Źródło: https://krakow-przewodnik.com.pl/krakowskie-zabytki/palac-pod-krzysztofory/

Kamienica Morsztynowska

 

Stała na lokacyjnej działce w narożu rynku i ulicy Szczepańskiej. Działka jako jedna z niewielu zachowała swoją pierwotną wielkość. Najstarszym murowanym obiektem, był jeden z czterech stołpów mieszczących się przy rynku. Tę wieżę mieszkalno – obronną wybudowano w XIII wieku w głębi parceli. Później rozpoczęto rozbudowę posiadłości, powstały reprezentacyjne skrzydła wokół całego naroża, oficyny i przedproża. W roku 1380 w fasadzie budynku ustawiono rzeźbę świętego Krzysztofa, od niej to powstała nazwa gmachu, a sam wizerunek powstał prawdopodobnie przy udziale rzemieślników pochodzących z Czech.

Jest to najgorzej zachowany odcinek obwodu.

Brama północna czyli Delta

Niezachowana. Po zachodniej stronie bramy widać uskokowy mur, stanowiący dolne partie późniejszych budynków na krawędzi nadmorskiego wzgórza starówki

miejsce bramy północnej (Delta) od północy, po prawej przerobione mury stanowiące dolne partie póxniejszych budynków

Mury "morkie" północno-zachodnie i zachodnie

Słabo i fragmentarycznie zachowane, brak baszt. Stanowią części późniejszych murów tarasowych i budynków na krawędzi nadmorskiego wzgórza starówki. Zapewne wiele ich fragmentów tkwi w późniejszej zabudowie i jest niewidoczna...

Strona północna:

Narożnik północno-zachodni, nad portem:

Brama zachodnia zwana Alfa

Niezachowana, leżała u wylotu ul. Kanevarou na plac Venizelou. Po jej południowej stronie lezy wielka baszta alfa.

Miejsce dawnej bramy (koło araukarii):

Po prawej baszta alfa

Brama wschodnia zwana Beta

Niezachowana, znajdowała się na ul. Kanevarou, przy jej skrzyżowaniu z ul. Archoleon. Widać jedynie odcinek muru po północnej stronie bramy biegnący do baszty eta - widoczna jest jego wewnętrzna strona (a właściwie elementy późniejszych przybudówek, u jego podnóża są wykopaliska domów minojskich) i malutki fragment strony zewnętrznej. Bardzo skromne pozostałości muru widać też po stronie południowej...

Mur po północnej stronie bramy - fragment strony zewnętrznej:

Mur po północnej stronie bramy - fragment strony wewnętrznej z pozostałościami przybudowanych budynków:

Fundamenty domów minojskich:

Południowa strona bramy:

Baszta eta

Prostokątna, zachowana do sporej wysokości, ale dość szczelnie otoczona późniejszą zabudową i przez to bardzo słabo widoczna. Jej górne partie widać m.in. z ul. Archoleon przy skrzyżowaniu z ul. Kallergon oraz z pobliskiego placu Katechaki

Baszta theta

Prostokątna, mimo, że włączona w późniejszą zabudowę (klasztor Santa Maria del Miracoli), to jest widoczna z zewnątrz wraz z przyległym odcinkiem muru z placu Katechaki za teatrem. Ostatnia z zachowanych baszt...

Długi odcinek murów z VII w. obejmujący baszty delta, epsilon i zeta biegnie wzdłuż ul Sifaka aż do ul. Deskelogianni. W południowo- zachodniej stronie jest lepiej zachowany, od strony północno-wschodniej znacznie gorzej...

Baszta delta

Na zamieszczonym planiku (z tablicy informacyjnej) nadal tkwi w późniejszej zabudowie, jednak ostatnio została z niej "uwolniona", choć nie została uzupełniona konserwatorsko i nosi ślady adaptacji. Prostokątna, zachowana do stosunkowo dużej wysokości.

Po prawej widać baszty epsilon i zeta

Odcinek kurtyny po lewej (SW) stronie baszty:

Odcinek po prawej (NE) stronie baszty delta, między nią a basztą epsilon:

Wewnętrzna strona muru widoczna na końcu ul. Kantanoleon:

Baszta epsilon

Jest w planie trapezowata, ale z masywną przyporą od czoła, dość silnie przemurowana

Po lewej baszta delta, po prawej baszta epsilon:

Baszta epsilon:

Kurtyna na lewo od baszty epsilon - widać domy nabudowane na murze:

Kurtyna na prawo od baszty epsilon, po prawej fragment baszty zeta:

Baszta zeta

Leży blisko baszty epsilon, jest mocno zrujnowana - zachowana tylko w dolnej części

Brama południowa czyli Gamma

Znajdowała się u południowego wylotu ul. Katre, stała jeszcze w okresie II wojny światowej, ale potem została wyburzona w celu udrożnienia ruchu...

Przed wyburzeniem:

W 2020 r.:

od południa:

strona wschodnia:

Od północy:

Baszta gamma

Odcinek muru z basztą gamma leży przy ul. Sifaka, na wschód od ul. Katre, ograniczony dwoma nadal niewyburzonymi budynkami.

Baszta jest "klasyczna", podobna do baszty beta. W bocznych ścianach zachowane dwie oryginalne strzelnice. U dołu muru z VII w. widać cokół muru hellenistycznego z III w. p.n.e. Od strony miasta widoczne fragmenty muru przy ul. Tsagkarolon...

widoczna strzelnica zachodnia:

widoczna strzelnica wschodnia (trochę rozkuta):

Kurtyna na zachód (po lewej) od baszty. Na lewo późniejszy dom. W murze wtórny otwór drzwiowy. Widać cokół hellenistycznego muru:

Kurtyna n prawo (wschód) od baszty - widać załamanie muru, hellenistyczny cokół, spolia...:

u dołu po prawej - fosa, w tle jeden z późniejszych domów, które wchłonęły mury:

Wewnętrzna strona muru, widoczna na końcu ul. Tsagkarolon:

Znajduje się przy ulicy Karaoli ke Dimitriou. Pierwszy segment tego odcinka murów, od strony baszty alfa do mniej więcej połowy długości ulicy tkwi nadal w zabudowie, ale kolejny, aż do ul. Katre został w całości odsłonięty. Jest też widoczny od strony miasta - choć nadal trwają tu prace (stan na 2020 r.). Prawie po środku tego odcinka, na jego lekkim załamaniu wzniesiono basztę beta - prostokątną i wystającą przed lico muru. Baszta zachowała w bocznych ścianach dwie wąskie i długie, oryginalne strzelnice z VII w., które nieco odnowiono. Zarówno baszta, jak i mur zbudowane są z prostokątnych ciosów kamiennych i spolii - wtórnie użytych bębnów kolumn, ciosów, architrawów i innych elementów architektonicznych z ruin starożytnego miasta - typowe zjawisko dla wczesnego okresu średniowiecza, gdy starożytne gruzy walały się wszędzie wokół w ogromnych ilościach...

Odcinek muru przy baszcie, zwłaszcza po jej prawej (wschodniej) stronie jest bardzo ciekawy, gdyż w jego cokołowej partii zachowała się dolna partia muru hellenistycznego z III w. p.n.e., zbudowanego z prostokątnych, starannie dopasowanych ciosów kładzionych bez zaprawy.

Przed murem widoczna jest częściowo fosa z jej obmurowaniem. Pomiędzy murem, a fosą widać wykopaliskowo odsłonięte ruiny z epoki minojskiej. Od strony wnętrza miasta częściowo widać wnętrze baszty beta z jego ostrołukowym ("gotyckim") sklepieniem dodanym przez Wenecjan w XIII-XIV w.

Omawiany odcinek kończy ulica Katre - tu znajdowała się południowa brama miasta, zburzona po II wojnie światowej.

Oryginalna strzelnica zachodnia (VII w.), odnowiona:

Oryginalna strzelnica wschodnia (VII w.), odnowiona:

wątek muru - spolia:

baszta od strony miasta - widać ostrołukowe sklepienie dodane przez Wenecjan w XIII-XIV w.

Odcinek muru na lewo (zachód) od baszty beta:

Odcinek muru na prawo (wschód) od baszty beta:

Cokół - mur hellenistyczny z III w. p.n.e., nadbudowany w VII w. n.e.

Fragment tablicy informacyjnej - na czerwono zaznaczony mur hellenistyczny (III w. p.n.e.), żółty - mury z VII w., zielone - naprawy i sklepienia weneckie z XIII-XIV w.:

Detale muru hellenistycznego:

styk wątku hellenistycznego i wczesnośredniowiecznego

wątek z VII w., ze spoliami

Fosa:

Wykopaliska ruin minojskich na przedmurzu:

Od strony miasta - w 2020 r. ciągle trwały tu prace...

spolia:

Najdłuższe i najlepiej zachowane odcinki murów znajdują się po północnej i północno-zachodniej stronie ulic Karaoli ke Dimitriou oraz Sifaka. Jest to południowa i południowo-wschodnia część obwodu. Zachowały się tu 4 baszty (prostokątne: beta, gamma i delta oraz trapezowata - epsilon) i dolne partie piątej, prostokątnej baszty zeta. Przy placu Venizelou obok portu wystaje z zabudowy potężna, prostokątna baszta alfa. Odcinek muru między nią, a basztą beta tkwi nadal w zabudowie. Podobnie wtopione w zabudowę (ale można je dostrzec) są mury i dwie prostokątne baszty odcinka wschodniego - jedna (słabo widoczna baszta eta) na rogu ul. Archoleon i placu Katechaki oraz baszta theta widoczna z placu Katechaki na tyłach teatru. Najsłabiej zachowany jest odcinek północny i zachodni, od strony morza. Niskie fragmenty muru, przebudowane i zaadaptowane, wtopione w domy i konstrukcje tarasowe na krawędzi wzgórza są miejscami widoczne, ale bez baszt. Odcinki muru tkwią zapewne jeszcze w zabudowie i być może kiedyś zostaną odsłonięte...

Moje zdjęcia z 2020 r.

Baszty i nieistniejące bramy są oznaczone literami greckiego alfabetu - baszty małymi, bramy wielkimi.

Baszta alfa

Jest to prostokątna, potężna baszta, znacznie większa od innych, ulokowana w południowo-zachodnim narożniku obwodu, w pobliżu starego portu, który miała osłaniać. Jest nadbudowana i obudowana, ale ponad późniejszymi budynkami wystaje górna część baszty, widoczna m.in. z placu Venizelou. Na fasadzie widać interesujące detale, lecz zapewne późniejsze...

cdn.