Grodno k/Chełmży

osada w powiecie toruńskim, w gminie Chełmża

Według wykazu WKZ we wsi znajduje się grodzisko kultury łużyckiej. GRODNO, st. 6, gm. Chełmża. woj. toruńskie, AZP 37-44/15, osiedle obronne kultury łużyckiej (Ha C).
Stanowisko 6 w Grodnie jest położone na półwyspie przy zachodnim brzegu Jeziora Grodzieńskiego, około 500 m. na południe od zabudowań miejscowości Grodno i około 200 metrów na wschód od drogi prowadzącej z Mirakowa do Grodna. Obiekt został odkryty przez Z. Bagniewskiego w roku 1977 podczas prospekcji powierzchniowej okolic Chełmży. Wówczas dokonano wstępnej kwalifikacji kulturowo-chronologicznej stanowiska, uznając je za relikt grodziska z czasów kultury łużyckiej i wczesnego średniowiecza. Późniejsze, weryfikacyjne prace sondażowe W. Chudziaka i J. Gackowskiego, przeprowadzone tu w 1988 roku, dostarczyły danych o wyłącznie pradziejowej metryce osiedla obronnego, zaś materiały średniowieczne miałyby pochodzić -według autorów weryfikacji - z czasów funkcjonowania osady otwartej.
Odsłonięcia realizowano w trzech rejonach stanowiska.
Kontynuowano prace eksploracyjne w obrębie wykopu nr 1/97-98. Konieczność taka wynikała z wyjątkowo głębokiego zalegania nawarstwień kulturowych w tej części osiedla, bowiem dochodziły tu do blisko 4 metrów. Dopiero na takiej głębokości odsłonięto najwcześniejsze pozostałości osady łużyckiej, zachowane w postaci spalonych elementów drewnianej zabudowy leżących na silnie zgniecionym pokładzie torfu. Wydobyty materiał zabytkowy pozwolił na dość jasne przyporządkowanie wszystkich tutejszych nawarstwień pochodzenia antropogenicznego do okresu halsztackiego. Z wykopu nr 1/97-98, oprócz ułamków naczyń ceramicznych i kości, pochodzą liczne fragmenty glinianych form odlewniczych do wyrobu z brązu przedmiotów obręczowych, tygielek ceramiczny, narzędzia z poroża i kości (przekłuwacze, oprawki), ciężarki tkackie, przęśliki stożkowate i krążkowate.
W wykopie nr 4/98 o wymiarach 4,0 x 4,0 metra odsłonięto, oprócz luźno leżących drągowin i gałęzi, kolejne elementy ciągu palisadowego, wykonane z dartego drewna dębowego. Ich silne odchylenie w kierunku wód jeziornych może być efektem przygniecenia nadsypywanymi w nieco późniejszych czasach masami ziemi obwałowań obronnych młodszych faz „łużyckich" osiedla. O konieczności prowadzenia takich prac ziemnych (mających na celu podniesienie powierzchni użytkowej osiedla) zaświadczają liczne i wyraźne w przekrojach tego wykopu laminy piasków jeziornych i osady biogeniczne pochodzenia limnicznego. Pośród wydobytych tu rozmaitych przedmiotów zabytkowych uwagę zwracają fragmenty amfor gruszkowatych typu A wg systematyki J. Chudziakowej (1974) oraz mis o przypłaszczonych i zdobionych brzegach typu D wedle tej samej pozycji.
Z wykopu podwodnego nr 1/98 o wymiarach 2,0 x 2,0 m pochodzą ułamki naczyń nowożytnych, średniowiecznych i pradziejowych. Pozyskany stąd materiał kostny to głównie duże fragmenty kości końskich.
Z wierzchnich nawarstwień wykopu nr 4/98 wydobyto też dość liczne przedmioty zabytkowe z okresu średniowiecza. Uwagę zwracają tu, oprócz ułamków naczyń ceramicznych, tak wczesno- jak i późnośredniowiecznych, fragmenty kilku prażnic oraz żelazne „raki" do chodzenia po lodzie a także nożyki.
Badania archeologiczne na stanowisku 6 w Grodnie będą kontynuowane.