Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska - Ostatnie tematy

Chania - mury wczesnobizantyjskie VII w. n.e.

Marcin600 — Wed, 14 Oct 2026 14:14:44 +0000

Chania - starożytna Kydonia (Cydonia) ma najlepiej zachowane miejskie mury wczesnobizantyjskie na Krecie, otaczające starówkę zwaną Kastelli - zwłaszcza od południowej i wschodniej strony. Zachowało się 8 baszt i długie odcinki wysokiej kurtyny.

W czasach minojskich i "mykeńskich" (od 2500 do 1100 r. p.n.e.) istniało tu rozległe miasto, o czym świadczą odsłonięte w kilku miejscach wykopaliska - największe przy skrzyżowaniu ulic Kanevarou i Kantanoleon w samym sercu starówki, udostępnione pod zadaszeniem.

W III w. p.n.e. Grecy otoczyli Kydonię hellenistycznymi murami, biegnącymi po linii późniejszych murów bizantyjskich, które w wielu miejscach wykorzystują ich zachowane dolne partie jako cokół. Hellenistyczny mur wykonano ze starannie przyciętych, regularnych, prostokątnych ciosów układanych "na sucho" (bez zaprawy). Można go zobaczyć m.in. koło baszty beta. Mury te pełniły swą funkcję także w czasach rzymskich.

Mury wczesnobizantyjskie powstały w VII w. (niektóre źródła podają VI-VII w., a przed przeprowadzeniem badań sądzono, że powstały w XII w., co okazało się błędne). Budowa murów wiązała się z silnym zagrożeniem ze strony Arabów, jak i różnorodnych piratów.

Odcinki murów hellenistycznych wykorzystano jako cokół fundamentowy, a do wzniesienia kurtyn i baszt użyto spolia - ciosy, bębny kolumn i inne kamienne elementy z ruin starożytnych budynków, w ogromnych ilościach. Starano się też stosować stosunkowo duże i w miarę regularne ciosy kamienne, łączone obficie zaprawą, jednak wątki nie są tak staranne jak starożytne (co jest typowe dla wczesnego średniowiecza).

Baszty (zachowane 8) były głównie prostokątne, niektóre poligonalne, wystające poza kurtynę, wyposażone w długie i wąskie strzelnice, rozstawione w dość regularnych odstępach co około 50-60 m. W południowo-zachodnim narożniku ustawiono znacznie większą, prostokątną, potężną basztę (alfa) górującą nad portem.

Bramy były prawdopodobnie 4, niestety żadna z nich nie ocalała. Ostatnią - południową bramę (Gamma) rozebrano już po II wojnie światowej (!) w celu udrożnienia ruchu.

Mury były sukcesywnie naprawiane. Stosunkowo największych napraw dokonali Wenecjanie w XIII i XIV w. - uzupełnili zwieńczenia murów i baszt, załatali ubytki, w basztach wstawili ostrołukowe sklepienia...

W latach 1536-1568 Wenecjanie wznieśli nowoczesne, renesansowe mury bastionowe przystosowane do broni palnej, które otoczyły znacznie większy obszar miasta i są jednymi z najlepiej zachowanych. Stare mury średniowieczne planowano rozebrać, lecz na szczęście do tego nie doszło (poza odcinkami od strony morza). Jednak stary mur znalazł się wewnątrz pierścienia renesansowych fortyfikacji i stracił swą funkcję obronną. Od tego momentu zaczęto go obudowywać domami, baszty adaptowano i stopniowo cały został wchłonięty przez tkankę miasta, co paradoksalnie go ocaliło przed wyburzeniami (poza bramami).

Bombardowania lotnicze II wojny światowej odsłoniły pod gruzami domów stare mury i baszty. Po wojnie, a zwłaszcza w ostatnich latach rozpoczęto proces stopniowego uwalniania murów i baszt z późniejszej zabudowy. Zaczęto je traktować priorytetowo, jako jeden z najcenniejszych zabytków miasta. Przeprowadzono badania, dokonano wyburzeń doklejonych do nich domów, konserwowano je, ustawiono tablice informacyjne, utworzono pasaże umożliwiające ich wygodne oglądanie. Ten proces trwa nadal...

Najdłuższe i najlepiej zachowane odcinki murów znajdują się po północnej i północno-zachodniej stronie ulic Karaoli ke Dimitriou oraz Sifaka. Jest to południowa i południowo-wschodnia część obwodu. Zachowały się tu 4 baszty (prostokątne: beta, gamma i delta oraz trapezowata - epsilon) i dolne partie piątej, prostokątnej baszty zeta. Przy placu Venizelou obok portu wystaje z zabudowy potężna, prostokątna baszta alfa. Odcinek muru między nią, a basztą beta tkwi nadal w zabudowie. Podobnie wtopione w zabudowę (ale można je dostrzec) są mury i dwie prostokątne baszty odcinka wschodniego - jedna (słabo widoczna baszta eta) na rogu ul. Archoleon i placu Katechaki oraz baszta theta widoczna z placu Katechaki na tyłach teatru. Najsłabiej zachowany jest odcinek północny i zachodni, od strony morza. Niskie fragmenty muru, przebudowane i zaadaptowane, wtopione w domy i konstrukcje tarasowe na krawędzi wzgórza są miejscami widoczne, ale bez baszt. Odcinki muru tkwią zapewne jeszcze w zabudowie i być może kiedyś zostaną odsłonięte...

Moje zdjęcia z 2020 r.

Baszty i nieistniejące bramy są oznaczone literami greckiego alfabetu - baszty małymi, bramy wielkimi.

Baszta alfa

Jest to prostokątna, potężna baszta, znacznie większa od innych, ulokowana w południowo-zachodnim narożniku obwodu, w pobliżu starego portu, który miała osłaniać. Jest nadbudowana i obudowana, ale ponad późniejszymi budynkami wystaje górna część baszty, widoczna m.in. z placu Venizelou. Na fasadzie widać interesujące detale, lecz zapewne późniejsze...

cdn.

Klasztor Toplou (Kreta) - XIV-XVII w.

Marcin600 — Sat, 10 Oct 2026 22:29:59 +0000

Klasztor Toplou (oficjalnie i pierwotnie Panagia Akrotiriani (Matki Boskiej Przylądkowej) i św. Jana Teologa i Ewangielisty, nazwa Toplou została nadana przez Turków pomiędzy 1643 r. - gdy odbili wschodnią Kretę z rąk Wenecjan - a 1673 r., w którym wymienia go zachowany dokument). Leżący na wschodnim krańcu Krety, na nieurodzajnym, wysuszonym pustkowiu, ok. 18 km na wschód od miasta Sita, jest jednym z najważniejszych greckich klasztorów z powodu swojej długiej, burzliwej i krwawej historii, znaczenia dla greckiej tożsamości i tradycji walki z okupantami (od Turków po Niemców, gdy działała tu jedyna podziemna radiostacja), którzy kilkakrotnie dokonywali rzezi mnichów i ukrywających się w nim Greków...

Ufundowany w XIV w. - z tego czasu zachowała się północna z dwóch naw głównego kościoła - katolikonu (niegdyś jednonawowego) z jego fragmentami fresków z XIV w. Następnie niszczony przez licznych piratów, najeźdźców (głównie Turków) i trzęsienia ziemi, był wielokrotnie przebudowywany w XV, XVI i XVII w. Wysoka wieża dzwonnicza (33 m) pochodzi z 1558 r. Zasadnicza forma klasztoru, ufundowana przez Wenecjan i greckie rody szlacheckie, zachowana do dziś, powstała w XVII w. - po trzęsieniu ziemi w 1612 r.

Z powou ciągłego zagrożenia napadami, leżący na pustkowiu klasztor ma postać zwartej, warownej twierdzy, z grubymi murami o wysokości 10 m. Pełnił funkcję zamku, nie tylko dla mnichów, ale też refugium dla okolicznej ludności - jego armata ostrzegała mieszkańców przed atakiem piratów.

Od zachodu leży dziedziniec zewnętrzny. Masywna brama (tzw. Brama Kołowa z powodu mechanizmu otwierania jej wrota) z leżącą powyżej machikułą i górującą wieżą dzwonniczą prowadzi na dziedziniec wewnętrzny otoczony zabudowaniami klasztornymi i zawierający - w południowo-zachodnim narożniku - główny kościół (katolikon) z XIV w., rozbudowany później o południową nawę i upiększony w okresie renesansu. Do klasztoru należy ogromna połać wschodniego krańca Krety, łącznie ze słynnym lasem palmowym w Vai...

Dziś jest to popularny punkt wycieczek turystycznych, słynny m.in. z tradycyjnej ("ekologicznej") produkcji wina i oliwy z własnych sadów (wielowiekowa tradycja). Wejście na dziedzińce jest biletowane (5 euro w 2026 r.), w części obiektu funkcjonuje muzeum, winiarnia, sklep i księgarnia, a w kościele obowiązuje zakaz fotografowania...

Historycznie bardzo ciekawy i znaczący obiekt.

Moje zdjęcia z września 2026 r.

Klasztor na pustkowiu:

Brama na dziedziniec zewnętrzny:

Dziedziniec zewnętrzny - skrzydło zachodnie:

Dziedziniec zewnętrzny - skrzydło południowe:

Dziedziniec zewnętrzny - skrzydło północne:

Wschodnie skrzydło dziedzińca zewnętrznego - fasada wewnetrznego klasztoru z główną bramą ("kołową"), machikułą nad bramą i dzwonnicą z 1558 r. W skrzydłach klasztoru widoczne małe, obronne okna i strzelnice:

Skrzydło południowe - detale:

Centralna brama ("kołowa") pod wieżą, z machikułą:

Detale skrzydła północnego:

cdn.

Jerapetra (Kreta) - mury wczesnobizantyjskie V-VI w. n.e.

Marcin600 — Sat, 10 Oct 2026 16:34:25 +0000

Jerapetra (w angielskiej transkrypcji greki - Ierapetra, w lokalnym dialekcie - Gerapetro) to największe miasto na południowym wybrzeżu Krety.
Starożytna Hierapytna, zamieszkała od czasów minojskich, prężnie rozwijała się w czasach starożytnej Grecji i rozkwitnała w czasach rzymskich, gdy jej port był "oknem na Egipt". Wówczas zbudowano m.in. sztuczny zbiornik wodny zwany Naumachia, połączony kanałem z Morzem Libijskim, na którym rozgrywano inscenizacje bitew morskich.

Fragmenty murów miejskich - łącznie około 150 m w kilku odcinkach - leżą około 400 m na zachód od weneckiej twierdzy Kales w porcie, blisko zbiornika Naumachia (który dziś ma zmieniony kształt), wzdłuż północnego obrzeża Traffic Education Park.

Zachowane mury zbudowano w tzw. Pierwszym Okresie Bizantyjskim (czyli przed podbojem Krety przez Arabów w IX w.) - powstały najprawdopodobniej w IV-V w. i zostały silnie wzmocnione lub przebudowane w połowie VI w., w ramach programu wzmacniania fortyfikacji przez cesarza Justyniana. Prawdopodobnie są to jedyne "mury justyniańskie" na Krecie.

Technika budowy i wątki są bardzo podobne do murów Nikopolis i fragmentów murów Salonik.

Zachowane odcinki reprezentują fragmenty tzw. murów morskich, chroniących miasto od strony morza.

Do zrujnowania murów (i innych budowli starożytnych) przyczyniło się głównie wielkie trzęsienie ziemi w 796 r., a następnie pirackie napady Saracenów w roku 824.

Murów już nie odbudowano, ani w czasach arabskich, ani w tzw. Drugim Okresie Bizantyjskim, ani w czasach weneckich (Wenecjanie ograniczyli się do wzniesienia portowej twierdzy Kales w XIII w., rozbudowanej w 1626 r. - opisanej przez giekaa tutaj). Turcy zbudowali własny mur, niski, otaczający centrum miasta tylko od strony lądu (mniej więcej od muzeum miejskiego do meczetu) i chroniący ich głównie przed lokalną populacją - został on całkowicie rozebrany przez mieszkańców w 1898 r., po wycofaniu sie Turków, w ramach zacierania śladów bytności okupanta.

Mury wczesnobizantyjskie zachowały się tylko w dolnych partiach. Zostały przebadane archeologicznie i konserwowane w latach 2006-2008.

Lokalizacja miejskich murów wczesnobizantyjskich:

Moje zdjęcia z września 2026 r.:

Zamki, dwory obronne, mury miejskie, gro…

Lublin - Dwór Gorajskich

Becik — Fri, 02 Oct 2026 08:51:41 +0000

źródło

Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków

https://www.facebook.com/100067110546777/posts/1402487745331564/

Roboty budowlane w kamienicy zlokalizowanej przy ul. Bernardyńskiej 12 w Lublinie.

Kamienica przy ulicy Bernardyńskiej 12 w Lublinie to dawny obronny dwór wzniesiony w XVI wieku (inicjatorem budowy był m.in. Adam Gorajski).

Budynek był wielokrotnie przebudowywany. Trzon budowli stanowi renesansowy dwór z piwnicami sklepionymi kolebkowo, zbudowany w latach 1565–1570 przez Adama Gorajskiego. Budynek nadbudowano przed 1822 rokiem, rozbudowano w 1888 roku, a w latach 1899–1905 dobudowano oficyny, nadając mu ostateczny – zachowany do dzisiaj – kształt. Kamienica kilka razy „przeżywała upadki”, jednak za każdym razem „powracała do życia”. Nie wiadomo, jak budynek wyglądał pomiędzy 1650 a 1780 rokiem, lecz wiadomym pozostaje, że pod koniec XVIII wieku popadł w ruinę. Wiek XIX przyniósł sporo zmian oraz ukształtował jego dzisiejszy wygląd. Budynek został wpisany do rejestru zabytków woj. lubelskiego pod nr A/1056.

Swoją siedzibę miała tu ośmioklasowa filologiczna prywatna szkoła im. Staszica powstała w 1906 r.

We wnioskach zawartych w artykule pt. ,,Zapomniany dwór Gorajskich przy ul. Bernardyńskiej 12 w Lublinie” Krzysztof Janus, wskazuje, cyt. ,,Na podstawie oględzin zewnętrznych i wewnętrznych, uwzględniając ubogie dane historyczne, liczne nieudokumentowane pożary, wojny, plagi oraz zmiany własnościowe, na podstawie analizy materiałów wnioskować należy, że obiekt byłego dworu Gorajskich w Lublinie zachował bardzo wiele cennej substancji zabytkowej. Najwięcej oryginalnej i najmniej przekształconej zabudowy zachowało się na poziomie piwnicy, ale i na wyższych kondygnacjach. Zabudowa sięga historią swą co najmniej wieku XVI-tego. Na poziomie piwnicy widoczne są liczne ślady zmian i przekształceń życia obiektu (w szczególności ostrołukowo sklepione otwory). Poziom piwnicy bardzo dobrze zachował zarówno oryginalną substancję zabytkową jak i uwidocznił poszczególne fazy przekształceń. Na poziomie parteru nie udało się określić rodzaju elementów murowych a analizę wykonano jedynie na podstawie układu i oględzin ścian. Drugie piętro, równolegle z frontowymi ryzalitami, częścią A oraz wystrojem elewacji zostało wykonane na przełomie XIX i XX wieku. Uwzględniając jedynie modyfikacje istniejących otworów, sądzić można, że w obiekcie na poziomie parteru i pierwszego piętra zachowała się najstarsza substancja zabytkowa z pierwszych okresów istnienia budynku a pod warstwą tynku zachowały się pierwotne podziały i układ elewacji z okresu Gorajskich. Obiekt ciągle kryje bardzo wiele tajemnic ale dzięki temu, że od wieku XVII nie został w znacznym stopniu przekształcony a XIX-to wieczna przebudowa polegała na dodaniu do istniejącego obiektu nowych skrzydeł i kondygnacji przypuszczać można, że obiekt dworu Gorajskich może stanowić jeden z najpełniej zachowanych i najmniej zniszczonych XVI-to wiecznych obiektów, jakich było wiele w tym okresie w tej „magnackiej dzielnicy” Lublina. Obiekt należy traktować z należytym szacunkiem a w przyszłości dokładnie przebadać, co pozwoli na poszerzenie wiedzy na temat XVI-to wiecznych dworów lubelskich.” Link do artykułu poniżej

https://ph.pollub.pl/index.php/teka/pl/article/view/346/181

Kamienica jest zamieszkała. Po 2000 roku został sporządzony projekt remontu obiektu, który ze względu na nieuregulowany wówczas stan własności oraz braki finansowe – nie został zrealizowany.

W styczniu 2025r. na sąsiedniej nieruchomości zawaleniu uległa kamienica oznaczona nr 10. Przyczyną w/w katastrofy budowlanej była awaria przyłącza wodociągowego.

Zabezpieczono wówczas teren przed dostępem osób niepowołanych, wyłączono z użytkowania część ul. Bernardyńskiej oraz „odcięto” media. Fragment ściany zewnętrznej, bocznej budynku nr 10 uległ zawaleniu 18.01.2025r. W trakcie prowadzonej kontroli PINB wyłączył z użytkowania budynek przy ul. Bernardyńskiej 10 i fragment budynku przy ul. Bernardyńskiej 12 (tj. mieszkania po lewej stronie klatki schodowej i wejścia od strony ul. Bernardyńskiej).

We wrześniu 2025 roku na zlecenie współwłaścicieli nieruchomości zabytkowej (obecnie stan własności jest już uregulowany) - wykonano badania geotechniczne oraz opracowano ekspertyzę techniczną budynku, w której między innymi oceniono stan podłoża gruntowego - stwierdzając jednoznacznie, że awaria wodociągowa i katastrofa budowlana sąsiadującej kamienicy spowodowała częściowe uplastycznienie gruntu w rejonie narożnika oraz pod fundamentami oficyny. Potwierdzono ponadto zły stan piwnicy w dobudowanej lewej części obiektu, a także pojawienie się nowych rys i zarysowań ścian, które powstały w wyniku uplastycznienia gruntu po wyżej przywołanej katastrofie budowlanej. Wnioski ekspertyzy wskazują jednoznacznie na konieczność: wzmocnienia podłoża, „szycia” rys i pęknięć oraz wykonania wieńca podłużnego wzdłuż ściany wschodniej i zachodniej pod belkami stropowymi II piętra.

Powyższa dokumentacja techniczna stanowiła podstawę do opracowania w czerwcu 2026r. projektów budowlanych dotyczących: wzmocnienia fundamentów budynku za pomocą mikropali oraz wzmocnienia konstrukcji całego obiektu zabytkowego za pomocą „zszycia” ścian prętami spiralnymi. W oparciu o w/w dokumentację projektową wydane zostały pozwolenia: konserwatorskie i budowlane. Pozostała kwestia sfinansowania inwestycji i tu z pomocą przyszło Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które przyznało dotację wysokości 800 000 złotych na zrealizowanie najpilniejszych prac wzmacniających i zabezpieczających zabytek (konieczny oczywiście jest również własny wkład finansowy współwłaścicieli).

Prace zostały rozpoczęte i mamy nadzieję, że stanowią pierwszy etap inwestycji, która docelowo przywróci nie tylko stabilność konstrukcyjną obiektu, ale również dawny blask zabytkowej kamienicy

Pocztówka z 1910 roku. Ulica Bernardyńska 12. Ośmioklasowa filologiczna prywatna szkoła im. Staszica powstała w 1906 r.
Źródło: WBP w Lublinie.

Fazy rozbudowy, z art. pt. "Zapomniany dwór Gorajskich przy ul. Bernardyńskiej 12 w Lublinie", aut. Krzysztof Janus.
Link do artykułu poniżej
https://ph.pollub.pl/index.php/teka/pl/article/view/346/181

Elewacja frontowa z zaznaczonymi pęknięciami., z archiwum WUOZ w Lublinie.

Fotografie dokumentujące zniszczenia, określone w ekspertyzie, z archiwum WUOZ w Lublinie.

We wrześniu 2025 roku na zlecenie współwłaścicieli nieruchomości zabytkowej (obecnie stan własności jest już uregulowany) - wykonano badania geotechniczne oraz opracowano ekspertyzę techniczną budynku, w której między innymi oceniono stan podłoża gruntowego - stwierdzając jednoznacznie, że awaria wodociągowa i katastrofa budowlana sąsiadującej kamienicy spowodowała częściowe uplastycznienie gruntu w rejonie narożnika oraz pod fundamentami oficyny. Potwierdzono ponadto zły stan piwnicy w dobudowanej lewej części obiektu, a także pojawienie się nowych rys i zarysowań ścian, które powstały w wyniku uplastycznienia gruntu po wyżej przywołanej katastrofie budowlanej. Wnioski ekspertyzy wskazują jednoznacznie na konieczność: wzmocnienia podłoża, „szycia” rys i pęknięć oraz wykonania wieńca podłużnego wzdłuż ściany wschodniej i zachodniej pod belkami stropowymi II piętra.

Roboty budowlane w kamienicy zlokalizowanej przy ul. Bernardyńskiej 12 w Lublinie.

Fotografia dokumentująca rozpoczęte roboty budowlane. Z archiwum WUOZ w Lublinie.

Kołbiel

Becik — Sun, 27 Sep 2026 21:18:28 +0000

Pałac Zamoyskich z połowy XIX wieku

Kołbiel - cmentarz Żydowski

Becik — Sun, 27 Sep 2026 21:15:00 +0000

znajduje się w lesie na północ od wsi, na przedłużeniu ulicy Kilińskiego, został założony w XIX w. Ma powierzchnię 0,5 ha.

Otwock - Zofiówka

Becik — Fri, 25 Sep 2026 19:36:13 +0000

Zakład dla Nerwowo i Psychicznie Chorych Żydów „Zofiówka” – nieistniejący obecnie szpital i sanatorium w Otwocku. Uchodzi za jedno z najbardziej nawiedzonych i mrocznych miejsc w Polsce

Korzeńsko - krzyż pokutny

Becik — Mon, 10 Aug 2026 11:07:33 +0000

autor zdjęcia: Zbigniew Wasiołka

Zamek w Świeciu - romański styl wieży głównej

Marek Szajerka — Sun, 09 Aug 2026 17:07:37 +0000

Warto zapewne wyodrębnić zagadnienie romańskiej wieży głównej na zamku w Świeciu.

Skoro wyodrębniona jest wieża zamku w Kruszwicy:

https://parki.kujawsko-pomorskie.pl/attachments/article/480/WA308_272134_Architektura-zamku_I.pdf

Nie ma potrzeby opracowywania dodatkowego tekstu postu na początek. Wystarczą linki z Forum.

Posty 5.08 – 8.08.26

https://zamkidwory.forumoteka.pl/forum/kujawsko-pomorskie-zamki/swiecie-n-wisla/#post-17660

Nimes - mury rzymskie, 16-15 r. p.n.e.

Marcin600 — Thu, 06 Aug 2026 19:57:09 +0000

Nimes w południowej Francji (w Oksytanii, graniczącej z Prowansją) jest nazywane "Francuskim Rzymem" z powodu nagromadzenia niezwykle dobrze zachowanych zabytków rzymskich. Wystarczy wymienić tylko 3 z nich:
- Maison Carree ("Kwadratowy Dom") z 2-5 r. n.e. - jedna z dwóch, obok Panteonu, najlepiej zachowanych rzymskich światyń,
- Amfiteatr z ok. 100 r. n.e. - jeden z nalepiej zachowanych rzymskich amfiteatrów (aż po zwieńczenie i w pełnym obwodzie) oraz
- Pont du Gard z I w. n.e. - najpiękniejszy rzymski akwedukt, dostarczający wodę do miasta i położony ok. 24 km od Nimes.

W mieście znajdują się też 2 świetnie zachowane bramy murów rzymskich.

Od VI w. p.n.e. było to oppidum celtyckiego plemienia Volcae Arecomici o nazwie Namausatis. W 123 r. p.n.e. rzymski generał Quintus Fabius Maximus podbił te ziemie i w 121 r. p.n.e. powstała rzymska prowincja Gallia Transalpina (Galia Zaalpejska). Przed 28 r. p.n.e. miasto uzyskało status kolonii i nazwę Colonia Nemausus. Weterani Juliusza Cezara z kampanii nad Nilem otrzymali tu działki ziemi do uprawy. Największa rozbudowa miasta i powstanie wybitnych budowli, w tym otoczenie go murami przypada na rządy Oktawiana Augusta.

Mury miejskie Nemausus powstały z inicjatywy Augusta w latach 16-15 p.n.e. Miały długość 6 km i były wykonane z kamienia w technice opus emplectum - lica z prostokątnych ciosów, wnętrze muru z nieobrobionych kamieni zalanych zaprawą. Posiadały przynajmniej 14 baszt - w większości okrągłych, dostawionych od zewnątrz do muru, niektóre (zwłaszcza przy bramach) były w planie podkowiaste. Ciekawą konstrukcja jest zachowana, wieloboczna tzw. Tour Magne (Wielka Wieża), o genezie jeszcze celtyckiej.

Z murów i baszt rzymskich przetrwały skromne pozostałości. Zachowały się jednak w dobrym stanie 2 rzymskie bramy: Porte d'Auguste (Brama Augusta - czteroprzelotowa) i Porte de France (jednoprzelotowa).

Zachowane pozostałości murów rzymskich Nimes (Nemausus)

Rozwój miasta: najciemniejszy kolor - miasto przedrzymskie, ciemniejszy - rzymskie, jasny - średnioweiczne:

Maison Carree ("Kwadratowy Dom") - jedna z dwóch najlepiej zachowanych świątyń rzymskich na świecie (obok Panteonu) - 2-5 r. n.e., dawniej na forum Nemausus

Amfiteatr Nemausus - zachowany w pełnym obwodzie i aż po zwieńczenie, jeden z najlepiej zachowanych rzymskich amfiteatrów (ok. 100 r. n.e.)

Castellu Divisiorum czyli rozdzielnia wody u wylotu akwedutu zaopatrującego miasto, rzadko zachowana konstrukcja

cdn.