Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
wieś w powiecie tomaszowskim, w gminie Tarnawatka
We wsi znajdował się dwór obronny. Pewną sensacją były prace wykopaliskowe w Niemirówku prowadzone w sierpniu 1995 roku na rozległym wzniesieniu „Zamczysko”. Miały na celu weryfikację przekazu lokalnej tradycji o stojącym tam zamku Kazimierza Wielkiego (wzniesionego na grodzisku z VIII-X wieku). Fundamenty odsłoniętej budowli wskazują jednak nie na wiek XIV lecz na wiek XVI i XVII (prawdopodobnie budowlę trzeba łączyć z pierwszymi właścicielami – rodem Oleśnickich). Obecnie dwór nie istnieje.
Najstarsze wzmianki dotyczące Niemirówka pochodzą z 1507 roku. Na początku XVI wieku wieś została objęta kolonizacją wołoską, prowadzoną przez Oleśnickich herbu Radwan w swej włości łabuńskiej. Włość tę uzyskali w spadku od Łabuńskich herbu Zagłoba. Jan z Oleśnik w 1535 roku wymieniany jest jako właściciel Niemirówka, kiedy to rozgraniczono wsie królewskie Werechanie i Tarnawatkę od wsi ziemiańskich Niemirówka i Krynic. Jan z Oleśnik, podżupnik bocheński, ożeniony był z Katarzyną Rogaliną. W 1569 roku król oddał Krynice i Niemirówek Marcinowi i Andrzejowi Oleśnickim w drodze zamiany za wsie Damianice i Turów. W 1578 roku jako właściciela wsi wymienia się Marcina Oleśnickiego, podsędka ziemskiego bełskiego. Z Marcinem Oleśnickim należy łączyć budowę grobli w Niemirówku w latach 1583 – 84, co wiązało się zajęciem pastwisk i łąk należących do Jana Zamoyskiego. Być może przy grobli wybudowano jakąś budowlę uważaną za zameczek.
Pod koniec XVI wieku Jan Zamoyski sądził się z Oleśnickim o zabór mienia i Niemirówek w latach 1603 – 1627 przeszedł w ręce Zamoyskich.
NIEMIRÓWEK, st. 7/28 · zamek nowożytny (XVI-XVII w.)
„Zamczysko", gm. Tarnawatka, Badania wykopaliskowe przeprowadzone przez mgr Ewę Prusicką-Kołcon (Regionalny
woj. zamojskie. Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Lublinie). Finansowane przez Re-
AZP 9 2 -8 9 /- gionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Lublinie. Drugi sezon badań. W centralnej części obiektu A, którego zarys odsłonięto w ubiegłym roku, założono
wykop o wymiarach 2 x 17 m (34 m2). W północno-zachodnim rejonie stanowiska wytyczo
no 15 wykopów (nr XII1-XXVII) o łącznej powierzchni około 245 m2. Przebadano także część
południowo-zachodnią.
Nie odkryto podziałów wewnętrznych obiektu A, natomiast zarejestrowano w północnej
części wykopu nikły ślad murów fundamentowych, które przypuszczalnie należy interpreto
wać jako południowy narożnik wieży (narożnik północny odsłonięto w ubiegłym sezonie).
Obiekt A był zatem wieżą na planie kwadratu, do której dobudowana była od południa część
na planie prostokąta. We wszystkich wykopach w rejonie północno-zachodnim stanowiska
zarejestrowano przebieg murów fundamentowych dużego założenia architektonicznego
w kształcie bardzo nieforemnego prostokąta o wymiarach około 11 x 38 m (obiekt B). Mury
obiektu biegły nieregularnie, były płytkie (wysokości 50-70 cm). Fundamenty zbudowano
w wykopach wąskoprzestrzennych, z kamienia wapiennego łamanego na zaprawie wapien
no-piaskowej. W niektórych partiach zachowała się warstwa wyrównawcza w postaci cegieł
ułożonych na płask. Obiekt budowany był w kilku fazach, o czym świadczą zarejestrowane
w kilku węzłach architektonicznych ślady dostawiania murów. Funkcja obiektu nie jest jas
na. Wydaje się, że odsłoniętego założenia nie należy uważać za jeden budynek, a za kilka
mniejszych. Sugerują to fundamenty różnej głębokości i szerokości w różnych częściach zalo
żenią, dostawianie murów oraz pozostałości posadzki kamiennej w niektórych jego partiach.
Inne mury, płytkie i nieregularne, mogły spełniać funkcję ogrodzenia. Budynki na powierzchni
były zapewne drewniane —świadczą o tym niezbyt głębokie i trwałe fundamenty oraz zniko
ma ilość gruzu na powierzchni. Sądząc po niewielkiej ilości ceramiki użytkowej i kafli (dowo
du istnienia systemu grzewczego), pełniły funkcje gospodarcze. Na podstawie analizy me
trycznej cegły oraz fragmentów zabytków ruchomych można przyjąć, że czas powstania założe
nia zamknął się w okresie od XVI do końca XVII w., a więc był identyczny jak czas powstania
budynku A, interpretowanego jako mieszkalny. W południowo-zachodniej części stanowi
ska odsłonięto na odcinku 32 m płytkie, nieregularne, pojedyncze mury z kamienia łamane
go na zaprawie wapienno-piaskowej (obiekt C). Chronologicznie są one najprawdopodob
niej związane z obiektami A i В (świadczy o tym zalegająca w ich obrębie ceramika), ale ich
funkcja nie jest jednoznaczna. Przypuszczalnie pełniły rolę ogrodzenia, ale być może był to
fragment niedokończonej budowy. W trakcie dwóch sezonów badawczych ujawniona zosta
ła kompleksowa zabudowa wzgórza. Wyniki badań wykluczyły jej późnośredniowieczne po
chodzenie, co sugerowały przekazy pisane.
Wyniki badań zostaną opublikowane w “Archeologii Polski Środkowowschodniej”, t. II, 1997.
Badania zakończono
źr:Ewa Prusicka-Kołcon
Niemirówek, st. 7/28 "Zamczysko",
gm. Tarnawatka, woj. zamojskie, AZP
92-89/- Informator Archeologiczny : badania 30, 303-304
1996
Ostatni post: Zamek w Grudziądzu Nasz najnowszy członek: Kazadii Ostatnie wpisy Nieprzeczytane wpisy
