Radzyń Chełmiński

Zamek krzyżacki w Radzyniu Chełmińskim został zbudowany w okresie od końca XIII wieku do lat 30. XIV wieku. Od 1454 r. siedziba polskich starostów. W XVII wieku został poważnie zniszczony w trakcie oblężenia przez Szwedówm, następnie opuszczony. Od 1772 stopniowo rozbierany, z pozyskanego materiału budowlanego wzniesiono wiele domów w Radzyniu. W roku 1837 przerwano rozbiórkę, a w dwa lata później rozpoczęto pierwsze prace zabezpieczające. Ruiny były poddawane dalszym zabiegom konserwatorskim w ciągu XIX i XX w. (m.in. odgruzowanie terenu zamku, zabezpieczenie sklepień w piwnicach, zadaszenie kaplicy, następnie w latach 60-tych budowa żelbetowego przekrycia kaplicy). Zamek założony jest na planie kwadratu o boku 52 m, z dziedzińcem krużgankowym, wielką ośmioboczną wieżą w narożu północno-zachodnim oraz mniejszymi czworobocznymi wieżami we wszystkich narożach. Na południe od zamku znajdowało się przedzamcze. Do dzisiaj częściowo zachowało się skrzydło południowe z kaplicą (bez sklepienia), fasada w prawie pełnej wysokości, dwie narożne wieżyczki, przyległa do niego część skrzydła wschodniego i partie murów pozostałych skrzydeł. Z przedzamcza zachowały się prawie w całości dolne partie murów południowego i zachodniego. Ruiny zamku są udostępnione zwiedzającym. Jest możliwość wejścia na jedną z narożnych wież, z której roztacza się rozległy widok na okolicę.

plan założenia zamkowego

plan zamku głównego wg Architektury Gotyckiej 1995

rekonstrukcja zamku z XIV wieku wg C.Steinbrechta 1888 z uzupełnieniami J.Salma

bardziej "rozbudowana" rekonstrukcja C.Steinbrechta

zamek w połowie XIX wieku na rysunku N.Ordy

zamek na pocztówce z początku XX wieku

pocztówka z lat 70-tych XX wieku