Sankt Petersburg - Twierdza Nienszanc

Nienszanc (szwedz. Nyenskans, fin. Nevanlinna, ros. Канцы) – szwedzka twierdza założona w 1611 roku w centrum miasta Nyen u ujścia do Newy rzeki Ochty, na terenach obecnego Petersburga. Miała za zadanie kontrolować dostęp drogą wodną do szwedzkich posiadłości na terenach dzisiejszej Ingrii. Nienszanc został zbudowany przez Szwedów w miejscu ich wcześniejszej twierdzy, kamienno-drewnianej Landskrona, wybudowanej w 1300 roku i zniszczonej rok później przez nowogrodzian pod dowództwem wlk. ks. Andrzeja Gorodeckiego. W 1656 roku twierdza została ponownie zdobyta przez oddziały rosyjskie pod komendą stolnika Piotra Patiomkina podczas wojny rosyjsko-szwedzkiej lat 1656–1658. Zwrócona Szwedom po zawarciu pokoju, do 1677 roku została przez nich poważnie rozbudowana, m.in. wzmocniona zewnętrznym wałem z redutami i bastionami artyleryjskimi. Ponowie twierdza została zdobyta przez Rosjan w 1703 roku w czasie wojny północnej i pozostała już w ich rękach na zawsze. Nazwę twierdzy Piotr I zmienił na Szlotburg (z holenderskiego Slotburg – zamek-miasto). Wraz z budową St. Petersburga, twierdza została ostatecznie rozebrana do roku 1744, chociaż część jej umocnień była widoczna jeszcze w 1849 roku. Jej tereny zostały oficjalnie włączone w granice miasta w 1828 roku.

Od początku lat 90. XX wieku na terenach po twierdzy Nienszanc prowadzone są prace archeologiczne, których wynikiem było odkrycie części jej fundamentów. W 2003 roku, z okazji 300-lecia St. Petersburga otwarto muzeum jej poświęcone, gdzie eksponowane są rezultaty tych badań. Od 2006 roku atrakcyjnie położone tereny po byłej twierdzy są przedmiotem sporu pomiędzy archeologami, mieszkańcami St. Petersburga a władzami miasta i inwestorami koncernu Gazprom odnośnie budowy na tych terenach nowoczesnego centrum handlowo-biznesowego ("Ochta-cientr").

Makieta twierdzy Nienszanc

plan z 1698 roku z zaznaczona twierdzą

plan

zdjęcie z wykopków z 2008 roku, bastion Karlov XVII wiek

Warto jeszcze dodać, że wcześniej w tym samym miejscu istniała twierdza Landskrona. Była to szwedzka twierdza wybudowana w 1300 roku u ujścia Ochty do Newy, na terenie dzisiejszego Petersburga. Została założona przez Torgilsa Knutssona podczas jego wyprawy w górę Newy. Składał się na nią ziemny wał, drewniany mur oraz fosa łącząca rzeki. Jeszcze w 1300 r. oblegana przez wojska nowogrodzkie, nie została zdobyta. Wzięta szturmem rok później przez wojska Andrzeja Aleksandrowicza i zniszczona. W XVII wieku w miejscu Landskrony powstała twierdza Nienszanc.