Jurów

wieś w powiecie tomaszowskim, w gminie Jarczów

Obok wsi w widłach Szyszły i Rzeczycy znajduje się grodzisko wczesnośredniowieczne zwane "Horodysko" datowane na VII-XI wiek. gród położony jest na niewysokim płaskim cyplu w widłach dwóch niewielkich dopływów Sołokiji. Założenie ma kształt koła o średnicy wraz z pojedyńczą linią silnie rozoranego wału 110m. Powierzchnia wynosi około 1ha. Obiekt wchodził w skład Grodów Czerwieńskich. Zostało zniszczone przez Tatarów. Posiada średnicę ok 130 metrów.
Na grodzisku były prowadzone badania sondażowe wraz z odwiertami i mimo legend i podań, ze był w tym miejscu zamek na którym miał przebywać król szwedzki Karol Gustaw to wyniki tego nie potwierdziły.
Wał grodziska był jednofazowy. Według E.Banasiewicz starszą fazę zabudowy reprezentował budynek mieszkalny przylegający do wewnętrznej ściany południowego odcinka wału. Część płn.-wsch. tego obiektu została zniszczona przez młodszy od niego obiekt słupowy.
Chronologia grodziska to wiek XI/XIV. Wg. E.Banasiewicz czas funkcjonowania obiektów mieszkalnych przypada na XII/XIII wiek. Badanie dendrochronologiczne studni wskazuje, że została ona zbudowana po 1169 lub 1180 roku. Analiza dendrochronologiczna wskazuje, że obiekt słupowy ze studnią w części południowej majdanu wewnątrz mógł zostać zbudowany w II dziesięcioleciu XIV wieku.

Wyniki badań:
Badania wykopaliskowe, przeprowadzone przez dr hab. I. Kutyłowską i mgr E. Banasiewicz („Lubelnia"). Finansowane przez PSOZ. Czwarty sezon badań.
W bieżącym roku, 1998, prace wykopaliskowe objęły obszar 150 m2 południowej partii jurowskiej warowni, część obwałowań, zabudowę przywałową oraz, jak się wydaje, fragment bramy wjazdowej grodu. Rozpoznano także wykopami sondażowymi, o łącznej powierzchni 66 m², północną i wschodnią partię grodziska.
Jak wskazują dotychczasowe badania grodzisko zlokalizowane na niskim cyplu wcinającym się w dolinę Szyszły, było prawie idealnie koliste - 112 m po osi wschód-zachód, 110 m po osi północ-południe. Fosę wykopano od strony zachodniej, południowej oraz, co stwierdzono w bieżącym sezonie, także od północnej. Głównym elementem obronnym grodu był wał o konstrukcji skrzyniowej, umocniony (a nie wypełniony jak sądzono dotychczas) w dolnych partiach przyziemia lessem lub marglem i rędziną. Podstawowym budulcem były drewniane bale, głównie dębowe, ale także i sosnowe. Szerokość wału od północy sięgała 10 m, złożyły się na nią dwie skrzynie po 4 m szerokości oraz od zewnątrz umocnienia z rędziny i margla szerokości 2 m.
Odsłonięto tam elementy zabudowy przywałowej. Od wschodu wystąpiła identyczna konstrukcja skrzyniowa, jednakże na zewnątrz podsypana na szerokości 3,5 m. W tej części odkryto studnię 0,70 m x 0,80 m zbudowaną z pionowych dranic sosnowych dostawianych do siebie oraz do 4 dębowych słupków, znalezisko wydatowano dendrochronologicznie na XII w. Badania przywałowej zabudowy w południowej części przyniosły odkrycie zachodniej części zabudowania przy bramie (?) odkrytego w 1997 r. Pozyskano wiele cennych zabytków: naczynia, groty strzał, nóż, skoble i inne. Niewątpliwie do najcenniejszych odkryć należy kamienna forma do odlewania ozdób półksiężycowatych. Zakończono eksplorację w południowej części studni odkrytej w 1997 r., wydatowanej dendrochronologicznie na XIV w
oraz obiekty słupowe prawdopodobnie związane z tą fazą użytkowania grodu. Badania będą kontynuowane.