Trzebnica

carrollus Wysłany: 07 Mar 2014 11:28

ościół pod wezwaniem NMP i św. Bartłomieja oraz klasztor cysterek.

Faza I – Kościół romański, zbudowany w 1-2 ćw. XIII wieku z cegły w układzie wendyjskim jako trójnawowa bazylika z transeptem i prezbiterium zamkniętym apsydą oraz dwiema kaplicami wschodnimi zakończonymi apsydami. Pod prezbiterium sklepiona krypta, przy fasadzie zachodniej portyk. Nad dwoma wschodnimi przęsłami nawy głównej i połową skrzyżowania naw znajdowała się empora klasztorna. Budowę realizowano w dwóch etapach. Pierwszy zakończony w 1219 roku obejmował prezbiterium, kryptę i kaplicę, transept i nawy ukończono dopiero w latach 30-tych XIII wieku.
Równocześnie z wschodnią częścią kościoła rozpoczęto budowę claustrum zaczynając od skrzydła zachodniego. W latach 30-tych XIII wieku prawdopodobnie istniały już 3 skrzydła klasztoru, doszczętnie rozebranego podczas barkowej rozbudowy.

Faza II – W 1268 roku wyburzono romańską kaplicę południową i na jej miejscu zbudowano wczesnogotycką kaplicę św. Jadwigi, ukończoną w 1269 roku. Jest to budowla z cegły w układzie wendyjskim, jednonawowa, trzyprzęsłowa, zakończona wielobocznym prezbiterium.
Pierwotnie planowano także przedłużenie prezbiterium ku wschodowi, jednakże z tego planu zrezygnowano. Pozostałością tej inwestycji jest fragment wschodniej ściany planowanego prezbiterium przylegający do północnej ściany kaplicy i zamurowane w tejże ścianie przeźrocza.

Z oryginalnych romańskich otworów okiennych zachowało się środkowe okno apsydy głównej, okno apsydy północnej, okna doświetlające kryptę, zamurowane okno w nawie północnej oraz w południowym ramieniu transeptu, część zamurowanych okrągłych okien w nawie południowej oraz rozety, w tym rozeta zachodnia i przylegające do niej relikty okien o okrągłym bądź eliptycznym kształcie w zachodnim przęśle nawy głównej. Wszystkie okna z wyjątkiem tych w apsydach widoczne są jedynie od wewnątrz. W kaplicy św. Jadwigi można podziwiać wszystkie okna o gotyckim już wykroju z bogatymi maswerkami.
W kościele zachowały się również 3 portale. Dwa z nich są romańskie z 2 ćw. XIII wieku, a portal w kaplicy św. Jadwigi wczesnogotycki z 3 ćw. XIII wieku. Romańską dekorację zachowały również bazy podtrzymujących sklepienie filarów międzynawowych, służki, a także stalaktytowe zworniki w nawie południowej i w krypcie, gdzie mieści się lapidarium, w którym obejrzeć można fragmenty dekoracji rzeźbiarskich późnoromańskich i wczesnogotyckich. Niestety jedno z pomieszczeń przy krypcie jest zamknięte i na te relikty można sobie popatrzeć co najwyżej przez kratę.
Z romańskiego klasztoru zachowały się 3 relikty murów refektarza i kuchni wyeksponowanych na wirydarzu oraz piec typu hypocaustum, który podobno można zobaczyć. Fragment sklepienia cellarium z najstarszej części niestety nie jest dostępny.

Kościół jest stale otwarty (krypta także) i nikt nie robi problemów ze zwiedzaniem czy zdjęciami, nie licząc tłumu statystów, tj. pielgrzymów, którzy ciągle włażą w kadr. Podczas mojego pobytu wrąbałem się niestety w dwa śluby pod rząd, stąd brak zdjęć z nawy głównej i kilku detali, których jak zwykle z podniecenia zapomniałem uwiecznić.
Klasztoru nie zwiedzałem, co wynikało głównie z tego, że na czas mojego pobytu w Trzebnicy (październik 2013) nie miałem wiedzy o tych skromnych reliktach. Zwiedzanie klasztoru jest ogólnie możliwe, po wcześniejszym zgłoszeniu (najlepiej telefonicznym), tyle, że obecnie nie wpuszczają na wirydarz z powodu prac budowlanych.

Widok ogólny od północnego wschodu

Fasada zachodnia z reliktami portyku i portalem

Nawa północna – widok ku zachodowi

Nawa południowa – widok ku wschodowi

Filar w nawie głównej

Przykładowe bazy filarów w nawie głównej

Okno w nawie północnej

Okulus w nawie północnej

Okulus i relikty okien w fasadzie zachodniej – widoczne na chórze

Krypta św. Bartłomieja – widok ku wschodowi

Krypta św. Bartłomieja – widok ku zachodowi

Krypta św. Bartłomieja – okienko w apsydzie

Krypta św. Bartłomieja – studzienka i kolumienka romańska

Apsyda krypty. Widoczna złożona kolumna romańska i częściowo zwornik stalaktytowy

Portal północny w transepcie

Tympanon

Portal północny w fasadzie zachodniej

Tympanon

Portal z kaplicy św. Jadwigi do prezbiterium

Baza służki w kaplicy św. Jadwigi

Zamurowane przeźrocza w północnej ścianie kaplicy św. Jadwigi – zdjęcie wykopane na Hydralu, niestety nie mojego autorstwa