Forum Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska Strona Główna Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
 
 FAQFAQ   SzukajSzukaj   UżytkownicyUżytkownicy   GrupyGrupy   RejestracjaRejestracja 
 ProfilProfil   Zaloguj się, by sprawdzić wiadomościZaloguj się, by sprawdzić wiadomości   ZalogujZaloguj 

Kurów k/Puław

 
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu    Forum Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska Strona Główna -> Lubelskie -> Dwory obronne
Zobacz poprzedni temat :: Zobacz następny temat  
Autor Wiadomość
Becik
Rada Królewska


Dołączył: 05 Lis 2007
Posty: 9699
Skąd: Warszawa

PostWysłany: Sro Paź 21, 2009 11:06 am    Temat postu: Kurów k/Puław Odpowiedz z cytatem

osada gminna w powiecie puławskim

W dotychczasowych badaniach obszar zespołu identyfikowany jest z potwierdzonym źródłowo /Kronika Galla Anonima z XII w./ „Castrum Galli” czyli „Grodem Kura” połoŜonym w pasie pogranicza Małopolski i Mazowsza. Zapisy dotyczące zamku mogą być identyfikowane z zamkiem kurowskim zbudowanym około 1300 r. w Ziemi Sandomierskiej, dzielnicy Małopolska na polecenie Jana Muskaty biskupa krakowskiego. Była to siedziba obronna, która mogła być zlokalizowana w miejscu obecnego zespołu pałacowo– parkowego. Około 1320 roku gród (stanowiący już wówczas własność książęcą) został nadany przez króla Władysława Łokietka rycerskiemu rodowi herbu Szreniawa. Piotr herbu Szreniawa występujący początkowo w dokumentach jako Piotr (Miles) Rycerz z Kurowa używa już od około połowy XV wieku nazwiska Kurowski. Jest to związane z siedzibą rodową w Kurowie i założonym obok miastem. Bezspornie Szreniawici w XIV – XV wieku posiadali tu zatem swoją siedzibę mieszkalno – obronną, o czym wzmiankuje w połowie XV w. Jan Długosz wymieniając w Kurowie „praedium militare” Kurowskich wykorzystujące walory obronne miejsca oblanego wodami Kurówki i jej dopływami oraz założonym na nim układzie wodnym. Siedziba Kurowskich mogła mieć kształt typowego fortalitium (wieży obronnej bądź mieszkalno – obronnej, zbudowanej z kamienia wapiennego na piaskowo–wapiennej zaprawie. Usytuowana była po północno – wschodniej stronie późniejszej oficyny. Na północny wschód od obecnego pałacu) z murem obwodowym otoczonym fosą oraz wjazdem od strony północnej i zabudową drewnianą. Tak usytuowane fortalitium miało także duże znaczenie strategiczne. Obok niego bowiem przebiegały trakty (szlaki handlowe) ze wschodu i Lublina w kierunku królewskiego miasta Wąwolnicy, a dalej do Kazimierza z przeprawą przez Wisłę do prawobrzeżnej Małopolski oraz przez Baranów w kierunku Mazowsza. Dnia 6 stycznia 1442 r. za uprzednim zezwoleniem królewskim (Władysław Warneńczyk) Piotr Kurowski syn Klemensa kasztelan lubelski i sądecki nadał dokument lokacyjny miasta Kurowa na prawie magdeburskim. Po śmierci Piotra Kurowskiego w 1466 r. Kurów jest bardzo krótko własnością wojewody krakowskiego Jana Pileckiego i jego żony Jadwigi córki Piotra. Kolejnymi, na ponad 200 lat do czasu śmierci ostatniego ze Zbąskich - Bogusława Jana w 1683 roku (do końca XVII wieku), właścicielami Kurowa drogą dziedziczenia zostali Zbąscy. Wyżej wymienione stare fortalitium – wieża o charakterze obronnym bądź mieszkalno – obronnym datowane na XIV – XV wiek – zwane było przez miejscową ludność „zamkiem”. Za czasów Jana Zbąskiego podejmowano tam Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego von Tieflego z liczącą czterysta osób drużyną rycerską. W miejscu wyŜej wymienionego obiektu w XVII w. Zbąscy wybudowali murowany dwór obronny. Dwór o wymiarach 20 m x 11 m miał cztery sklepione piwnice. Na poziom piwnic prowadziły schody wykonane z cegły i drewna. Sklepienia i większość fundamentów wykonano z cegły na piaskowo–wapiennej zaprawie. Fundament dworu wykonany z kamienia narzutowego. Dwór usytuowany był na północny – wschód od obecnego pałacu. W latach 1692 – 1698 Kurów był własnością królowej Marii Kazimiery. W 1701 roku dobra kurowskie przechodzą na własność referendarza koronnego, podkanclerza litewskiego Stanisława Antoniego Szczuki, a następnie jego żony Konstancji Marii, a od 1735 roku rodu Kątskich (do 1742 roku). Następnie stają się one własnością Eustachego Potockiego, który wznosi w 1756 roku drewnianą oficynę oraz drewniane budynki gospodarcze. Stanęła ona na przyziemiu starszej budowli. Pewnie tej z XVII wieku ponieważ jak odnotowano w 1806 roku drewniana pięćdziesięcioletnia część budynku była w stanie dobrym, a murowane piwnice „już porujnowane”. Oficyna miała dwa piece, dwie sienie i dziesięć izb. Sienie poprzedzone były gankami dostępnymi drewnianymi schodami. Tuż po 1960 roku oficyna została rozebrana. Miała ona około 30 m długości i około 10 m szerokości . Znajdowała się na północny wschód od obecnego pałacu. Przeprowadzone dotychczasowe badania archeologiczne nie wykluczają, iż w rejonie oficyny i pałacu można odkryć relikty „Grodu Kura” wymienianego w Kronice Galla Anonima, zwłaszcza, że dotychczas znaleziono tu już kilka fragmentów wczesnośredniowiecznych naczyń. Prace archeologiczne dostarczyły ponadto informacji na temat poziomów posadowienia partii fundamentów, rodzaju budulca, z którego powstały, jak również wskazały na istnienie wielofazowości zabudowy w obrębie pałacu ujawniając istnienie pod narożną częścią południowego skrzydła rezydencji – muru z kamienia wapiennego związanego z najstarszą, przypuszczalnie późnośredniowieczną zabudową na tym terenie. W 1772 roku dobra kurowskie przejmuje po ojcu Ignacy Potocki – marszałek wielki litewski, współtwórca Konstytucji 3 Maja 1791 roku, (od 1773 roku mąż Elżbiety Lubomirskiej córki marszałka koronnego Stanisława i Izabeli z Czartoryskich), starszy brat Stanisława Kostki Potockiego (od 1776 roku męża siostry Elżbiety – Aleksandry Lubomirskiej). W latach 1768 – 1773 na południowy wschód od miasta Kurowa na gruntach Płońskiej Woli powstaje dla Ignacego Potockiego nowy klasycystyczny pałac oraz zespół drewnianych zabudowań folwarcznych wznoszonych na podmurowaniu i krytych dachówką. W tym czasie zanika w źródłach pisanych oraz przekazywanych określenie „zamek” i „droga zamkowa”, a pojawiają się określenia „dwór” a następnie „pałac” i „droga dworska”.
W kilka lat później powstawać zacznie nazwa „Olesin”. Topograficzna nazwa własna, a następnie urzędowa „Olesin” jako określenie obszaru, na którego części usytuowany jest zespół pałacowo – parkowy i układ wodny z ukształtowaniem terenu położony na prawym brzego rzeki Kurówki w odległości około 1 km na południowy – wschód od Kurowa pojawia się w dwunastowiecznych dziejach Kurowa dopiero w 1776 roku, kiedy to Stanisław Kostka Potocki zakłada zespół rezydencjalno–krajobrazowy w stylu angielskim. Początkowo był on zamierzeniem, które miało pozostawać w ścisłym związku ze starą rezydencją. Jednak obszar ten został w 1793 roku wyłączony z dóbr kurowski najpewniej wskutek podupadania tego majątku. Położony był on na zachód od budynku pałacu. Założenie to w pierwotnej wersji już dziś nie istnieje. Nazwany przez niego Olesinem na cześć żony Aleksandry i syna Aleksandra. Inskrypcja na pomniku „ Roku MDCCLXXVI Stanisław Potocki Mężem i Oycem zostawszy Olesin od Aleksandry śony i Aleksandra Syna tak nazwany założył (…) Założona przez niego romantyczna rezydencja letnia o charakterze miejscowości kuracyjnej według projektów własnych nawiązujących do wzorów angielskich (Stow i Blenheim), a także według projektów architektonicznych i kompozycji ogrodowych Chrystiana Piotra Aignera oraz Karola Barthla. Oparte one były o koncepcję połączenia nowej realizacji z istniejącym od czasów średniowiecznych i wielokrotnie przekształcanym fortalitium, a następnie dworem (pałacem) Olesin nigdy nie był w dokumentach określony w sensie prawnym ośrodkiem dóbr ziemskich. Był wybitnym dziełem sztuki ogrodowej i z rozmachem pomyślanym sentymentalno – romantycznym zespołem rezydencjonalnym przełomu XVIII i XIX wieku. Ogród Olesiński miał wiele budowli o różnym przeznaczeniu. W 1806 roku dobra kurowskie wraz z pałacem (z wyłączeniem Olesina) po zlicytowaniu ich za długi nabywa Antoni Kuczyński, po którym dziedziczy Barbara Moraczewska. Olesin jako zespół rezydencjalno – krajobrazowy pozostaje nadal własnością Stanisława Kostki Potockiego. Zostaje sprzedany w 1833 roku przez Aleksandra Potockiego Grzegorzowi Zbyszewskiemu z Markuszowa mającemu za żonę Barbarę Moraczewską. Ulega on stopniowej ruinie. Wtedy to jednak nastąpiło nie tylko przestrzenne, lecz także własnościowe zintegrowanie obu zespołów rezydencjonalnych będących wcześniej odrębnymi założeniami braci Ignacego i Stanisław Kostki Potockich. Zespół kurowski przetrwał częściowo do naszych czasów. Natomiast Olesin uległ w XIX wieku prawie całkowitemu zanikowi. Wprawdzie obydwa założenia łączyły się krajobrazowo w czasach funkcjonowania letniej rezydencji Stanisława Kostki Potockiego jednak w genezie powstania i kompozycji były założeniami odrębnymi posiadającymi zupełnie odmienne krajobrazowe związanie z odmiennym ukształtowaniem terenu.
Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość Wyślij email
Wyświetl posty z ostatnich:   
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu    Forum Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska Strona Główna -> Lubelskie -> Dwory obronne Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)
Strona 1 z 1
Skocz do:  
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Możesz dodawać załączniki na tym forum
Możesz ściągać pliki na tym forum


Powered by phpBB © 2001, 2005 phpBB Group