu, i stracił całkiem starożytniczą,
Z dawnych części zamku została tylko kaplica czyli cerkiew, pod
wezwaniem ś. Mikołaja, w roku1550 wystawiona. Jest to budowla stawiana z cegły na
czerwono, pokryta gontem, ma ogólne rozpołożenie murów gotyckie, część jednak
kapłańską zaokrągloną, a we wszystkich wnękach kołowe łuki. Szczególną,
pięknością odznaczają się szczyty na ścianach naczelnej i tęczowej, licznemi
przyozdobione. wnękami. Wnętrze tej cerkwi więcej jeszcze odpowiada warunkom
gotyckiego stylu. Prezbiteryum bowiem, zewnątrz zaokrąglone, jest wewnątrz
pięciościennem; nawą, czterema filarami we dwa rzędy ustawionemi, na trzy
podzieloną jest ganki, a wszystkie sklepienia żebrowane.
Kościół ten połączony był z zamkiem osobnym murowanym korytarzem, którego
jednak nie masz już dzisiaj; sam także w bardzo smutnym jest stanie. Mury przecież
są jeszcze zdrowe i godne troskliwej opieki. Parafialny kościół tutejszy fundowany był
pierwiastkowo pod wezwaniem św. Ducha w roku.. 1520.
Ostatni post: Zamek w Grudziądzu Nasz najnowszy członek: Kazadii Ostatnie wpisy Nieprzeczytane wpisy
