Wąbrzeźno

Datowanie: faza I - VI/VII-VIII w., faza II - 2. poł. X-X/XI w., XI/XII-1. poł. XII w. Obiekt silnie zniszczony i zdeformowany w ok. 75-80%, przede wszystkim przez użytkowanie terenu jako cmentarza ewangelickiego. Zachował się tylko fragment grodziska w postaci masywu ziemnego o nerkowatej formie, o długości ok. 60 m, szerokości ok. 20 m i wysokości ok. 5 m. Na podstawie dotychczasowych badań można sądzić, że pierwotnie gród wczesnośredniowieczny miał kształt pierścieniowaty lub podkowiasty. Stanowisko znajduje się w obrębie progu rynnowego, rozdzielającego wody dwóch jezior (Zamkowego i Frydek), wcześniej stanowiącego ich półwysep. Na grodzisku w Wąbrzeźnie przeprowadzono badania archeologiczne o różnym zakresie: szerokopłaszczyznowe (W. Heym w 1940 roku), ratownicze (J. Grześkowiak w 1965 roku oraz J. Bojarski, W. Chudziak i D. Poliński w 1992 roku w ramach obecnego Instytutu Archeologii UMK w Toruniu) oraz sondażowe (1989 rok). Podczas badań terenowych na obiekcie stwierdzono przemieszanie warstw kulturowych pochodzących z wczesnego i późnego średniowiecza, dodatkowo zostały one przemieszane i zniszczone w czasach nowożytnych i współczesnych. Sposób opracowania wyników badań z 1940 roku, które dostarczyły zdecydowanie najwięcej materiałów źródłowych, nie pozwala jednoznacznie powiązać znalezisk ruchomych z reliktami walu obronnego i zabudową grodu. Badania ratownicze w 1992 roku wykazały, że należy liczyć się z co najmniej dwoma poziomami osadnictwa grodowego we wczesnym średniowieczu (VII/VII-VIII wiek – domniemana faza grodowa oraz 2. połowa X-X/XI wiek i XI/XII-1. połowa XII wieku). Wśród pozyskanych ruchomych materiałów źródłowych z wczesnego średniowiecza dominują fragmenty naczyń ceramicznych oraz kości zwierzęce; znaleziono także szpile i szydła z poroża oraz przedmioty żelazne, jednak ich przynależność chronologiczna budzi wątpliwości z powodu przemieszania warstw oraz nieprecyzyjnej eksploracji.