Chotěbuz-Podobora

Grodzisko w Chotěbuzi-Podoboře położone jest na terenie dawnej wsi Podobora (obecnie część miejscowości Chotěbuz) w odległości około 5 km od Cieszyna (ryc. 1) Usytuowane jest na niezbyt wysokim cyplu terasy nadzalewowej od wschodu stromo opadającym w stronę niewielkiego potoku – Młynki. Dawniej płynęła tędy rzeka Olza, jednak wielkie powodzie na początku XVIII wieku doprowadziły do zmiany koryta tej rzeki, które przesunięte około 700 m dalej na wschód tworzy dziś naturalną granicę z Polską. Stanowisko znane historykom od schyłku XIX wieku należy dziś do najlepiej przebadanych na terenie Górnego Śląska. Najstarsze badania archeologiczne prowadzone były jeszcze przed pierwszą wojną światową, jednak dopiero wszczęte na szerszą skalę weryfikacyjne badania wykopaliskowe prowadzone przez Lumíra Jisla w latach 1952 i 1954 na trwałe wprowadziły do literatury stanowisko w Podoboře jako grodzisko prahistoryczne i wczesnośredniowieczne. Od 1978 roku przy współpracy Instytutu Archeologii Czeskiej Akademii Nauk w Brnie oraz Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Czeskim Cieszynie prowadzone są pod kierunkiem Doc. PhDr. Pavla Kouřila, Csc. systematycze badania archeologiczne.
Całe założenie obronne o powierzchni około 1,76 ha (maksymalna długość 400 m, szerokość – 110 m) jest trójdzielne, a poszczególne jego części względem siebie tworzą układ schodkowy, z najwyżej położonym członem głównym. Najstarsze osadnictwo datuje się na schyłek epoki brązu, kiedy to powstaje tutaj nieufortyfikowana lub jedynie słabo
umocniona osada, zajmująca prawdopodobnie głównie najwyżej położoną część wzniesienia. Z najstarszą fazą osadnictwa mogła być związana fosa przecinająca późniejszy człon główny grodziska (zasypana jeszcze w okresie halsztackim) oraz lekkie opłocenie, którego relikty odkryto pod nasypem wału oddzielającego człon główny od pierwszego przedgrodzia. W ciągu wczesnej epoki żelaza osada przekształciła się w dobrze ufortyfikowany gród, chroniony potężnym wałem i fosą, funkcjonujący, zapewne w kilku fazach, do schyłku okresu halsztackiego. Po gwałtownych wydarzeniach, które doprowadziły do zniszczenia systemu umocnień, osadnictwo przetrwało zapewne do początków okresu lateńskiego, o czym świadczą jamy osadnicze wkopane w warstwy Destrukcji wału. Jak dotąd nie stwierdzono pewnych śladów osadnictwa puchowskiego, które w okresie lateńskim rozwijało się na pobliskiej Górze Zamkowej w Cieszynie. Wśród znalezisk datowanych z tego okresu wyróżnić można siekierki z tuleją, brzytwy, szpile brązowe, żelazną Bransoletę czy guz krępulec, a wśród zabytków ceramicznych wyjątkowe miejsce zajmują fragmenty ceramiki malowanej czy fragment na tym terenie rzadko spotykanej halsztackiej ceramiki grafitowej. Po kilkusetletniej przerwie grodzisko zostaje ponownie zasiedlone w okresie Wczesnego średniowiecza. Osadnictwo słowiańskie poświadczone jest już w drugiej połowie VIII wieku i funkcjonowało ono co najmniej do połowy XI wieku. Najpóźniej w połowie IX wieku gród zyskuje znaną nam dziś trójczłonową postać, przy czym wydaję się, że budowa wału drugiego przedgrodzia nie została ukończona. Pozbawione konstrukcji wewnętrznej potężne wały ziemne i fosy oddzielały przede wszystkim człon główny od pierwszego przedgrodzia oraz pierwsze i drugie przedgrodzie. Od Wschodu naturalnym zabezpieczeniem była rzeka Olza i można by jedynie rozważać istnienie z tej strony lekkich umocnień w postaci częstokołu. Dodatkowym wzmocnieniem był niewielki wał chroniący od strony północnej człon główny grodu. Badania archeologiczne potwierdziły gęstą zabudowę powierzchni członu głównego i równomierne zasiedlenie drugiego przedgrodzia, natomiast w przypadku pierwszego przedgrodzia zabudowa koncentrowała się jedynie wzdłuż wałów, a powierzchnia majdanu pozostawała niezabudowana. Ślady osadnictwa słowiańskiego w postaci warstwy kulturowej i różnego rodzaju obiektów odnotowujemy także na terenach bezpośrednio przylegających do grodu od strony zachodniej, poza terenami objętym umocnieniami. U schyłku IX lub na początku X wieku gród zostaje zniszczony. O dramatycznych wydarzeniach, które miały wówczas miejsce świadczą przede wszystkim potężne warstwy destrukcji zarówno na terenie członu głównego jak i pierwszego przedgrodzia oraz odkrywane przez archeologów sytuacje świadczące o gwałtownym przebiegu tych zdarzeń. Do takich zaliczyć można odkrycie na niewielkiej powierzchni 2x1 m kompletnych szkieletów trzech owiec, świni, psa oraz ciężarnej krowy, które zapewne zamknięte w niewielkim pomieszczeniu zginęły w czasie pożaru. Zniszczony gród na krótki czas pozostał niezasiedlony, lecz u schyłku X wieku ponownie wraca tutaj osadnictwo. Jednak nie odzyskał on już swego dawnego znaczenia, wały prawdopodobnie nie zostały odbudowane. W drugiej połowie XI wieku gród stopniowo upada i zostaje opuszczony, co zapewne ma związek z prężnym rozwojem nieco młodszego ośrodka na Górze Zamkowej w Cieszynie. Wśród znalezisk datowanych z tego okresu do najciekawszych należą zabytki mające swoje analogie na terenie Państwa Wielkomorawskiego, przede wszystkim charakterystyczne siekiery „bradatice“, ostrogi płytowo-nitowe czy kolekcja brązowych kolczyków. Ścisłe związki mieszkańców grodu w Podoboře z terenami położonymi na południe od Bramy Morawskiej poświadczają także liczne nawiązania w formach i zdobnictwie ceramiki (np. listwy plastyczne) czy proweniencja niektórych zabytków kamiennych, np. kamieni żarnowych. Do Ciekawszych znalezisk zaliczyć można także zidentyfikowane podczas kwerendy materiałów osteologicznych kości psa (Nývltová Fišáková M. 2007). Analiza DNA potwierdziła wcześniejsze przypuszczenie, że należał on do rasy zbliżonej do dzisiejszego charta polskiego, co oznacza, że jest to najstarsze, datowane z IX wieku, znalezisko tej uszlachetnionej rasy na terenie Europy.
Od 2005 roku na terenie grodziska funkcjonuje park archeologiczny, będący jedną z filii Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Czeskim Cieszynie.