Strzyżew

wieś w powiecie łukowskim, w gminie Łuków

W obszarze Lasów Państwowych Nadleśnictwa Radzyń Podlaski, znajduje się grodzisko wczesnośredniowieczne datowane na X,XI – XII wiek.
Grodzisko ma charakter nizinny o kolistym, pierścieniowatym zarysie pojedynczego wału o średnicy około 50 metrów. Wał jest zachowany do wysokości 1 metra i szerokości 3 – 4 metrów w koronie wału, natomiast 5 metrów u jego podstawy. Fosa płytka na 0,5 – 0,7 m głębokości oraz szeroka na 2 – 3 metry otacza wał – czytamy w uzasadnieniu decyzji podpisanej przez Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
W lecie 2003 roku na terenie grodziska, na głębokości 1,5 metra, prowadzone były archeologiczne badania sondażowe podczas których stwierdzono obecność umocnień obronnych w postaci skrzyniowej konstrukcji wału. We wschodnim wykopie sondażowym odkryto bruk kamienny co może sugerować, że w tym miejscu była brama wjazdowa do grodziska. Zabudowa wewnętrzna grodu zlokalizowana była najprawdopodobniej wzdłuż i z tej partii grodziska pozyskano wiele ruchomych zabytków archeologicznych, które potwierdzają datowanie obiektu na X – XII wiek. Odkryte zabytki to liczne fragmenty naczyń glinianych, żaren, kości zwierzęce, szydła i noże żelazne, grot oszczepu oraz groty strzał. Wybitnego znaczenia nadaje grodzisku dobry stan zachowania umocnień, a w związku z tym bardzo duża wartość poznawcza obiektu.(źr: http://www.lukow.ug.gov.pl)

------------------------------------

Archeolodzy kontra rabusie

Archeologom pomaga w pracy pięciu studentów, którzy wykopaliska traktują jako atrakcyjną formę zarobku i wypoczynku.
STRZYŻEW GRODZISKO MUSI BYĆ W REJESTRZE ZABYTKÓW

Od dwóch tygodni w Strzyżewie, w lasach należących do nadleśnictwa w Radzyniu Podlaskim, archeolodzy prowadzą wykopaliska na grodzisku pochodzącym z początków polskiej państwowości. Dotychczas archeolodzy wydobyli z ziemi żelazne groty strzał i oszczepów oraz duże ilości ceramiki.
Niestety, podczas prac wykopaliskowych okazało się, że stanowisko w ostatnich latach wielokrotnie penetrowali rabusie znalezisk archeologicznych, tzw. poszukiwacze skarbów. Dlatego grodzisko trzeba jak najszybciej wpisać do rejestru zabytków.
Badaniami prowadzonymi na zlecenie wojewódzkiego konserwatora zabytków w Lublinie kieruje Mieczysław Bienia z firmy archeo- logicznej Izis z Białej Podlaskiej.
– Udało nam się odkryć ładnie zachowane pozostałości po fosach i wałach – informuje Mieczysław Bienia. – Z dotychczasowych efektów prac wynika, że majdan – centralna część grodziska – był pozbawiony jakichkolwiek obiektów, co wskazuje na obronny charakter osady. Obecnie koncentrujemy się na pozostałościach budowli, które przylegały do wałów. Odkopane ślady świadczą o tym, że grodzisko zostało zniszczone, a inwazja nastąpiła od strony zachodniej, o czym świadczą spalone drewniane konstrukcje oraz duża ilość różnorodnych grotów od strzał – kontynuuje M. Bienia.

Grodzisko w Strzyżewie, zajmujące obszar o średnicy 50 metrów, jest za małe na obóz wojskowy, natomiast mógł to być punkt obronny lub stała osada. Za tą ostatnią hipotezą przemawia dużo wydobywanego materiału ceramicznego, fragmenty polepy oraz kości zwierząt.
Sprawą najtrudniejszą będzie ustalenie, kto bronił grodziska. Archeolodzy sądzą, że mogli to być wojowie związani z Mieszkiem I albo z Bolesławem Chrobrym. Drugą możliwą datą najazdu i zniszczenia grodziska mogą być czasy po śmierci Mieszka II, czyli lata 1034–1040.

Z kolei ze źródeł pisanych wynika, że tereny te w połowie XIII wieku były mocno niepokojone przez najazdy z północy i wschodu. Wiadomo przecież, że Leszek Biały w połowie XIII wieku w odwecie za najazd na ziemię łukowską spustoszył kilkanaście wiosek ruskich, m.in. istniejący już wówczas Wohyń.
Ostateczne wnioski można będzie wyciągnąć po przebadaniu zebranych próbek węgla metodą C14, co pozwoli stosunkowo precyzyjnie, z dokładnością do 50 lat, określić datę zniszczenia obiektu. Na to jednak trzeba będzie poczekać co najmniej dwa lata.

MOIM ZDANIEM

Zabezpieczenie stanowisk archeologicznych przed grabieżą jest bardzo trudne. Badania prowadzone w Strzyżewie służą uzyskaniu jak najwięcej informacji potrzebnych, by wpisać grodzisko do rejestru zabytków. Dzięki temu mamy nadzieję uzyskania ochrony obiektu przed dalszą jego penetracją przez poszukiwaczy skarbów, którzy chodzą z wykrywaczami metalu, rozkopują i grabią wszystko, co im wpadnie w ręce. Uratowane tu znaleziska zostaną pokazane w Muzeum Południowego Podlasia.
Bogdan Wetoszka, bialska delegatura Służby Ochrony Zabytków

INNE OŚRODKI

Ciekawszym centrum osadniczym na terenie byłego woj. bialskopodlaskiego jest Dobryń Mały, gdzie znajduje się osada związana z ludnością kultury jastorskiej i przeworskiej, datowana na okres I w. przed Chrystusem. Drugim niezwykle istotnym i znaczącym centrum osadniczym jest Horodyszcze koło Wisznic wraz z siecią osad otaczających grodzisko, datowane na okres od VIII do XIII wieku.
Zbigniew Krzak

źródło Kurier Lubelski 18.08.2003, fot:Zbigniew Krzak