Kurów k/Wielunia

wieś w powiecie wieluńskim w gminie Wieluń

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z roku 1377. Na północny zachód od wsi, w pobliżu rozlewisk rzeki Pysznej, na obszarze ok. 28 ha, rozpoznano istnienie grodu pradziejowego. Miejsce to w tradycji określano mianem "Grodziska", obecnie jest ono terenem upraw rolnych. Dzisiaj nie widać już wyraźnie umocnień obronnych, a jeszcze w 1919 r. "Goniec Częstochowski" informował: "Tutaj na łące chłopskiej znajduje się grodzisko przedhistoryczne. Ma ono kształt czworobocznego wału o liniach zaokrąglonych. (...) Z grodziska pozostał jedynie właściwie tylko ten wał o wysokości 2- 3 m. Wał jest pojedynczy, nie ma już śladów otaczającej go ongi fosy. W wielu miejscach zrobiono w wale przejścia na pola, które znajdują się wewnątrz grodziska". Na początku lat 60. XX w., kiedy wykonywano plan warstwicowy obiektu, wał był jeszcze czytelny, co umożliwiło określenie wielkości grodu. Maksymalna długość grodu wynosiła 700 m , a szerokość 400 m. Przynależność grodu do kultury łużyckiej została określona w latach 20. XX w. przez prof. J. Kostrzewskiego. Datowano obiekt na okres halsztacki (VII-V w. p.n.e.)
Gród uległ zniszczeniu prawdopodobnie wskutek najazdu wojowniczych Scytów w V wiek p.n.e. W Kurowie stwierdzono też ślady intensywnego osadnictwa z okresu wczesnego średniowiecza, głównie z IX - XI wieku.

KURÓW, st. 1, gm. Wieluń, woj. łódzkie, AZP 77-42/1

• grodzisko kultury łużyckiej z V okresu epoki brązu
• ślady osadnictwa wczesnośredniowiecznego

Badania prowadził mgr Radosław Janiak. Finansował Uniwersytet Łódzki. Trzeci sezon badań.

Grodzisko położone jest 4 km na zachód od wsi. Zlokalizowane zostało na piaszczystym wyniesieniu, które od północy wyodrębnia dolina zmeliorowanej obecnie rzeki Pysznej. Z pozostałych trzech stron otoczone jest obniżeniem terenu, niegdyś zabagnionym. Obiekt zajmuje powierzchnię około 25 ha. Prowadzone w 1999 roku prace wykopaliskowe koncentrowały się we wschodniej części obiektu. Wykop o wymiarach 22,5 x 2 m zlokalizowano tak, aby rozpoznać nawarstwienia wału obronnego oraz przylegającego do niego fragmentu majdanu. W trakcie badań udało się stwierdzić, że również w tej części umocnień, podobnie zresztą jak w części południowo-zachodniej, funkcjonowały fortyfikacje wzniesione w konstrukcji drewniano-ziemnej. Dodać jednak należy, iż ze względu na znaczne zniszczenie wału obronnego poniższe ustalenia dotyczą tylko partii przyziemia. Licowanie od strony przedpola tworzyła konstrukcja szalunkowa, której drewniane belki ułożono równolegle do linii przebiegu wału, a od strony przedpola zabezpieczone były pionowo ustawionymi słupami. Zewnętrzna ściana licująca spoczywała na kamiennej stopie fundamentowej szerokości około l metra. Ścianę licującą od strony majdanu tworzyła konstrukcja plecionkowa. Odległość między licowaniem fortyfikacji wynosiła około 5 metrów. Jądro wału tworzyły warstwy próchnicy zebranej zapewne z najbliższego otoczenia oraz żółtego piasku.
Na majdanie, u podstawy wału odkryto nowożytne wkopy, będące prawdopodobnie reliktami nowożytnych rowów melioracyjnych, biegnących wzdłuż linii przebiegu umocnień. Spowodowały one zniszczenie zarówno warstw destrukcyjnych wału obronnego, jak również nawarstwień fragmentu majdanu przylegającego do wału. Odkryty w wykopie materiał ceramiczny podgrupy kępińskiej grupy górnośląsko-małopolskiej kultury łużyckiej datować należy na późną epokę brązu. W trakcie badań pozyskano także trzy zabytki krzemienne.