Gonder - Kuskuam

Kompleks Kuskuam (Qusquam, Kweskwam) znajduje się ok. 3,5 km od centrum Gonderu. Nazwa pochodzi od Egipskiego Qus-Quan (Qusaquan), miejsca gdzie Święta Rodzina odpoczywała w czasie ucieczki do Egiptu. Kompleks został wybudowany przez cesarzową Mentewab (Myntyuab) po śmierci jej męża, cesarza Bekafay w 1730r. W tym czasie Kuskuam stał się centrum życia państwowego. Mentewab przez kilka lat była głową państwa, aż do osiągnięcia pełnoletniości przez jej (i Bekafy) syna, następcę tronu (Iyasu II). Cesarzowa więcej czasu przebywała w Kuskuam (w założeniu miała to być letnia rezydencja) niż w Fasil Ghebbi, i stamtąd kierowała państwem.
Kuskuam jest podzielony na dwie części. W części kościelnej (klasztornej) znajduje się okrągły kościół Debra Sahay Mariam. W części świeckiej był budynek mieszkalny dla rodziny i dworu oraz sala bankietowa, kaplica (ruiny okrągłego budynku) w której mogła się modlić cesarzowa gdy miała okres (wtedy do kościoła kobiety nie miały wstępu). Duży długi budynek z wierzą był wykorzystywany jako kancelaria państwa. W kompleksie Kuskuam rezydował garnizon królewski. Część kościelna od cywilnej jest oddzielona takim samym murem jak mury zewnętrzne.

Żródło: http://books.google.pl/books?id=NWNTfztz5KoC&printsec=frontcover#v=onepage&q=&f=false

Kompleks został zniszczony podczas najazdu Mahdystów (z Sudanu) w 1888r. Kościół spłonął doszczętnie. Ocalała jedynie sala bankietowa. Włosi, podczas okupacji, próbując wkupić się w łaski miejscowej ludności odbudowali kościół i zatroszczyli się o pozostałe ruiny. Odbudowa była jednak nieumiejętna i przyniosła wiele szkód. W kościele obecnie znajduje się krypta ze szklaną trumną w której są zmumifikowane zwłoki cesarzowej Mentewab, jej syna, cesarza Iyasu II i wnuka Iyo’asa.