Forum Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska Strona Główna Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
 
 FAQFAQ   SzukajSzukaj   UżytkownicyUżytkownicy   GrupyGrupy   RejestracjaRejestracja 
 ProfilProfil   Zaloguj się, by sprawdzić wiadomościZaloguj się, by sprawdzić wiadomości   ZalogujZaloguj 

Złoty Stok

 
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu    Forum Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska Strona Główna -> Dolnośląskie -> Zamki
Zobacz poprzedni temat :: Zobacz następny temat  
Autor Wiadomość
Becik
Rada Królewska


Dołączył: 05 Lis 2007
Posty: 9643
Skąd: Warszawa

PostWysłany: Sro Lis 14, 2007 3:30 pm    Temat postu: Złoty Stok Odpowiedz z cytatem

za Wikipedią: Złoty Stok (niem. Reichenstein, czes. Rychleby) - miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Złoty Stok. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. wałbrzyskiego. Miasto położone u podnóża Gór Złotych, przy granicy z Czechami, przy drodze krajowej nr 46 będącej jedynym wjazdem od wschodu do Kotliny Kłodzkiej.

Informacje i ryciny pochodzą ze strony: http://www.zlotystok.net autorstwa panów: Tadeusza Mikosia i Jerzego Tichanowicza

Nazwa miasta Złoty Stok dość dokładnie oddaje niektóre istotne cechy tego górniczego średniowiecznego miasta, wskazuje bowiem na jego genezę związaną z odwiecznym na tym terenie kopalnictwem złota, a zarazem mówi o usytuowaniu miasta na stoku pasma Gór Złotych. Położenie miasta posiada pewne cechy obronności związane z jego usytuowaniem wśród lasów i gór.
Najstarsze wzmianki historyczne o tej górniczej osadzie można odnieść do epoki poprzedzającej wielki najazd Mongołów w 1241 roku. Prawdopodobnie gęste lasy i sztolnie wydobywcze dały wówczas schronienie kopaczom złota i okolicznym mieszkańcom osady.
W najstarszym znanym dokumencie (pochodzącym z klasztoru Cystersów z pobliskiego Kamieńca) po raz pierwszy pojawia się Złoty Stok pod nazwą Richinstein i dziedziczny właściciel ziemski tej osady - Heindenricus. Jego domniemanemu synowi Eberhardowi książę Bolko I sprzedał pewne tereny należące do nieokreślonej dziś już osady Grosena (leżącej w obszarze dzisiejszego miasta lub w najbliższych jego okolicach) zwalniając go na mocy przywileju z 9.12.1296 r. z wszelkich powinności z wyjątkiem spłaty czynszu. Sama nazwa Grosena miała według kronikarzy niemieckich etymologiczny związek z nazwą Goldstadt (Złote Miasto).
Z kolei badacze czescy uważają, że GROSENA odzwierciedla słowackie pochodzenie nazwy oznaczającej grodziszcze lub gród obronny. (Znaleziska dokonane w okresie I-szej wojny światowej przy wylocie Sztolni Gertruda wskazywałyby na prowadzenie prac górniczych już w VII i VIII wieku przez Serbów Łużyckich, względnie Słowaków, którzy wcześniej zajmowali się wydobyciem w Słowacji srebrnonośnych rud miedzi. Stąd miałby pochodzić słowacki lub słowiański źródłosłów GROSENY). Istnienie grodu obronnego w Złotym Stoku lub jego okolicach zabezpieczałoby właścicieli istniejącej osady górniczej przed "amatorami złotego kruszcu", który w tamtych czasach posiadał nieprawdopodobną wręcz wartość (2 - 3 gramowy złoty pierścień wart był czasem niejedną osadę). Prawdopodobnie specjalnych fortyfikacji miejskich ani w średniowieczu ani później Złoty Stok nie posiadał. Ten pierwszy na Dolnym Śląsku ośrodek wydobycia, przeróbki i hutnictwa złota był typową osadą a następnie, miastem górniczym bez specjalnych umocnień i murów obronnych, choć usytuowanie samego miasta i kilka zachowanych zabytków posiada naturalne cechy obronności. Pierwotny układ osady i miast obejmował z pewnością oddzielne tereny górniczo-hutnicze skupione wokół Złotego Potoku. W centrum tego układu znajdował się kościół miejski (i późniejsza mennica) natomiast sama oś układu o kierunku wschód-zachód wytyczyła równocześnie kierunek późniejszego rozwoju miasta. Obok rynku znajduje się średniowieczny kościół górniczy Św. Barbary. Świątynia ta została wzniesiona przez gwarków prawdopodobnie w XIII wieku. Pierwotnie posiadała wysoką i mocną wieżę, którą wykorzystywano jako strażnicę książęcą. W niespokojnych czasach średniowiecza zarówno wieża jak i sam kościół o grubych murach pełniły również funkcje obserwacyjno-obronne. Miasto od strony południowej i wschodniej było zabezpieczone w sposób naturalny lasami i górami; północno-zachodni obszar wymagał jednak dodatkowej ochrony, ponieważ zbiegały się tam główne arterie miejskie i rozchodziły szlaki przemysłowe w kierunku bogatych złóż Złotego Osła (Wąwóz Kłodzki) i handlowe w kierunku Lądka i Kłodzka. W tej części miasta zgodnie z logiką powinien zostać zbudowany złotostocki zamek. I został, choć obecnie nie góruje już nad miastem.

Zamek książęcy w Złotym Stoku
W zachowanym doskonale do dziś starym układzie urbanistycznym Złotego Stoku niestety, nie ma już dawnego średniowiecznego zamku, znanego choćby z przekazów kartograficznych F.B Wernhera. W swej słynnej "Topografii Śląska", i "Albumie widoków miast śląskich" ten niestrudzony rysownik i dokumentalista przedstawił również widoki Złotego Stoku i ważniejsze budowle miejskie pochodzące z lat 60-tych XVIII wieku. Złotostockie przekazy graficzne Wernhera obejmują 6 rysunków: dwukrotnie powtórzony plan miasta oraz widoki widziane z perspektywy lotniczej od strony północnej. Wszystkie rysunki odznaczają się dużą dokładnością, a wszelkie ważniejsze budowle objaśnione są w dołączonej do rysunków legendzie. Na przedstawionym widoku ogólnym (rys. 1) oraz planie miasta (rys. 2) widoczny jest zamek usytuowany na południowo-zachodnim skraju lokalizacji urbanistycznej miasta, na wyższej terasie stoku. (Obecnie posesja na ul. Słonecznej 4).
W XVIII wieku był to - jak pisze M. Kornecki w swoim przewodniku - wyróżniający się wielkością dwupiętrowy budynek połączony z niewielkim ogrodem w otoczeniu. Na dwóch obrazach kartograficznych wspomnianego Wernhera można podziwiać średniowieczny złotostocki zamek książęcy po pałacowej przebudowie. Posiadał on wówczas 4 ozdobne baszty, 3 kondygnacje i dach czterospadowy (na jednym z rysunków Wernher prawdopodobnie ze względu na zastosowany przez niego stopień uproszczenia pozbawił zamku baszt). Zamek wyglądem zbliżony był wówczas do istniejącego do dziś pałacu w Wojanowie-Bobrowie (k/Jeleniej Góry) należącym do Księżnej Luizy Niderlandzkiej. Nie posiadamy niestety informacji, kiedy pierwotnie zamek ten został zbudowany, niemniej z przekazów niemieckich wynika, że już w 1033 roku został doszczętnie zniszczony i popadł w ruinę. Ponownie odbudowany w czasie trwania wojny husyckiej (1419 - 1436) uległ ponownie znacznemu zniszczeniu w trakcie wojny trzydziestoletniej (1618 - 1648). Historycy niemieccy stwierdzają ponadto, że w 1842 ruiny zamku usunięto.
Z dostępnych informacji wiadomo również, że w 1507 roku książęta ziębiccy ówcześni właściciele kopalń i zamku pałacowego w Złotym Stoku po uzyskaniu przywilejów na bicie złotych guldenów i groszy górniczych (1502 r.) przenieśli częściowo swoją mennicę z Ząbkowic do Złotego Stoku. Początkowo mennica ta mieściła się na w/w zamku książęcym. Ta prowizoryczna mennica zamkowa początkowo oprócz srebrnych groszy górniczych biła już w 1510 roku złote floreny reńskie z podobizną Św. Jakuba i tarczami herbowymi Podiebradowiczów.
Srebrne grosze górnicze bite ok. 1505 roku przez Alberta i Karola Podiebradowiczów na zamku w Złotym Stoku na awersie posiadały napis Alberta i Karola i krzyż, a między jego ramionami 4 tarcze herbowe złożone z dwóch orłów dolnośląskich, szachownicy i dwóch skośnych pasów księstwa ziębickiego w tarczy hrabstwa kłodzkiego. Na rewersie miały napis łaciński: MONETA NOVA REICHENSTEINES, oraz orła z tarczą herbową (2 belki) Podiebradowiczów na piersiach.
Na zamku bito różne odmiany srebrnych groszy o średnicy 25 mm i przeciętnej wadze 2,18 - 2,09 g srebra. Złote floreny (reńskie) o średnicy ok. 24 mm i wadze 3,29 g (19 odmian), wykonane ze złota 18-karatowego przedstawiały na awersie napisy Alberta I Karola oraz Św. Jakuba, a między jego stopami tarczę herbową Podiebradowiczów i znaczki minerskie. Rewers florenów przedstawiał powierzchnię przeciętą krzyżem prostym lub maltańskim z napisem (jak wyżej) lub w zależności od odmiany 4-ro polową tarczę herbową z dwoma orłami: ziębickim i kłodzkim. W "Biuletynie Miłośników Ziemi Ząbkowickiej" R.Majcher przedstawiając zarys dziejów Złotego Stoku pisze, że średniowieczny zamek złotostocki (przed pałacową przebudową) mógł powstać w XIV wieku, a dzieje fundamentów i podziemi starego zamku są dotąd niewyjaśnione. Z przekazów historycznych wiadomo również, że w 1842 roku resztki murów zamku książęcego o wysokości 12 m zostały rozebrane.


Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość Wyślij email
Wyświetl posty z ostatnich:   
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu    Forum Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska Strona Główna -> Dolnośląskie -> Zamki Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)
Strona 1 z 1
Skocz do:  
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Możesz dodawać załączniki na tym forum
Możesz ściągać pliki na tym forum


Powered by phpBB © 2001, 2005 phpBB Group