Kraków (Zwierzyniec) - Kościół św. Salwatora

carrollus Wysłany: 12 Wrz 2011 13:56  

Tradycja głosi, że kościół miał powstać na miejscu pogańskiej świątyni, a kazania tutaj miał głosić jeszcze św. Wojciech.
Tyle tradycja. Badania archeologiczne nie dały jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o początki kościoła. Prowadzący badania w latach 60. i 70. W. Grabski, W. Zin i F. Radwański, którzy dokonali tutaj znaczących odkryć, postawili tezę o trzech fazach budowy:
Faza I - kościół na planie krzyża greckiego, datowany na drugą połowę X w.
Faza II - rotunda, postawiona na miejscu prezbiterium, podczas gdy pozostałe części kościoła mogły służyć np. jako palatium,
faza III - kościół romański z XII w., którego relikty znajdują się w murach dzisiejszej świątyni.
Teoria ta zakwestionowana została przez dość przekonywające wyniki badań T. Lenkiewicz-Radwańskiej z lat 80. XX w. Zgodnie z nimi kościół tzw. "I fazy" został zbudowany na planie krzyża łacińskiego i był budowlą trzynawową, trójprzęsłową, z prezbiterium zamkniętym apsydą i pseudotranseptem zamkniętym od wschodu dwiema małymi apsydami po bokach prezbiterium. Powstanie tego kościoła miało mieć miejsce w I połowie XII w. (1148?). Przebudowę wschodniej partii można datowac na schyłek XII wieku. Polegała ona na przedłużeniu prezbiterium i zamknięciu go prostą ścianą oraz dodaniu dwóch kaplic po bokach, które otwierały się do przestrzeni prezbiterium arkadami.
Pomiedzy tymi fazami pojawia się tzw. "II Faza" w formie półkolistego muru fundamentowego w zachodniej części prezbiterium, którego pochodzenie nie zostało przekonywująco wyjaśnione.

Dzisiejszy kościół jest dużo mniejszy od romańskiego, jego korpus kończy się bowiem na wysokości pierwszego przęsła nawy kościoła romańskiego.
Z całego założenia najlepiej widoczne jest prezbiterium. W rezerwacie archeologicznym pod posadzką zachowane sa fragmenty romańskich fundamentów. Zachodnia partia kościoła romańskiego nie istnieje, jej relikty skrywa ziemia.
Widok ogólny

Prezbiterium

Wnętrze

Rezerwat archeologiczny

Zarys rotundy?

Kościół jest ogrodzony, a brama na teren kościelny stale zamknięta. Msza jest odprawiana tylko raz w niedzielę o 11.15. Ksiądz zresztą przychodzi 10 min. przed mszą, więc trudno kościół w tym czasie zwiedzić.
Co roku w maju, w jeden z łikendów jest natomiast otwierany rezerwat archeologiczny. Wtedy kościół jest otwarty całą sobotę i niedzielę i tylko wtedy polecam jego kompleksowe zwiedzanie.