Kraków (Nowa Huta) - klasztor cystersów

carrollus Wysłany: 20 Wrz 2011 14:23 

Kościół budowany przez prawie 70 lat nosi cechy romanizmu i wczesnego gotyku.
Najstarsze jest romańskie prezbiterium i kaplice boczne powstałe w latach 1226-1241. Jako budulca użyto cegły w układzie wendyjskim, a do detalu piaskowca. Wschodnia ściana prezbiterium została przekształcona w XIV wieku i z tego okresu zachowała się triada gotyckich okien.
Kolejny etap budowy kościoła obejmował transept i wschodnie przęsła nawy, kończy go konsekracja kościoła w 1266 roku. Z tego czasu pochodzi portal w południowej ścianie nawy wiodący do krużganka. Zachodnią partię nawy ukończono już u schyłku XIII wieku.
Okna romańskie widać w kaplicach bliźnich a także w transepcie i w pierwszym przęśle nawy głównej. Całość oplata fryz arkadowy. Na północnym szczycie ramienia transeptu widoczne biforialne okienko.
Wewnątrz, w kaplicach bliźnich zachowało się kilka kolumn wraz z prostymi (w większości) kapitelami oraz pisciny w kaplicach południowych.
Najlepiej kościół wygląda w porze bezlistnej od strony ogrodów klasztornych, które z reguły też są zamknięte. Ostatnimi czasy pojawiła się na bramie kartka z informacją kiedy będą otwierane, z tego co kojarzę to w każdy piątek, można wtedy spróbować. Niemniej jednak, zbliża się koniec września, a co za tym idzie odpust, w czasie którego ogrody całymi dniami stoją otworem i jest to najlepszy okres na ich zwiedzanie.

Klasztor.
Najstarsze jest skrzydło wschodnie i fragment skrzydła południowego (tzw. Kominek), czyli dawna kuchnia, powstałe przed najazdem tatarskim w 1241 roku. W skrzydle wschodnim zachowała się sień i zakrystia oraz mury zewnętrzne kapitularza - najlepiej widoczne od zachodu wraz z dwoma biforiami i zamurowanym obecnie oculusem. Wnętrze kompletnie przekształcono w baroku i nie ma po co tam wchodzić, zresztą i tak jest zamknięte. W tygodniu, żeby wejść na krużganki trzeba iść przez zakrystię (kościół na szczęście zawsze jest otwarty). W niedziele, drzwi z nawy na krużganki są otwarte.
W skrzydle południowym zachował się romański budynek dawnej kuchni, tzw. Kominek, a w nim szczelinowe okienko oraz fragment ostatnio odkrytego zamurowanego okna. Zachodnia ściana tego budynku stanowi wschodnią ścianę refektarza pochodzącego już z ostatniej ćwierci XIII wieku. W ścianie tej widnieje zamurowany oculus. Do środka wejść trudno, bo to już miejsca objęte klauzurą. Ja miałem odrobinę szczęścia i do środka wpuścił mnie miły sympatyczny braciszek rozumiejący czym jest pasja.
Skrzydło zachodnie pochodzi z ostatniej ćwierci XIII wieku. W fasadzie głównej licznie zachowane wąskie, rozglifione okienka.
Ostatnim elementem XIII wiecznej architektury opactwa jest Kaplica Opacka wzniesiona u schyłku stulecia z cegły w układzie gotyckim do ok. 1 metra wysokości a wyżej wendyjskim. Jej ściana północna to romańska ściana sieni, widać tam zamurowany portal romański, a ściana zachodnia to ściana Kominka ze szczelinowym oknem. Do Kaplicy da się wejść w czasie próby chóru, w niedziele ok.10-11.

Widok od strony ogrodów (marzec 2010)

Widok na kaplice północne i transept od strony ogrodów

Fryz arkadowy i biforium w transepcie

Prezbiterium

Kaplice bliźnie południowe

Piscina i kolumna narożna w kaplicy południowej

Kaplica północna

Nawa południowa

Okienko romańskie w nawie południowej

Portal

Kapitularz od strony krużganka. Widać zamurowany oculus

Refektarz - wnętrze. Widać zamurowany oculus

Kominek

Kaplica Opacka

Kaplica Opacka - zamurowany portal i okienko do Kominka

Zachodnie skrzydło klasztoru