Wrocław - Katedra św. Jana Chrzciciela

czcibor Wysłany: 06 Sty 2013 14:47 

Zwiedzanie rezerwatu archeologicznego z reliktami romańskimi możliwe z jakiś specjalnych okazji. Na co dzień zamknięte, żeby nikt nie wypatrzył...
Mi się póki co nie udało.

carrollus Wysłany: 06 Sty 2013 22:34

Przez ostatnie 2 lata próbowałem w telefonicznej rozmowie z ks. infułatem katedry wyprosić wpuszczenie do rezerwatu, za każdym razem mówił, że akurat podeszła woda, nie mają pieniędzy na zabezpieczenie, a tak w ogóle to ważniejszy jest remont ambony. Tak się te 2 lata bujałem dzwoniąc co pól roku..aż do czasu kiedy księżunio oznajmił, że jak ostatnim razem ludzi wpuścił, to mu ukradli jakieś kamienie i już nikogo tam nie wpuści...
Jak by Ci się Kolego udało tam wbić, daj znać, jadę z Tobą na sygnale!

W samej katedrze zachowało się kilka elementów (wtórnie użytych) katedry XII-wiecznej, ale to jak kiedyś zawitam do Wrocka..

czcibor Wysłany: 07 Sty 2013 9:28 

Czytając Twoją historię marnie to widzę...

Choć Cieć pobierający opłaty za zwiedzanie jakiś tam ołtarzy mówił, że zwiedzanie było w dzień zadusznych (ja byłem jakies 2 dni później ostatnio). Oczywiście nie mam żadnego sposobu weryfikacji tych informacji, ale w przyszłym roku w tym czasie będę się orientował.

carrollus Wysłany: 07 Sty 2013 13:40

Z tego co mi się kojarzy 2 listopada owszem wpuszczają do krypty, tyle że nie tej...

carrollus Wysłany: 14 Wrz 2013 15:48 

Tak naprawdę, to w murach obecnej gotyckiej katedry kryje się 5 obiektów, które powinny zostać omówione w tym dziale. Zaczniemy więc od początku.
I. Kościół czeski
Przedromański, zbudowany w II połowie X w. jako jednonawowy z transeptem, od wschodu zakończony apsydą. Kościół zbudowany był z kamieni polnych na zaprawie wapiennej, a jego długość wynosiła ok. 25 m.

II. I katedra (Chrobrego)
Przedromański, zbudowany na początku XI w. jako trójnawowa bazylika ze sklepioną kryptą. Długość katedry wynosiła 33,5 m. Odnaleziony w rejonie katedry fragment wydatnej belki pochodzący prawdopodobnie z więźby dachowej datuje się na rok 1004. Katedra uległa zniszczeniu w czasie reakcji pogańskiej i najazdu czeskiego księcia Brzetysława I w latach 1038-1039.

III. II katedra (Odnowiciela)
Romańska, zbudowana w 3 ćw. XI wieku na pozostałościach wcześniejszych budowli. W przeciwieństwie do nich jednak, zmieniono nieco kierunek osi podłużnej korygując wcześniejsze odchylenie na północny wschód. Była to trójnawowa bazylika z krótkim transeptem, posiadała jednonawowe prezbiterium zamknięte apsydą, pod którym mieściła się trójnawowa sklepiona krypta.

IV. III katedra (Walterowska)
Romańska, zbudowana w 3 ćw XII wieku, ukończona w 1180 roku. Katedra Walterowska stanowiła przekształcenie katedry Odnowiciela, znacznie pogrubiono mury i przesklepiono nawy, zaś od zachodu wzniesiono wieże. Długość katedry wynosiła 48,5 m.

Pod posadzką prezbiterium, w krypcie urządzono bardzo ciekawy rezerwat archeologiczny, ale do którego nikogo nie wpuszczają - bo nie. Gratulujemy Księdzu Infułatowi!
Na Hydralu można znaleźć kilka zdjęć: http://dolny-slask.org.pl/564161,Wroclaw,Podziemia.html

V. Prezbiterium obecnej katedry.
Wczesnogotyckie z lat 1244-1272, murowane z cegły w układzie wendyjskim z częściowym użyciem do fundamentów granitu z rozbiórki starszego prezbiterium; części konstrukcyjne i dekoracyjne z piaskowca, fragmentarycznie z granitu; długość 34,5 m. Prezbiterium ma postać trójnawowej bazyliki z prostokątnym obejściem. Nawa główna trójprzęsłowa ze sklepieniem żebrowym sześciodzielnym, wspartym na nadwieszonych służkach i zewnętrznych łukach oporowych; nawy boczne i wschodnia część obejścia ze sklepieniami krzyżowo-żebrowymi na służkach filarów międzynawowych i przyściennych. Zróżnicowane głowice filarów i wsporniki dekorowane płaskorzeźbionymi motywami roślinnymi i figuralnymi, jedna z głowic tzw. piszczałkowa. Detal wykazuje jeszcze formy romanizujące.
W końcu XIII w. nadbudowano dwie wschodnie wieże nad narożnymi przęsłami obejścia. Wieże te (pierwotnie nie zamierzone) wzniesiono prawdopodobnie już po wykończeniu partii chórowej.

Przed wizytą we Wrocławiu byłem lekko sceptyczny co do tego, co uda mi się zobaczyć, bo czytałem, że obejście zwykle jest zamknięte. Raz w życiu miałem chyba farta. (fot. czerwiec 2013)

Przed wejściem do katedry obowiązkowo m.in tabliczka "zakaz fotografowania", którą jak zwykle olałem. I aż w szoku byłem, że nikt się nie czepiał...

Katedra od wschodu

Północna ściana wczesnogotyckiego prezbiterium.

Wieże wschodnie

Okno w wieży południowej

Poniżej kilka zdjęć jakie udało mi się zrobić wewnątrz z ręki:

Prezbiterium ku wschodowi

Prezbiterium - widok z arkady obejścia pd.

Południowa nawa prezbiterium.

Arkada prezbiterium

Służka

Potem się wkurzyłem (bo wychodziło mi 1 na 5 zdjęć) i leciałem z lampą.

Wczesnogotyckie służki, głowice

I w pionie

A tu mamy sklepienie na skrzyżowaniu nawy pd. prezbiterium i wschodniego obejścia

Tu jeszcze jeden fragment sklepienia

Musi też być i baza

Mało znany portal z ok. 1250 roku w północnej ścianie prezbiterium

Na koniec jedyne widoczne relikty katedry walterowskiej - trzony kolumn wmurowane wtórnie w portyk zachodni

A to pozostawiam bez komentarza..

czcibor Wysłany: 13 Paź 2013 17:53

W nauce funkcjonuję różne idee dotyczące kościołów poprzedzających katedrę wrocławską. Np. Edmund Małachowicz widzi 5 faz, ale nie wlicza do tego ostatniej wymienionej przez kolegę Carrollusa fazy, zamiast tego dodaje budowle poprzedzającą kościół czeski.

Spotyka się to z miażdżącą krytyką Dariusza Andrzeja Sikorskiego, negując dokonywane rekonstrukcje a także istnienie tak licznych kościołów przed katedrą Walterowska. SIkorski mocno krytykuje dotychczasowe badania za błędy merytoryczne oraz brak publikacji dokumentacji umożliwiającej włączenie się szerszemu gronu do dyskusji.

carrollus Wysłany: 13 Paź 2013 18:36

Marcin600 Wysłany: 03 Maj 2020 22:34

W 2018 r. w trakcie mojej rozmowy telefonicznej z ks. proboszczem katedry dowiedziałem się, że podziemia są zamknięte, gdyż... podchodzi woda. Wygląda na to, że już stale będzie podchodzić. No chyba, że ma się kalosze lub znajomości.

W 2014 próbowałem coś sfotografować przez kraty zamykające korytarz prowadzący do krypty. Efekt - wielce żenujący, ale i tak zamieszczam, wraz z planszą wiszącą przy wejściu.
[na zdjęciach nie widać wody, ale dlaczego?...]

rozjaśniane, kontrastowane itd., itp...

usilna próba wyciśnięcia czegokolwiek. To, co widać, to zapewne łuk apsydy tzw. pierwszej katedry romańskiej z 2 poł. XI w. - czerwony na planiku krypty i zielony na planiku katedry na planszy poniżej

plansza przy zejściu do krypty

Marcin600 Wysłany: 03 Maj 2020 23:34

Co do kolumn w portyku wejściowym do katedry, to w 2016 r. ukazał się artykuł Piotra Pajora "Przyczynek do datowania kolumn w zachodnim portyku katedry we Wrocławiu" w tomie: "Architektura sakralna w początkach państwa polskiego (X-XIII w.)", wyd. MPPP w Gnieźnie (cała książka do darmowego ściągnięcia w pdf ze strony gnieźnieńskiego muzeum).

Wg tych ustaleń, jest tam 5 trzonów kolumn romańskich (1 poł. XIII w.), w tym dwa ("cienkie") są dosztukowane (przedłużone) w XV w. Reszta jest późnogotycka, a jedna nawet nowożytna, imitująca romańską!!!

Posiłkując się ww opracowaniem, zamieszczam swoje zdjęcia kolumn (na niektórych dodałem opisy), coś w rodzaju mini przewodnika (określenia kolumn są moje - dla łatwiejszego rozróżnienia):

Trzon romański, "cienki, lewy", romby i lilie

Trzon romański, "cienki, prawy", romby i lilie

Trzon romański - "gruby lewy", romby i rozetki

Trzon romański - "gruby, prawy", romby i rozetki

Trzon romański - z liściem palmy

Trzon nowożytny, imitujący romański!!! (z liśćmi akantu)

Trzon późnogotycki - 1465 r. ("łuskowaty")

carrollus Wysłany: 06 Maj 2020 1:20  

Masz gdzieś uwiecznione, albo mógłbyś wskazać miejsce, gdzie się schodzi do krypty i z którego robiłeś zdjęcia.

Marcin600 Wysłany: 07 Maj 2020 11:20

Takowego zdjęcia niestety nie mam.
Zejście do podziemi jest z północnej (lewej) nawy bocznej, +/- na wysokości początku prezbiterium.
Po "sforsowaniu" początkowego zabezpieczenia (było otwarte, ale czy nadal jest? najlepiej najpierw spróbować nie zadając nikomu pytań korytarz schodzi do zakrętu w prawo, gdzie jest kolejna bariera - krata, niestety zamknięta. Przez pręty tej kraty można zrobić zdjęcie, ale ponieważ korytarz za zakrętem jeszcze biegnie przez kilka metrów, to widać jedynie wycinek krypty w otworze końcowym. Na szczęście jest to "konkretny" wycinek z apsydą XI-wieczną i ławą fundamentową pod późniejsze kolumny na pierwszym planie. Na nieszczęście w krypcie panują ciemności, a korytarz jest oświetlony - duży kontrast. Ja podczas pobytu miałem tylko dość prymitywny kompakt, ale lepszym aparatem zapewne można "wyzumować" znacznie lepsze fotki z tego miejsca. Załączam planiki z zaznaczonym zejściem i miejscem, skąd robiłem zdjęcia.

PS. Na youtube ( https://www.youtube.com/watch?v=CbejGrUz6Kg ) jest "oficjalny" krótki filmik o krypcie, z niezłym oglądem całości, opatrzony datą 26 marca 2020. Całkiem tam sucho i przyjemnie. Może więc coś drgnęło w temacie dostępności...?

Plan katedry z zejściem do krypty

Planik krypty - zaznaczyłem miejsce z którego zrobiłem zdjęcia (na tym zakręcie jest krata)

zakończenie korytarza i krypta w ciemnościach

Marcin600 Wysłany: 06 Wrz 2020 15:58 

dodaję kilka detali - moje zdjęcia z 2014 r.

Wieżyczka schodowa przy północnej ścianie prezbiterium. Na prawo od niej - fragment fryzu/gzymsu

Ciekawy fryz/gzyms - wczesnogotycki, ale nawiązujący jeszcze do romańskich

Św. Jan Chrzciciel - patron katedry i de facto przez wieki symbol Wrocławia, rzeźba z romańskiej katedry (zapewne z jej fasady?). Tu: kopia na północnej ścianie obecnej katedry.

Oryginał w Muzeum Archidiecezjalnym (ul. Kanonia 12, po północnej stronie katedry). Rozbity w 1945 r., a następnie pieczołowicie posklejany..

Księga Henrykowska (Liber Fundationis Monasterii S Mariae in Henrichov) zawierająca pierwsze zdanie zapisane po polsku - 1270 r. W muzeum archid. przechowywany jest oryginał, ale wystawiona jest kopia, co zrozumiałe - zbyt delikatna i cenna to rzecz

carrollus Wysłany: 06 Lis 2023 15:52 

Tu się schodzi do tych podziemi. Nie ma problemu. Ale na dole i tak jest krata i g***o widać.