Forum Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska Strona Główna Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
 
 FAQFAQ   SzukajSzukaj   UżytkownicyUżytkownicy   GrupyGrupy   RejestracjaRejestracja 
 ProfilProfil   Zaloguj się, by sprawdzić wiadomościZaloguj się, by sprawdzić wiadomości   ZalogujZaloguj 

Lublin - Dwór Leszczyńskiego

 
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu    Forum Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska Strona Główna -> Lubelskie -> Dwory obronne
Zobacz poprzedni temat :: Zobacz następny temat  
Autor Wiadomość
Becik
Rada Królewska


Dołączył: 05 Lis 2007
Posty: 9699
Skąd: Warszawa

PostWysłany: Wto Lip 13, 2010 5:20 pm    Temat postu: Lublin - Dwór Leszczyńskiego Odpowiedz z cytatem

Budowę obiektu rozpoczął w 1622 roku wojewoda bełski – Rafał Leszczyński, z myślą o przeznaczeniu go na zbór kalwiński. Po 1630 roku zabudowania zboru zakupiła Katarzyna Sanguszkowa i przeznaczyła na siedzibę karmelitanek bosych, zwanych józefatkami.

Lokalizacja
Budynek znajduje się przy ulicy Świętoduskiej, obok kościoła pw. Św. Józefa.

Funkcja budynku
Dwór obronny. Obecnie klasztor.

Historia budynku
Budowę obiektu rozpoczął w 1622 roku wojewoda bełski – Rafał Leszczyński, z myślą o przeznaczeniu go na zbór kalwiński. W 1627 roku hajducy Rafała Leszczyńskiego strzegący budowy, zabili podczas rozruchów studenta kolegium jezuickiego. Decyzją Trybunału Lubelskiego z 1627 roku zakazano odprawiania przez różnowierców publicznych modłów i spotkań, co w praktyce oznaczało zakaz ich istnienia. Zmusiło to Rafała Leszczyńskiego do przerwania prac budowlanych, sprzedania obiektu i wyjazdu z Lublina w roku 1630.

Zabudowania zboru zakupiła Katarzyna Sanguszkowa i przeznaczyła na siedzibę karmelitanek bosych, zwanych józefatkami. W 1632 roku zawarły one z architektem umowę o dokończenie istniejącej już części zabudowań i wybudowanie klasztoru według przepisów konstytucji i planów zatwierdzonych dla prowincji. Wyjaśnia to istnienie w obecnym założeniu klasztornym wyraźnie odrębnej kompozycji architektonicznej – prostokąta z czterema basztami, nieczysto powiązanego murami z pozostałą częścią zabudowań powstałych w latach 1630-1635 i późniejszych.

W roku 1635 roku do nowo powstałego klasztoru przeniosły się józefatki. Klasztor uległ kilkakrotnie pożarom, m.in. w roku 1655, co zmusiło siostry do jego opuszczenia. Powróciły w roku 1658, a w 1807 roku ofiarowały kościół i klasztor karmelitom bosym. Po upadku powstania styczniowego karmelitom odebrano klasztor i dokonano kilku przeróbek, m.in. wyburzono sklepienia nad pomieszczeniami pierwszego piętra. Karmelici po części odzyskali klasztor w 1918 roku (musieli dzielić obecność ze znajdującym się w budynku wojskowym więzieniem śledczym) i jego resztę – w 1945 roku. W latach 1980 - 1991 przeprowadzono gruntowny remont, nadbudowę baszt i dobudowę jednej kondygnacji.

Jako ciekawostkę dotyczącą historii obiektu można podać, że w klasztorze dwukrotnie przebywała królowa Marysieńka Sobieska. Pierwszy raz w roku 1674 biorąc udział w uroczystości złożenia ślubów zakonnych przez dwie karmelitanki. Drugi raz przybyła już z mężem w roku 1678, by tutaj spędzić Wielki Tydzień. Para królewska brała udział w aktach życia zakonnego, modlitwach, umartwieniach i uroczystościach paschalnych. W Wielki Czwartek królowa zastąpiła przeoryszę w obrzędzie umycia nóg siostrom. W Wielką Sobotą król i królowa wraz z dworem przystąpili do sakramentu pokuty i pojednania.


Kalendarium
1622 – rozpoczęcie budowy dworu przez Rafała Leszczyńskiego z przeznaczeniem na zbór kalwiński.
1630 – sprzedaż zboru Katarzynie Sanguszkowej, która przeznaczyła budynek na siedzibę karmelitanek bosych, zwanych józefatkami.
1632 - zawarcie umowy z architektem na dokończenie istniejącej już części zabudowań i wybudowanie klasztoru według przepisów konstytucji i planów zatwierdzonych dla prowincji karmelitów.
1635 – przeniesienie się do klasztoru ss. józefatek.
1655 – pożar budynku i opuszczenie go przez zakonnice.
1658 – powrót ss. józefatek do klasztoru.
1807 – przekazanie klasztoru karmelitom bosym.
1863 - po upadku powstania styczniowego karmelitom odebrano klasztor i dokonano kilku przeróbek, m.in. wyburzono sklepienia nad pomieszczeniami pierwszego piętra.
1918 – odzyskanie części klasztoru przez oo. karmelitów bosych, pozostałą część zajmowało wojskowe więzienie śledcze.
1945 – odzyskanie całego budynku przez Zakon Karmelitów Bosych.
1980 - 1991 - gruntowny remont budynku - nadbudowa baszt i dobudowa jednej kondygnacji.

Architekt
Jakub Balin

Opis
Dwór Rafała Leszczyńskiego to budynek wydłużony, o prostokątnym korpusie z czterema pięciobocznymi basztami w narożach. Nawiązuje swoją formą do zamku w Baranowie. Jedynym elementem ożywiającym elewacje są cztery pięcioboczne baszty znajdujące się w narożach.

Z początkowego przeznaczenia, formy i prostoty budowli możemy wnioskować, że ma ona charakter obronny. Odrębność tego układu w całym założeniu klasztornym podkreślają baszty oraz brak czystego technicznie powiązania z resztą założenia. Dwie baszty od strony południowo-wschodniej zostały sztucznie obudowane, natomiast pozostałe dwie – od strony północno–zachodniej, zostały połączone poprzez dostawienie ściany do boków obu baszt, tworząc korytarz o przypadkowym kształcie. Zupełnie odrębnym elementem założenia są zabudowania gospodarcze od strony północno – zachodniej, kiedyś połączone dodatkowymi pomieszczeniami, obecnie – po niedawnych przebudowach – jedynie wąskim murem z zamocowaną w nim bramą.

Elewacje charakteryzują się prostotą formy i minimalną ilością najprostszych elementów dekoracyjnych. Być może wynika to z adaptacji budynku przez karmelitanki, których reguła zakonna jest ostra i wymagająca, zabraniając im mieszkać w budynkach nadmiernie zdobionych i dekorowanych.

Początkowo (co zostało zachowane również po renowacji) budynek posiadał wyraźny poziomy podział wzdłuż całego korpusu, utworzony przez uskok muru, zwieńczonego pierwotnie dachówką holenderską.

W pionie budynek poprzecinany jest szerokimi, masywnymi szkarpami. Zwraca uwagę to, że są one rozmieszczone w sposób zupełnie przypadkowy, brakuje tutaj jakiejkolwiek symetrii, której jakby poszukuje nasze oko. W pierwotnym założeniu rozłożyste, mocno wsparte takimi samymi szkarpami, zwracające szczególną uwagę baszty, traciły swój rozmach i piękno u góry, przypłaszczone wspólnym z klasztorem blaszanym dachem. Obecnie wyprowadzone są one ponad ogólne zabudowania i zwieńczone oddzielnymi, pięknymi kopułami, które jako jedyne widać spoza wysokiego muru otaczającego zabudowania. Na szczytach kopuł znajdują się metalowe chorągiewki z datami przebudowy klasztoru: 1635 r. – data zakończenia budowy przez karmelitanki bose zakupionego od Rafała Leszczyńskiego dworu (wówczas już klasztoru); 1985 r. – data zakończenia nadbudowy baszt (ostatnia znacząca zmiana w wyglądzie zewnętrznym budowli).

Dodatkowym elementem ozdobnym wprowadzonym w latach 1980-1991 są gzymsy wieńczące pierwsze i drugie piętro, zarówno wzdłuż korpusu jak i wokół baszt, gzymsy przyokienne oraz ozdobnie wykończone kominy. Wewnątrz budynku również wyraźnie widoczny jest odrębny układ z czterema basztami w narożach. Przez trzy z nich poprowadzone są klatki schodowe – jedna od parteru na pierwsze piętro, druga – z pierwszego piętra na drugie i trzecia – łącząca trzy kondygnacje. Poza tym baszty wykorzystane są jedynie jako podrzędne magazyny. Pomieszczenia wzdłuż głównego korytarza na pierwszym piętrze mają charakter pomocniczy i gospodarczy, natomiast na drugim piętrze po obu jego stronach znajdują się cele klasztorne. Wnętrza są surowe, pozbawione detalu architektonicznego. Wnętrze sali dolnej z widokiem ożywione jedynie sklepieniami kolebkowymi i wejściem do chóru.

Otoczenie
Od strony południowo–wschodniej przesłonięty sylwetą kościoła św. Józefa, od południowo–zachodniej – wysokim murem, od północno-zachodniej – zabudowaniami szpitalnymi, widoczny jest jedynie od strony północno–wschodniej – od ul. Staszica. W całej swej okazałości możemy zobaczyć go jedynie z podwórza klasztornego.
Opracowała: Natalia Czubacka

plan dworu

Literatura:
Denys M., Wyszkowski M., Lublin i okolice, Lublin 2001.
Gawarecki H., O dawnym Lublinie, Wyd. Lubelskie, Lublin 1974.
Wanat B. M., Zakon Karmelitów Bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605 – 1975, Kraków 1979.
Tomaszewski Z. W., Klasztor OO. Karmelitów Bosych w Lublinie – dawny zbór warowny [w] Biuletyn Historii Sztuki i Kultury, nr 3/4, Warszawa 1948.
Wyszkowska H., Dwór obronny Rafała Leszczyńskiego [w] Zoom, nr 02/2006.
Powyżzsze opracowanie historii dworu pochodzi ze strony http://www.tnn.pl
Został umieszczony za wiedzą i zgodą: Laboratorium Teatru NN - Nowe Media Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN" (Joanna Zętar)
Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość Wyślij email
kalos70
Silny


Dołączył: 19 Maj 2010
Posty: 349
Skąd: Lublin

PostWysłany: Nie Gru 05, 2010 10:08 pm    Temat postu: Odpowiedz z cytatem

Kilka fotografii ze strony Klasztoru Karmelitów Bosych. Zdjęcia z okresu PRL-u.













Trochę niewyraźna fotka z plenerowej mini wystawy o klasztorze. Fotki podziemi dworu.

_________________
More...
Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość
kalos70
Silny


Dołączył: 19 Maj 2010
Posty: 349
Skąd: Lublin

PostWysłany: Sob Sty 29, 2011 2:38 pm    Temat postu: Odpowiedz z cytatem

W zimowej scenerii.

_________________
More...
Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość
Becik
Rada Królewska


Dołączył: 05 Lis 2007
Posty: 9699
Skąd: Warszawa

PostWysłany: Sro Lip 09, 2014 8:50 pm    Temat postu: Odpowiedz z cytatem

w letniej, no nie ma jak do dworu podejść Sad
Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość Wyślij email
Wyświetl posty z ostatnich:   
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu    Forum Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska Strona Główna -> Lubelskie -> Dwory obronne Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)
Strona 1 z 1
Skocz do:  
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Możesz dodawać załączniki na tym forum
Możesz ściągać pliki na tym forum


Powered by phpBB © 2001, 2005 phpBB Group