Włodawa - wały

Relikt obronnych umocnień

W trakcie prac ziemnych przy budowie nowej nitki ciepłowniczej na terenie Ośrodka Sportu i Rekreacji we Włodawie, gdzie jeszcze w tym roku powstaną boiska „Orlik 2012”, archeolodzy prowadzący nadzór odkryli relikty umocnień obronnych dawnej Włodawy. W roku ubiegłym Urząd Miasta Włodawa rozpoczął realizację rewitalizacji centrum miasta. Zanim zostaną podjęte prace budowlane wykonane zostały archeologiczne badania wykopaliskowe w obrębie Rynku. Przyniosły one odkrycie ponad 100 obiektów archeologicznych, m.in. aż 6 studni. Nie udało się jednak znaleźć reliktów pierwszego ratusza. Wielkie znaczenie ma natomiast odkrycie wyraźnych śladów osadnictwa wczesnośredniowiecznego z X wieku i późnośredniowiecznego z XIV-XV wieku. W tym roku prace na Rynku będą kontynuowane, ale prace rewitalizacyjne obejmą również ulice na północ od Rynku, a nową inwestycją w roku 2009 będzie budowa boisk sportowych w ramach programu „Orlik 2012”. Właśnie w trakcie prac ziemnych przy budowie nowej nitki ciepłowniczej na terenie Ośrodka Sportu i Rekreacji we Włodawie, gdzie jeszcze w tym roku powstaną boiska „Orlika 2012”, archeolodzy prowadzący nadzór odkryli relikty umocnień obronnych dawnej Włodawy. Jeszcze do niedawna w miejscu odkrycia istniał niewielki tor motocrossowy, którego szlaki wyznaczały stare opony, zakopane w ziemi. Może dzięki temu, że teren ten był wyłączony z inwestycji, do dnia dzisiejszego zachował się wał ziemny o szerokości około 5 metrów, biegnący od strony boisk na OSiR w kierunku południowo-zachodnim, wprost na budynek obecnego ratusza miejskiego przy ulicy J. Piłsudskiego. Wał ziemny o wysokości około 1 metra został usypany w wyniku wybierania piasku od strony zachodniej i usypania go ponad pierwotną warstwą orną, spoczywającą na piaszczystym podłożu naturalnym z licznymi żwirami. Na kulminacji wału natrafiono na relikty fundamentu kamienno-ceglanego z zaprawą piaszczysto-wapienną, który należy interpretować jako fundament miejskiego lub klasztornego muru obronnego. Wybrany piasek utworzył od zachodniej strony suchą fosę o szerokości około 7 metrów i głębokości maksymalnej do 2,20 m. Rozmiary fosy zostały sprawdzone za pomocą świdra geologicznego. Dawna fosa zasypana jest już od wielu lat przy dnie szarym i czarnym, wilgotnym piaskiem, przykrytym gruzem ceglano-ziemnym, pochodzącym z rozsypiska muru obronnego. Źródła i opracowania historyczne wymieniają umocnienia obronne Włodawy w postaci wału ziemnego, na którego koronie pierwotnie miała się znajdować drewniana palisada. Odkrycie kamienno- ceglanego fundamentu świadczy jednoznacznie za funkcjonowaniem na wale solidnego muru. Moment powstania tych umocnień jest trudny do określenia, ale można chyba zgodzić się z tezą historyków, że przyczyną budowy umocnień było zagrożenie między innymi ze strony najazdów tatarskich w wieku XVI. Wiek XVII i początek XVIII przyniósł znacznie więcej zagrożeń, które mimo istnienia umocnień doprowadziły do zniszczeń miasta. Na planach Włodawy z I połowy XIX wieku w miejscu odkrycia umocnień biegnie granica jurydyki klasztoru paulinów, sprowadzonych do Włodawy na przełomie XVII i XVIII wieku. Nie można więc wykluczyć powstania murowanych umocnień dopiero na początku wieku XVIII, kiedy Ludwik Pociej sprowadził do Włodawy paulinów. Należy mieć nadzieję, że przyszłe badania i archeologiczne nadzory prac budowlanych dostarczą nowych informacji na temat momentu powstania i dalszego przebiegu staropolskich umocnień Włodawy.
autor: Wojciech Mazurek
Źródło: Nowy Tydzień 15.06.2009