Czersk

Pierwszy kościół zbudowano tu na przełomie XI i XII w. Była to świątynia pod wezwaniem Św. Piotra. Usytuowano ją w centralnej części grodu. Odkrycia archeologiczne pozwalają odtworzyć jej lokalizację, kształt i materiały, z jakich została zbudowana. Kościół Św. Piotra znajdował się wewnątrz grodu i miał zapewne charakter kaplicy książęcej. Zbudowany został prawdopodobnie z fundacji Władysława Hermana lub Bolesława Krzywoustego. W czasie wykopalisk w Czersku odkryto relikty tej budowli w postaci bloków wapiennych; udało się odtworzyć zarys fundamentów. Z przeprowadzonych badań wynika, że świątynia grodowa została wybudowana w stylu romańskim, jednonawowa, orientowana, na planie prostokąta. Wokół kościoła znajdowało się cmentarzysko. Najwcześniejsze pochówki, orientowane głowami na zachód, wyznaczają linię murów kościoła. Wokół apsydy groby układają się półkolem. Tak wyznaczone przybliżone granice murów kościelnych dają możliwość oszacowania wymiarów świątyni romańskiej. Miała ona nie więcej niż 8 m szerokości i 15 m długości. Już w pierwszej połowie XII w. Czersk był siedzibą prepozytury (grupy kanoników, której przewodził prepozyt). Około połowy XII w. Czersk przeżył tragiczny w skutkach najazd Rusinów. Gród został zniszczony, spalono umocnienia, drewnianą zabudowę, a także zniszczono kościół Św. Piotra. Na zgliszczach pierwotnego grodu założony został cmentarz, który istniał tam do połowy XIII w. (odkryto ok. 1000 pochówków).
Kościół Św. Piotra został odbudowany. Uroczysta konsekracja odbyła się w 1245 r.; prawdopodobnie wówczas został on podniesiony do rangi kolegiaty. Związana też z nim została siedziba archidiakonatu, poświadczona w źródłach od 1252 r. Przy niewielkiej czerskiej kolegiacie musiała znajdować się rezydencja kanoników. Zespół kapituly w końcu XIV w. liczył cztery osoby. W 1398 r. książę Janusz Starszy kazał przenieść się kapitule do Warszawy.
Za czasów książąt mazowieckich wraz z rozbudową zamku czerskiego przebudowano też kościół Św. Piotra. W XVI w. był to budynek w stylu gotyckim, na fundamentach z łamanego kamienia, o murach ceglanych, sklepieniach żebrowych z podziemiami grobowymi.
źr: http://www.gorakalwaria.info

na zdjęciu fundamenty kościoła św Piotra

maj 2012