https://zamkidwory.forumoteka.pl/forum/kujawsko-pomorskie-mury-miejskie/grudziadz/strona/6/

Jest różnica poziomów między zewnętrznym międzymurzem a obecnym parkingiem.

Powiązanie Baszty Katowskiej z polskim rycerzem o imieniu Petrus van Grudencz jest zbieżne z wiązaniem wedyjskim, występującym w tej baszcie. Petrus van Grudencz został wymieniony w dokumencie wielkiego mistrza Konrada von Thierberg, z 1278 r. razem z innym polskim rycerzem Themo de Clement . Thema de Clement historycy łącza z właścicielem Plemiąt.

Zob. Plemięta . Średniowieczny gródek Ziemi Chełmińskiej, Andrzej Nadolski . 1985, Plemięta w świetle źródeł pisanych, artykuł Jana Powierskiego, s. 32-33.

Odkrycie średniowiecznej wieży rycerskiej w Plemiętach było sensacją na skale ogólnopolską.

https://zamkidwory.forumoteka.pl/forum/kujawsko-pomorskie-grodziska-kopce/plemieta/

Potwierdzone archeologicznie Motte, dwór obronny polskiego rycerza , lennika krzyżackiego Piotra z Grudziądza byłoby rewolucyjne z punktu widzenia badań genezy Grudziądza. Zachęta do badań jest, gdyż od strony zewnętrznej Baszty Katowskiej nie widać fundamentu kamiennego, tylko w przyziemiu warstwy cegieł z wiązaniem wozówkowym.

Jest szansa na odsłonięcie fragmentu parteru wieży lub jej części piwnicznej. Taka rewolucja w poglądach na geneze Grudziądza może nastąpić jeszcze w 1 poł. XXI w.

Bertold von Nordhausen, jest pierwszym poświadczonym źródłowo komturem grudziądzkim w 1278 r.

Zob. Krystyna Zielińska – Melkowska, Lokacja Grudziądza w 1291 roku, Toruń 1991, przyp. 35, s. 48.

https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/17460/edition/26714/content

W tym samym, umownie  1278 roku w Grudziądzu nastąpiła  wymiana lokalnej władzy feudalnej. Znika ze źródeł lennik krzyżacki polski rycerz a pojawia się komtur krzyżacki.

Ta zamiana władzy jest zgodna z poglądem ks. Stanisława Kujota, że Krzyżacy objęli we władanie Grudziądz dopiero w 1278 r. To jest stanowisko polskiej historiografii sprzed 1945 r.

Jest jeszcze jedno zagadnienie, nie związane bezpośrednio z Motte Piotra z Grudziądza.

Na s. 30 wspomnianego artykułu profesor Jan Powierski napisał:

Rejon objęty tym najazdem, , sugeruje, że planowanym obiektem było nie Chełmno, lecz Chełmża – civitas Culmense może alternatywnie oznaczać każde z tych miast.

Jest to ważne z tego powodu, że po 40 latach od tej opinii, jej nie znając, razem Kolegą Przemysławem Szachnitowskim w prelekcjach i artykułach wyrażaliśmy pogląd, że dla lat 20-30 mogła nie istnieć nazwa Ziemia Chełmińska a Chełmżyńska. Dotyczy to czasów biskupa misyjnego Prus św. Chrystiana.

Dom zbudowała żydowska rodzina Adret na przełomie XII i XIII w. Jej ostatni właściciel - Atruc Isaac Adret utracił prawo własności do budynku po słynnych zamieszkach antyżydowskich w Barcelonie w sierpniu 1391 r., zakończonych wypędzeniem Żydów odmawiających przejścia na chrześcijaństwo. Pomimo, że właściciel i cała jego rodzina już wcześniej przeszli na chrześcijaństwo, i tak cały majątek został im odebrany (można by się zastanowić, czy w tych wydarzeniach rzeczywiście chodziło o względy religijne, czy też - jak zwykle - o zagarnięcie pieniądzy?). Pogromy i wypędzenie Żydów miały miejsce w niesławny Dzień Świętego Dominika, a ulica przy której stał zagrabiony dom, o ironio, przez lata nosiła nazwę Sant Domenec. Dopiero niedawno Rada Miejska Barcelony naprawiła tę sytuację i zmieniła nazwę ulicy na cześć wybitnego żydowskiego myśliciela Salomo ben Adret (czyli Szlomo ben Abraham ibn Adret - Salomona, syna Abrahama, syna Adreta), rabina głównej synagogi barcelońskiej, bankiera i przywódcy Żydów hiszpańskich, który tu mieszkał tu w latach 1235-1310.

Obiekt ten często jest nazywany "najstarszym domem Barcelony", co oczywiście jest typowym "turystycznym" uproszczeniem, ale faktycznie jest chyba najstarszym z domów należących do jednej rodziny (choć obecnie nie jest to już rodzina Adret, a dom należy do Andreu Mas-Collell, który własnymi środkami odnowił go z poszanowaniem wartości historycznych). Obecnie pełni funkcję centrum kulturalnego, mieszczą się tu: Prywatny Instytut Mon Juic, fundacja kulturalna Mozaika oraz Europejskie Stowarzyszenie na rzecz Ochrony i Promocji Kultury i Dziedzictwa Żydowskiego kierowane przez Victora Sorensena.

Dom można zwiedzać - ale ja w nim nie byłem i nie znam szczegółów aranżacji wizyt...

Fasada od strony ul. Adret zachowała na 2. piętrze dwa romańskie biforia z XIII w., podczas gdy na 1. piętrze są dwa gotyckie triforia. Większość badaczy uważa, że romańskie biforia są in situ, jednak wg niektórych romański dom uległ rozbiórce, a we wzniesiony na jego miejscu dom gotycki wtórnie wmurowano romańskie biforia (?)...

Ulica przed fasadą jest bardzo wąska i trudno zrobić tu zdjęciach okien na 2. piętrze...

Lokalizacja domu:

Moje zdjęcia z 2023 r.:

Romańskie biforia z XIII w. na drugim piętrze:

Gotyckie triforia na pierwszym piętrze:

Zwany jest "Casa de les finestres geminades" czyli "Dom bliźniaczych okien" i uważany za jeden z najstarszych domów mieszczańskich w mieście. Odkryty w 1955 r., gdy zauważono pod tynkiem fragment romańskiego biforium i następnie zdjęto tynk z całego budynku odsłaniając ciosowe ściany i dwa piękne romańskie biforia. Biforia te są w pełni oryginalne i - co nie jest częste w Barcelonie - nie były restaurowane. Głowice biforiów zdobią motywy roślinne (w tym palmety i czteropłatkowe liście), podobne do tych w oknach Palau Reial Major. Dom pochodzi z XIII w.

W okresie gotyku został rozbudowany - w górnej części obok wieży widać pozostałości gotyckiego górnego piętra z galerią, tzw. solarium. W XVII w. został silnie przebudowany, gdy stał się kamienicą czynszową.

Lokalizacja domu:

Moje zdjęcia z 2023 r.:

Górne biforium romańskie, XIII w.:

Dolne biforium romańskie, XIII w.:

Zdjęcie z książki: Eugeniusz Chmielewski, Anna Wajler,  100 lat Wodociągów w Grudziądzu 1899 -1999, Grudziądz 1999, s. 6.

Nabrzeże początkowo było otwarte, ale w wyniku zagrożenia ze strony wrogich okrętów czesto ustawiających sie na wprost portu, po 1367 r. rozpoczęto budowę murów nadmorskich.

Nad morzem znajduje się zachowany do dziś gotycki kompleks Drassanes Reials - Stoczni Królewskich, wzniesiony w 1280 r. w celu budowy w nich galer wojennych króla Aragonii (mogły pomieścić 16 galer) i kompleksowo przebudowany w XVI w. w tym samym stylu gotyckim - obecnie jest to siedziba Muzeum Morskiego.

Około 1370 r. rozpoczęto budowę nowej linii murów obejmującej obszar zwany dziś dzielnicą Raval, w tym Stocznie Królewskie Drassenes Reials. Linię murów zamknięto w 1389 r.

Kamienne mury miały od 2,3 do 3 m grubości i były zaopatrzone w liczne bramy i kiladziesiąt baszt kwadratowych, wielobocznych i półkolistych.

W ciągu XVI i XVII w. mury modernizowano, budując bastiony artyleryjskie. W XVIII w. zbudowano fortecę Ciutadella

W 2. połowie XIX w. rozebrano mury, aby umożliwić urbanistyczny rozwój miasta.

Jedynym ocalałym framentem średniowiecznych murów Barcelony jest odcinek przy stoczniach Drassenes. Powodem jego pozostawienia był fakt, że całe stocznie wraz z odcinkiem muru były wówczas terenem koszar wojskowych.

W odcinku tym znajduje się Brama Santa Madrona zbudowana w 1378 r. rownolegle z rozbudową stoczni. Umożliwiała ona dostęp do drogi ogrodów Sant Bertran, dzielnicy rybackiej Casa Antunez i pustelni Santa Madrona na wzgórzu Monjuic, od której brama wzięła nazwę.
W latach 1950. brama została odrestaurowana przez Adolfa Florensę, który dodał machikułę, blanki i strzelnice. Częścią zachowanego odcinka jest też prostokątna baszta oraz kurtyny muru, w tym ze strzelnicami szczelinowymi.



Wato dodać, że w wyniku ziemnych prac budowlanych, w podziemnych parkingach w okolicy ronda Sant Pau zakonserwowano dolne fragmenty zewnętrznego muru niskiego z XIV w. wraz z pozostałościami baszty - można je ponoć oglądać po wcześniejszym uzgodnieniu z właścicielami parkingów (?).

Moje zdjęcia z 2023 i 2024 r.

Tutaj datowanie trochę nizbyt poprawne, ale zaznaczony przebieg murów

Położenie zachowanego odcinka murów śrdniowiecznych:

Brama Santa Madrona - 1378 r.:

Baszta:

Strzelnice

Gotyckie stocznie Drassenes:

Chronologia: późne średniowiecze, nowożytność; zachowany murowany dwór: koniec XVI w., przebudowy w połowie XVIII w. i w XX w.

UCIECHÓW, dwór i folwark na mapie topograficznej typu Mestischblatt ark. 5266_Lauterbach_1936 (opr. P. Błoniewski)

UCIECHÓW, rzut parteru (opr. P. Błoniewski, Katalog Zamków i Dworów Obronnych Śląska . Licencja: CC BY-NC 4.0 )

Dagmara Adamska, Małgorzata Chorowska, Piotr Błoniewski, Uciechów (gm. Dzierżoniów), dwór obronny, Katalog Zamków i Dworów Obronnych Śląska . Licencja: CC BY-NC 4.0 . Data dostępu: 31.05.2026.

Relikty średniowiecznego gródka stożkowatego w północnej części wsi można interpretować jako siedzibę panów von Seifferdau, zbudowaną najpóźniej w końcu XIV wieku, być może w związku ze sprzedażą sołectwa w 1393 roku i z inicjatywy Johanna Possolda. Obiekt ma postać nasypu ziemnego na planie zbliżonym do prostokąta, o wymiarach około 30 x 45 m i wysokości około 2 m. Otaczała go fosa o szerokości 4-5 m oraz zewnętrzny wał, po którym od strony zachodniej zachował się odcinek o długości około 50 m, szerokości podstawy 10 m i wysokości 0,5 m.

Relacja z 1936 roku, będąca pierwszym obszernym opisem założenia, odnotowuje uszkodzenia kopca dokonane kilka lat wcześniej. W ich wyniku odsłoniła się gruba warstwa spalenizny z kawałkami zwęglonego drewna i wypalonego szachulca oraz resztkami ceramiki. Nie stwierdzono śladów ewentualnych kamiennych fundamentów, zapewne rozebranych na budulec, ale na obrzeżu kopca dostrzeżono w kilku miejscach odcinki muru starannie ułożone z otoczaków (Langenheim 1936; opis cytowany w: Radler 1987, s. 145-146). Współczesny obraz numerycznego modelu terenu ukazuje w obrębie kopca zagłębienia sugerujące istnienie w tym miejscu podłużnego budynku o wymiarach rzutu około 10 x 30 m i rozplanowaniu trójdzielnym (Błoniewski 2018), byłoby to jednak rozwiązanie niespotykane na śląskich motte z XIV wieku.

Chronologia: koniec XIV wieku, późne średniowiecze; późniejsze przekształcenia i funkcjonowanie majątku w okresie nowożytnym.

ZEBRZYDÓW, lokalizacja dworów na wycinku mapy topograficznej (Mestissblatt, ark. 5165, Weizenrodau) z 1936 r.; 1 – dwór dolny, 2 – dwór górny (opr. P. Błoniewski)

ZEBRZYDÓW, relikty dworu dolnego na numerycznym modelu terenu, zbliżenie (opr. P. Błoniewski, Katalog Zamków i Dworów Obronnych Śląska . Licencja: CC BY-NC 4.0 )

Siedziba szlachecka w obrębie Obervorwerku mogła powstać w 2 poł. XIV w. na potrzeby rodziny von Seiferdau lub dopiero po 1397 r. z inicjatywy panów von Borwitz. Ogląd murów nowożytnego dworu przeprowadzony przez Piotra Błoniewskiego w 2016 r. ujawnił sklepioną piwnicę i prowadzącą do niej pochylnię o cechach budownictwa średniowiecznego, dające się interpretować jako dolne partie dworu wieżowego na planie prostokąta ok. 9,9 x 8,7 m (Błoniewski 2018). Czy przetrwały również górne partie wieży – na to pytania mogą odpowiedzieć przyszłe badania.

ZEBRZYDÓW, dwór górny (oprac. P. Błoniewski, Katalog Zamków i Dworów Obronnych Śląska . Licencja: CC BY-NC 4.0 )

Artur Kwaśniewski, Zebrzydów (gm. Marcinowice), dwór górny, Katalog Zamków i Dworów Obronnych Śląska . Licencja: CC BY-NC 4.0 . Data dostępu: 31.05.2026.

 Dorzucam kilka moich zdjęć z 2023 r. z jednego ze sklepów przy ul. Carrer d'Avinyo, w którym widać jakieś stare mury. Niestety jeszcze nic bliższego o nich nie wiem...

Przy ulicach Carrer d'Avinyo i Carrer dels Banys Nous w kilku miejscach odkryto rzymskie mury i baszty, dziś całkowicie wtopione w zabudowę i widoczne w głębi pomieszczeń po północnej i wschodniej stronie tych ulic. Z informacji w sieci, z pewnością znajdują się one przy: C. dels Banys Nous nr 4 - była (jest?) tam kawiarnia oraz nr 14 - był (jest?) tam Dom Pobytu Dziennego SINIA itd.

Problem z tymi pozostałościami polega na tym, że ich dostępność często się zmienia wraz ze zmianą użytkowania lokali... Ja tam jeszcze nie dotarłem, ale mam zamiar wrócić do tego tematu...