Bydgoszcz - Grodzka

Odkryte niedawno grodzisko w centrum Bydgoszczy przy ulicy Grodzkiej 34, datowane na XI wiek.

Poniżej opinia profesora Chudziaka na temat tego obiektu:www.iwswiadectwo.pl/pages/opinia_prof_Chudziaka.pdf

Opinia dot. reliktów wału wczesnośredniowiecznego w Bydgoszczy, przy ul. Grodzkiej oraz określenia ich stanu zachowania, proponowanych metod konserwacji i ekspozycji
W marcu 2007 roku Instytut Archeologii UMK w Toruniu podjął się przeprowadzenia ratowniczych badań wykopaliskowych w Bydgoszczy przy ulicy Grodzkiej (działki 94, 95) w strefie występowania reliktów wczesnośredniowiecznego zespołu osadniczego z XI-XII wieku usytuowanego w obrębie dawnej wyspy w dolinie Brdy. Obszar ten, obejmujący w sumie około 20 arów powierzchni przeznaczony został na inwestycję realizowaną obecnie przez właściciela gruntu, włocławską firmę budowlaną BUDIZOL. Prace archeologiczne o charakterze szerokopłaszczyznowym stanowiły kontynuację badań wykopaliskowych
prowadzonych na tym stanowisku przez badaczy toruńskich w pierwszej połowie lat 90-tych ubiegłego stulecia. Odkryto wtedy pozostałości jednego z członów grodu ze stosunkowo dobrze zachowanymi reliktami drewnianych domostw zrębowych i nabrzeży w konstrukcji skrzyniowej, a ponadto fragment silnie przepalonego, drewniano-ziemnego wału datowanego metodą dendrochronologiczną przez prof. Tomasza Ważnego na lata 1037-1038 (W. Chudziak, Wczesnośredniowieczny ośrodek bydgoski w świetle źródeł archeologicznych, (w: ) Kraje słowiańskie w wiekach średnich. Profanum i sacrum, Poznań, 1998, s. 177-187). Podjęte w b.r. prace archeologiczne potwierdziły spostrzeżenia poczynione w trakcie poprzedniej kampanii badawczej. Odsłonięto całość przestrzeni reliktowej znajdującej się w obrębie dwóch działek przeznaczonych pod inwestycje. Odkryto m.in. kilka poziomów użytkowych drewnianej zabudowy w konstrukcji zrębowej, umocnione palisadą nabrzeże oraz pozostałą część wału drewniano-ziemnego wykonanego w konstrukcji izbicowoprzekładkowej z hakami stabilizującymi wał u podnóża, a ponadto wiele tysięcy przedmiotów codziennego użytku (głównie ceramiki naczyniowej, wyrobów z kamienia, kości i poroża), kości zwierzęcych i szczątków roślinnych. Wszystkie pozyskane materiały źródłowe przetransportowane do Instytutu Archeologii UMK w Toruniu stały się obecnie przedmiotem szczegółowego opracowania analityczno-źródłowego, które sfinalizowane powinno zostać do końca 2008 roku. Dzięki przeprowadzonym badaniom możliwe było pozyskanie zupełnie nowych danych do wnioskowania o początkach Bydgoszczy. Na specjalną uwagę zasługują przede wszystkim relikty fortyfikacji, które ze względu na bardzo niskie posadowienie (na poziomie występowania obecnie podmokłych gleb mułowo-bagiennych) miejscami zachowały się w stanie idealnym. Wykonane one zostały z belek dębowych, starannie obrobionych z licznymi wrębami, zaciosami i otworami jarzmowymi w konstrukcji nawiązującej do fortyfikacji znanych z głównych grodów piastowskich pochodzących z 2 połowy X i 1 połowy XI wieku. Największe podobieństwo odkryte konstrukcje wykazują jednak do fortyfikacji grodu gdańskiego z 2 połowy XI wieku. Ze względu na stan zachowania odkryty odcinek wału (około 20 metrów długości, 18 metrów szerokości i miąższości około 2,5 m) uznać należy za unikatowy w skali Pomorza Wschodniego i Kujaw oraz jeden z lepiej zachowanych na terenie północno-zachodniej części Słowiańszczyzny Zachodniej. Odsłonięcie zachowanych miejscami w idealnym stanie konstrukcji drewnianych możliwe było dzięki wyeksplorowaniu górnych partii nasypu zniszczonego i w znacznym stopniu przepalonego wału. Umożliwiło to jednak jego szczegółową dokumentację opisową i graficzną, niezbędną z punktu widzenia celu ratowniczych prac wykopaliskowych. Zmienne warunki wilgotnościowe i termiczne panujące w trakcie prac wykopaliskowych, a ponadto dostęp tlenu uruchamiający procesy gnilne spowodował, że odsłonięte elementy wału narażone zostały w ten sposób na zniszczenie. Jedynym sposobem ich zachowania stał się ich demontaż, poddanie szczegółowym zabiegom konserwatorskim przy użyciu określonych środków do konserwacji zabytków organicznych (np. poliglikol) oraz wysuszenie w komorze próżniowej, co wykonywane jest w niektórych pracowniach konserwacji w Polsce, w tym również w Instytucie Archeologii UMK w Toruniu. Osobnym zagadnieniem jest miejsce i sposób ekspozycji odkrytych konstrukcji wału bydgoskiego. Najlepszym rozwiązaniem byłoby wyeksponowanie wału w miejscu ich odsłonięcia lub w najbliższym sąsiedztwie, w ramach skansenu czy też rezerwatu archeologicznego. Wydaje się, że optymalna byłaby ich rekonstrukcja w przeszklonym i zadaszonym pomieszczeniu, w którym można również umieścić stałą ekspozycję poświęconą początkom czesnośredniowiecznej Bydgoszczy. Dobrze byłoby również zaangażować w to przedsięwzięcie Dział Archeologii Muzeum Okręgowego im. Wyczółkowskiego, który we współpracy z Instytutem Archeologii UMK w Toruniu podjąć się mógłby realizacji całego projektu.

------------------------

Bydgoszcz jest dużo starsza, niż sądziliśmy!

Archeolodzy znaleźli przy ul. Grodzkiej wał obronny grodu bydgoskiego z XI wieku.
Odkryty wał był zbudowany z kamieni, drewna i ziemi. - Odsłoniliśmy fragment konstrukcji, która wyznaczała granice wczesnośredniowiecznego grodu, stanowiącego zalążek współczesnego miasta - opowiada Elżbieta Dygaszewicz z bydgoskiej delegatury Służby Ochrony Zabytków. Pierwsze badanie dendrologiczne wykazały, że odkopany wał jest prawdopodobnie z połowy XI wieku. Pierwsza wzmianka źródłowa o grodzie bydgoskim pochodzi z roku 1238. Wyniki ostatnich odkryć archeologicznych wskazują, że musiał już istnieć dużo wcześniej.
Badania przy ul. Grodzkiej prowadzone były także w latach 90. Już wtedy pozwalały sądzić, że najprawdopodobniej gród bydgoski został zbudowany na przełomie X i XI wieku i umiejscowiony był na wyspie.
Jego relikty zalegają w miejscu ograniczonym dziś placem Kościeleckich, Rybim Rynkiem i ulicami Bernardyńską, Magdzińskiego oraz Podwale.
- Tegoroczne odkrycie uzupełnią zdobytą wcześniej wiedzę o początkach miasta - dodaje Dygaszewicz.
Wykopaliska w Bydgoszczy prowadzą archeolodzy z toruńskiego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

2007-05-25 Źródło: Gazeta Wyborcza Bydgoszcz, zdj. Monika Skolimowska