Piotrków Trybunalski Bugaj - dwór za parkanem

W II połowie XVI wieku funkcjonowała druga piotrkowska siedziba królewska, dwór na podmiejskim Bugaju. Obiekt ten wzniesiony dla Zygmunta Augusta około 1550-1560 roku stanowił być może kontynuację założenia jakie jakoby istniało już w końcu XV wieku i na początku XVI wieku, a które miało spłonąć w 1516 roku. Dwór bugajski posiadający pierwotnie pewne walory obronne podupadł po śmierci Zygmunta Augusta. Szybko też utracił cechy założenia obronnego. Nastąpiło to przez 1588 rokiem kiedy to wokół dworu na Bugaju...."nie masz płotów ani parkanów". W 1568 roku był to zespół drewnianych zabudowań położonych nad stawem. Otaczał go parkan przepruty trzema przejazdami w tym dwiema umocnionymi wieżami wzniesionymi w konstrukcji szkieletowej z wypełnieniem ceglanym. Głównym budynkiem był parterowy drewniany w części dwutraktowy dwór zwany Domem Wielkim. Towarzyszyło mu szereg budynków o charakterze mieszkalnym oraz budynki gospodarcze. W 25 lat później (1588) stwierdzono, że znaczna część tych budynków jeszcze istniała ale ich stan nie był najlepszy. Obiekt był nadal wykorzystywany jednak w połowie XVII wieku Andreas Cellarius stwierdził jego upadek. Niemniej relikty kolejnego zapewne położonego w tym samym miejscu budynku dworskiego miały się zachować aż do XIX wieku. Możliwe, że to o tym obiekcie pisali lustratorzy z 1765 roku opisując stary zniszczony drewniany dwór. Nie wiadomo gdzie wznosił się dokładnie zespół zabudowań dworu bugajskiego. Aleksander Gwagnin w drugiej połowie XVI wieku pisał: "za miastem zasię także drzewniany dwór, wielkim kosztem ozdobnie pod gajem nazwanym Bugaj zbudowany". W literaturze brak jednak zgody w tej kwestii. K.Głowacki stwierdził iż dwór Zygmunta Augusta położony był blisko Wielkiej Wsi, na południowy wschód od miasta, tuż za granicą późniejszej arcybiskupiej Jurydyki. Miał tu istnieć utworzony na rzece Strawie staw Bugaj, którego nazwa miała zostać przeniesiona na staw Wierzeje istniejący od XVI wieku w górze rzeczki Wierzejki. Tej lokalizacji sprzeciwia się H.Rutkowski. Zwrócił on uwagę na fakt, że lustracja z 1564-1565 roku stwierdziła wyraźnie, że oba te zbiorniki znajdują się ..."na tymże ługu i źrzódle".... i powrócił do umiejscowienia dworu nad dziś istniejącym o około 2,5km na wschód od centrum miasta dużym stawem przez który przepływa Wierzejka, a konkretnie na zachodnim brzegu przy północnym skraju zbiornika.