Nasielsk

Pierwsza wzmianka o grodzie pochodzi z 1065 roku. Gród położony był pobliżu osady targowej Nosidlsk. Informacja o nim została zawarta w „Falsyfikacie mogileńskim”, wystawionym przez króla Bolesława Śmiałego dla wielkopolskiego opactwa benedyktyńskiego w Mogilnie, z którego wynika, iż nasielski zespół osadniczy pełnił funkcję obronną oraz stanowił centrum administracyjne i handlowe.

Stożkowate grodzisko nazywane "Kopcem" datowane jest na XII/XIII wiek. Znajduje się na południowym-wschodzie od Nasielska, na łąkach doliny rzeczki Nasielna. Zachował sie kopiec otoczony wałem.

grodzisko w Nasielsku

i trochę historii autorstwa Rafała Jankowskiego:
Pierwsza wzmianka o grodzie, położonym w pobliżu osady targowej Nosidlsk, została zawarta w tzw. Falsyfikacie mogileńskim, wystawionym przez króla Bolesława Śmiałego dla wielkopolskiego opactwa benedyktynów w Mogilnie, z którego wynika, iż nasielski zespół osadniczy pełnił funkcję obronną oraz był lokalnym centrum administracji i handlu. Następnie Nasielsk został wymieniony w dokumencie Bolesława Kędzierzawego z 1155 r. dla kanoników regularnych w Czerwińsku (dokument ten określał uposażenie ich w Nasielsku w postaci Nowej Wsi, w źródłach zwanej po prostu - wieś Nasielsk). W dokumencie z 1232 r., wydanym przez papieża Grzegorza IX, a potwierdzającym swobody nadane kościołowi w Płocku przez księcia mazowieckiego Konrada, Nasielsk wymieniono jako gród kasztelański. W 1297 r. książę mazowiecki Bolesław potwierdził zamianę wsi pomiędzy Tomaszem, kasztelanem nasielskim („comes Thomas castellanus de Nosylk”), a niejakim Falisławem. Gród kasztelański zapewne jeszcze w XIII w. został zniszczony i opuszczony, a okręg grodowy włączony do kasztelani (późniejszej ziemi) zakroczymskiej. Ziemia zakroczymska wchodziła w skład księstwa czersko-warszawskiego od ostatniej ćwierci XIV w. – tj. od wyodrębnienia się tegoż księstwa aż do włączenia Mazowsza do Koronny w 1526 r.
W połowie XIII w. Nasielsk stanowił zapewne już dość znaczny ośrodek gospodarczy o charakterze rzemieślniczo-handlowym. Do wzrostu roli i znaczenia Nasielska przyczyniło się też niewątpliwie jego położenie. Nasielsk został usytuowany na skrzyżowaniu ważnych dróg, które służyły nie tylko potrzebom natury militarnej i administracyjnej, ale miały również charakter handlowy. Przez Nasielsk wiodło jedno z odgałęzień ważnego szlaku handlowego łączącego północ z południem. Ruchliwy ten szlak łączył pomorskie miasta nadbałtyckie przez Włodzimierz i Lwów z krajami Bliskiego Wschodu. Wiódł on z południowego wschodu do Czerska i Warszawy, a stąd dalej na północ – do Ciechanowa przez Zakroczym i Nasielsk. Z Ciechanowa zaś różnymi odgałęzieniami biegł do Prus. Z Nasielska biegła również inna droga na północny wschód w kierunku Przasnysza. Duże znaczenie dla Nasielska miały również drogi łączące wschód z zachodem. Jedna z tych dróg w kierunku zachodnim łączyła się w Płońsku z drogami wiodącymi z Ciechanowa do Płocka i Wyszogrodu. W kierunku zaś wschodnim prowadziła droga bądź to przez Pułtusk, bądź też przez Serock i Wyszków. Nie mniejsze znaczenie miała droga łącząca Nasielsk z Czerwińskiem, siedzibą klasztoru, który był właścicielem części Nasielska. Ożywiony ruch musiał panować i na drodze prowadzącej do Nowego Miasta, w którym jako mieście powiatowym odbywały się zjazdy i sądy.
W dniu 11 XI 1386 r. Janusz I, książę mazowiecki, przeniósł Nasielsk z prawa polskiego na chełmińskie i nadał go w wieczyste posiadanie rycerzowi Jakuszowi (Jakubowi) z Radzananowa, z rodu Prawdziców, zwanym Białym, późniejszemu kasztelanowi ciechanowieckiemu (odtąd Nasielsk był miastem prywatnym aż do 1866 r.). Od tegoż wywodzi się herb Nasielska – „Prawdzie”. Po nim właścicielem miasta został jego syn Paweł, zwany Nymergut. W rękach tej rodziny Nasielsk był do 1647 r.
Lokacja na prawie chełmińskim i przejście miasta w ręce prywatne było momentem zwrotnym w dziejach grodu-zamku Nasielska. Gród-zamek stracił znaczenie obronne, a właściciele przenieśli rezydencję do położonego w pobliżu miasta folwarku Chrcynno.
Pierwsza wzmianka o grodzie, położonym w pobliżu osady targowej Nosidlsk, została zawarta w tzw. Falsyfikacie mogileńskim, wystawionym przez króla Bolesława Śmiałego dla wielkopolskiego opactwa benedyktynów w Mogilnie, z którego wynika, iż nasielski zespół osadniczy pełnił funkcję obronną oraz był lokalnym centrum administracji i handlu. Następnie Nasielsk został wymieniony w dokumencie Bolesława Kędzierzawego z 1155 r. dla kanoników regularnych w Czerwińsku (dokument ten określał uposażenie ich w Nasielsku w postaci Nowej Wsi, w źródłach zwanej po prostu - wieś Nasielsk). W dokumencie z 1232 r., wydanym przez papieża Grzegorza IX, a potwierdzającym swobody nadane kościołowi w Płocku przez księcia mazowieckiego Konrada, Nasielsk wymieniono jako gród kasztelański. W 1297 r. książę mazowiecki Bolesław potwierdził zamianę wsi pomiędzy Tomaszem, kasztelanem nasielskim („comes Thomas castellanus de Nosylk”), a niejakim Falisławem. Gród kasztelański zapewne jeszcze w XIII w. został zniszczony i opuszczony, a okręg grodowy włączony do kasztelani (późniejszej ziemi) zakroczymskiej. Ziemia zakroczymska wchodziła w skład księstwa czersko-warszawskiego od ostatniej ćwierci XIV w. – tj. od wyodrębnienia się tegoż księstwa aż do włączenia Mazowsza do Koronny w 1526 r.
W połowie XIII w. Nasielsk stanowił zapewne już dość znaczny ośrodek gospodarczy o charakterze rzemieślniczo-handlowym. Do wzrostu roli i znaczenia Nasielska przyczyniło się też niewątpliwie jego położenie. Nasielsk został usytuowany na skrzyżowaniu ważnych dróg, które służyły nie tylko potrzebom natury militarnej i administracyjnej, ale miały również charakter handlowy. Przez Nasielsk wiodło jedno z odgałęzień ważnego szlaku handlowego łączącego północ z południem. Ruchliwy ten szlak łączył pomorskie miasta nadbałtyckie przez Włodzimierz i Lwów z krajami Bliskiego Wschodu. Wiódł on z południowego wschodu do Czerska i Warszawy, a stąd dalej na północ – do Ciechanowa przez Zakroczym i Nasielsk. Z Ciechanowa zaś różnymi odgałęzieniami biegł do Prus. Z Nasielska biegła również inna droga na północny wschód w kierunku Przasnysza. Duże znaczenie dla Nasielska miały również drogi łączące wschód z zachodem. Jedna z tych dróg w kierunku zachodnim łączyła się w Płońsku z drogami wiodącymi z Ciechanowa do Płocka i Wyszogrodu. W kierunku zaś wschodnim prowadziła droga bądź to przez Pułtusk, bądź też przez Serock i Wyszków. Nie mniejsze znaczenie miała droga łącząca Nasielsk z Czerwińskiem, siedzibą klasztoru, który był właścicielem części Nasielska. Ożywiony ruch musiał panować i na drodze prowadzącej do Nowego Miasta, w którym jako mieście powiatowym odbywały się zjazdy i sądy.
W dniu 11 XI 1386 r. Janusz I, książę mazowiecki, przeniósł Nasielsk z prawa polskiego na chełmińskie i nadał go w wieczyste posiadanie rycerzowi Jakuszowi (Jakubowi) z Radzananowa, z rodu Prawdziców, zwanym Białym, późniejszemu kasztelanowi ciechanowieckiemu (odtąd Nasielsk był miastem prywatnym aż do 1866 r.). Od tegoż wywodzi się herb Nasielska – „Prawdzie”. Po nim właścicielem miasta został jego syn Paweł, zwany Nymergut. W rękach tej rodziny Nasielsk był do 1647 r. Lokacja na prawie chełmińskim i przejście miasta w ręce prywatne było momentem zwrotnym w dziejach grodu-zamku Nasielska. Gród-zamek stracił znaczenie obronne, a właściciele przenieśli rezydencję do położonego w pobliżu miasta folwarku Chrcynno.(źr: http://nasielsk.polska.pl)