Czemierniki

Zamek bastionowy wzniesiony przez biskupa płockiego Henryka Firleja w I poł. XVII wieku z manierystyczną bramą wjazdową i późnorenesansowym pałacem z XIX-wieczną attyką

Brama wjazdowa na teren zamkowy

Zamkowe fortyfikacje bastionowe.

plan obecnego budynku

plan założenia zamkowego

W lipcu 2008 roku na terenie zasypanej obecnie fosy otaczającej budynek pałacu w Czemiernikach autor tego tekstu wraz z Jackiem Kojem przeprowadzili sondażowe badania archeologiczne. Badania architektoniczne prowadzone są pod kierunkiem prof. Andrzeja Kadłuczki. Znajdujący się w obrębie fortyfikacji typu starowłoskiego pałac wzniósł w latach 1615-1622 ówczesny biskup płocki Henryk Firlej; został ona następnie przekształcony w XVIII wieku przez Stefana i Ignacego Humięckich oraz w XIX wieku przez Zygmunta Krasińskiego.

Dotychczas sądzono, że w najstarszej fazie miał on formę willi włoskiej (typ palladiański) i od początku oblany był wodami fosy. W trakcie badań okazało się jednak, że we wszystkich narożach budowli znajdowały się czworoboczne baszty alkierzowe integralnie związane z korpusem głównym. Ich istnienia domyślano się już wcześniej, jednak podczas lipcowych sondaży zostało ono potwierdzone w sposób niewątpliwy. Jest to bardzo ważne odkrycie, ponieważ zupełnie zmienia naszą wiedzę o rozwoju przestrzennym obiektu w Czemiernikach.

Okazało się, że najstarsze założenie ukończone w 1622 roku miało formę palazzo in fortezza, a główny budynek mieszkalny nie był wówczas otoczony nawodnioną fosą; ten ostatni element pochodzi zapewne z XVIII wieku (przebudowa Humięckich?), a fosa oblewająca budynek została urządzona po rozebraniu baszt alkierzowych. Jak wynika z badań fosa była stosunkowo płytka, a jej dno umocniono kilkoma warstwami bruków kamiennych.
autor: Czesław Hadamik
źr: http://www.ffc.org.pl