Forum Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska Strona Główna Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
 
 FAQFAQ   SzukajSzukaj   UżytkownicyUżytkownicy   GrupyGrupy   RejestracjaRejestracja 
 ProfilProfil   Zaloguj się, by sprawdzić wiadomościZaloguj się, by sprawdzić wiadomości   ZalogujZaloguj 

Zielona Góra

 
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu    Forum Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska Strona Główna -> Lubuskie -> Mury miejskie
Zobacz poprzedni temat :: Zobacz następny temat  
Autor Wiadomość
Becik
Rada Królewska


Dołączył: 05 Lis 2007
Posty: 9700
Skąd: Warszawa

PostWysłany: Czw Sty 29, 2009 9:08 pm    Temat postu: Zielona Góra Odpowiedz z cytatem

Zielona Góra prawa miejskie otrzymała w 1323 roku (aczkolwiek kroniki mówią jedynie, iż otrzymała prawa miejskie zaraz po Kożuchowie, leżącym w obecnym powiecie nowosolskim). Pierwszą znaną mapą, na której pojawiła się nazwa Grunberg jest mapa Śląska autorstwa Martina Helwiga z 1561 roku. Za czasów Henryka IX Zielona Góra otrzymała – w miejsce wcześniejszych drewniano-ziemnych obwałowań – murowane fortyfikacje. Pod koniec XIV lub w pierwszej połowie XV wieku obwałowania otaczające rynek i sąsiadujące z nim budynki rozebrano i zastąpiono murami z cegły i kamienia. Na pieczęci miejskiej z 1421 widnieje już herb miasta z wizerunkiem fragmentu muru, a w roku 1429 książę Henryk IX wydał dokument potwierdzający przywileje i ulgi dla tych mieszkańców, którzy brali udział w pracach przy budowie murów, co wskazuje na to, że budowę murów zakończono w tym właśnie czasie. Przedsięwzięcie to, podczas którego wybudowano także fosę miejską, pociągnęło za sobą także uregulowanie nurtu strumienia Złota Łącza. Murom wytyczono linię bardziej eliptyczną, sięgającą dalej na wschód niż dotychczasowe obwałowania. Wykopano wokół nich fosę, którą wypełniały wody ze strumienia Złota Łącza. Sam strumień, płynący swoim dotychczasowym korytem, przecinał miasto z południa na północ, wypływając spod murów w kierunku na północ od dzisiejszego pl. Powstańców Wielkopolskich. Ze wzgórz położonych na południowy zachód od miasta, dziś nazywanych Piastowskimi, spływał w tamtym czasie jeszcze jeden strumień, który tworzył bagniska w sąsiedztwie miasta i stanowił naturalną przeszkodę od południowego zachodu: strumień ten, po przecięciu linii dzisiejszej ulicy Reja skręcał przy murach miasta na północ, a w rejonie ulicy Kasprowicza tworzył nieprzystępne rozlewiska, które jeszcze do końca XVIII wieku były terenem na tyle grząskim, że nie stawiano tam budynków – na mapie z 1784 widoczna jest tam ujeżdżalnia. Wraz z wybudowaniem nowych, obejmujących większy obszar miasta murów wybudowano dwie bramy: Bramę Górną w południowo-zachodnim odcinku murów – na szlaku w kierunku zachodnim, do Krosna Odrzańskiego – i Bramę Dolną, która łączyła Zieloną Górę z drogą z Wrocławia do Świebodzina. Na zachowanym w archiwach miasta rysunku perspektywicznym miasta z roku 1740 autorstwa Brühla Brama Górna umiejscowiona jest na osi dzisiejszej ulicy Sobieskiego przy budynku nr 7. Brama Dolna natomiast znajdowała się na osi ulicy Żeromskiego, pomiędzy posesjami 12 a 13. Pierwotnie była to budowla drewniana (dopiero w 1561 zastąpiona ceglaną na fundamencie kamiennym) szerokości 10 metrów z dwuskrzydłowymi wrotami czterometrowej szerokości wzmocnionymi żelaznymi okuciami. Nazwy bram – "Górna" i "Dolna" wynikają z ich wzajemnego położenia topograficznego; całe stare miasto leży na pochyłości, której południowy skraj znajduje się wyżej niż północny. Historia budowy trzeciej bramy – Nowej – związana jest z Wieżą Łazienną. Oprócz dwóch bram w obwodzie murów otaczających średniowieczną Zieloną Górę znajdowała się Wieża Łazienna[18], którą zbudowano w latach 1479-1480 z pierwotnym przeznaczeniem budowli funkcji obserwacyjnej, bramnej i obronnej zarazem. Zbudowana była na planie prostokąta i mieściła w przyziemiu przejazd mający szerokość 5,4 metra, który już wkrótce okazał się zbyt wąski. Szybko więc zdecydowano się tuż obok wybudować Bramę Nową. Po jej powstaniu wrota w Wieży Łaziennej zamurowano, a jej rola ograniczała się od tej pory do funkcji obronnych. Oprócz Wieży Łaziennej istniała w południowej części obwodu murów miejskich jeszcze jedna wieża – Głodowa. Wskutek powielanych w literaturze nieścisłości często nazwa ta przypisywana jest błędnie Wieży Łaziennej, jako jej druga, równoważna nazwa. Tymczasem Wieża Głodowa znajdowała się w miejscu, gdzie dziś ulica Pod Filarami łączy się z placem Pocztowym, na wschód od Wieży Łaziennej. Jej rola była ściśle obronna, nie było pod nią żadnej bramy. Według zachowanego rysunku z 1740 roku była to budowla cylindryczna, z blankami w zwieńczeniu. W 1746 była już w złym stanie technicznym i zdecydowano się ją rozebrać. Z pozyskanego kamienia i cegły wzniesiono zbór ewangelicki. Natomiast Wieża Łazienna zachowała się do dziś, choć zmieniono jej kształt, rozbierając w 1717 dach, dodając od południa i północy trapezowe szczyty i nakrywając całość barokowym hełmem z ośmioboczną latarnią. W miarę rozrostu miasta i wzmagania się komunikacji jego mieszkańców ze znajdującymi się poza murami przedmieściami narastała potrzeba wykonania mniejszych przejść przez mury – furt. Pierwszą furtę (nazywaną Katolicką albo Starą) przebito w XVII wieku; znajdowała się ona w pobliżu kościoła św. Jadwigi. Jej funkcje komunikacyjne zachowały się do lat 60. XX wieku plac koło kościoła połączony był przejazdem z dzisiejszą ulicą Kopernika tam, gdzie niegdyś znajdowała się ta furta. Drugą z nich – tzw. Nową – wykonano w 1743 (a więc stosunkowo krótko przed rozpoczęciem likwidacji umocnień) w północnym odcinku murów, przy wylocie Mickiewicza i Lisowskiego na Glasser Platz (Plac Glassera, dziś – plac Powstańców Wielkopolskich). Przeznaczona była m.in. dla osób udających się do szkoły ewangelickiej, dlatego nazywana była także furtą Szkolną. Natomiast w 1822, czyli już w czasie usuwania fortyfikacji, przebito w północnych murach jeszcze jedno przejście, zwane furtą Młyńską. Znajdowała się ona w pobliżu młyna na strumieniu Łącza, w północnej części miasta, przy zborze ewangelickim. Nie jest całkowicie pewne, czy w systemie fortyfikacji Zielonej Góry funkcjonowały basteje, ale istnienie Wüste Bastei ("odkrytej" – w znaczeniu otwartej od góry, niezadaszonej) wspomina z jednej strony w swym opracowaniu pt. Geschichte der Grünberg, Schlesien ("Historia Zielonej Góry, Śląsk") Hugon Schmidt, a ponadto analiza rysunku z 1740 potwierdza, że tego rodzaju budowla znajdowała się przy ul. Kopernika tuż za kościołem św. Jadwigi. Ze strategicznego punktu widzenia była to w tym miejscu konstrukcja jak najbardziej pożądana, ponieważ przebiegające tylko kilka metrów od ściany prezbiterium kościoła mury miejskie nie zapewniały mu dostatecznej ochrony; rolą tej bastei było ułatwienie obrońcom utrzymywania nieprzyjaciela na daleki dystans, szczególnie w tym miejscu. Po likwidacji murów miejskich w połowie XVIII wieku miasto rozrosło się na swoich przedmieściach, a później, w XIX wieku kiedy przez Zieloną Górę przeprowadzono linię kolejową, wzdłuż nowo wytyczonej ulicy prowadzącej do dworca kolejowego.

miasto na rycinie z XVIII wieku



Znaleziono fundamenty prawdziwej Wieży Głodowej!
- Sto lat szukano tej baszty, no i właśnie się znalazła - mówi Małgorzata Lewczuk, która bada podziemia deptaka.

Dziś wspólnie z archeolog obejrzeliśmy fundamenty prawdziwej Wieży Głodowej.

To kolejne odkrycie, które powstało podczas robót przy podłączaniu kamienic w śródmieściu do sieci cieplnej. Instalatorzy przekopali prawie cały deptak, nad pracami był nadzór archeologiczny, można więc było się spodziewać, że coś się znajdzie. I właśnie odkryto prawdziwy skarb!

To jest wieża prawdziwa...

Stoimy przy ul. Pod Filarami, obok kawiarnianego ogródka. Pod nami wykopy, oddzielone od chodnika barierkami. M. Lewczuk pokazuje resztki dawnych murów miejskich. - Tu mury się kończyły, a do nich przylegała wieża - wskazuje na kamienne fundamenty.

Skąd wiadomo, że to baszta? - Widać zaokrąglenie muru, na wiek wskazuje też jego struktura, to jest cegła gotycka - pokazuje archeolog.

Wieża była na starych grafikach Zielonej Góry. Niby wiadomo więc, gdzie powinny być jej fundamenty, a jednak dokładnego miejsca nikt wcześniej nie znalazł. Dopiero teraz poznaliśmy jej lokalizację. - Wszystko wskazuje na to, że dwie wieże miejskie powstały przy budowie murów w XV wieku - opowiada M. Lewczuk. - Ponieważ z tej strony nie było fosy z powodu ukształtowania terenu, baszty pełniły funkcje obronne. Tak było aż do XVIII wieku, kiedy to nakazano rozebrać mury miejskie, by Zielona Góra mogła się rozrastać. Jedna wieża ocalała, Głodowa została zburzona. Może dlatego, że była w złym stanie technicznym...

Zaraz, zaraz - powiedzą niektórzy. Przecież Wieży Głodowej nie zburzono. Stoi w na tyłach deptaka. To jednak jest Wieża Łazienna (lub Łaziebna). Prawdziwa Wieża Głodowa stała przy ul. Pod Filarami i historycy o tym mówili od dawna. - Nazwa "głodowa” jest stąd, że trzymano w niej rzezimieszków - opowiada archeolog. - Łazienna z kolei bierze nazwę od pobliskich miejskich łaźni. Tam płynęła rzeka Łącza.

Zakopią odkrycie

Co zrobią archeolodzy z historycznym odkryciem baszty? Okazuje się, że go... zakopią. Już w tym tygodniu. Robotnicy spieszą się z podłączeniem Złotego Domu do sieci cieplnej i chcą zasypywać odkopane fragmenty miejskich murów. Może warto więc oznaczyć miejsce dawnej wieży? Może wyeksponować jej fundamenty pod szkłem, planowanym przecież w nawierzchni deptaka? - Został niewielki fragment tych fundamentów, metr na metr, raczej nie będzie to atrakcyjne dla oka - ocenia M. Lewczuk. - Ale można na przykład oznaczyć te miejsce brukiem, podobnie jak przebieg murów miejskich.

Fundamenty wieży znikną pod ziemią, ale przed archeologami jest jeszcze wiele odkryć. Nadal nie wiemy, gdzie być zielonogórski zamek, wciąż szukamy pozostałości po kościele św. Jana Chrzciciela...
autor: Alicja Bogiel
0 68 324 88 46 abogiel@gazetalubuska.pl

- Podejrzewaliśmy, że wieża była w tych okolicach, ale dokładnej jej lokalizacji nie znaliśmy - mówi Małgorzata Lewczuk (fot. Paweł Janczaruk)

(źr:http://www.gazetalubuska.pl Gazeta Lubuska 9 lipca 2008)
Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość Wyślij email
Becik
Rada Królewska


Dołączył: 05 Lis 2007
Posty: 9700
Skąd: Warszawa

PostWysłany: Pią Wrz 02, 2016 9:06 pm    Temat postu: Odpowiedz z cytatem

Odcinek na północy starówki






na południu, jeden odcinek


tablica w chodniku


Wieża Łaziebna
Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość Wyślij email
Wyświetl posty z ostatnich:   
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu    Forum Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska Strona Główna -> Lubuskie -> Mury miejskie Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)
Strona 1 z 1
Skocz do:  
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Możesz dodawać załączniki na tym forum
Możesz ściągać pliki na tym forum


Powered by phpBB © 2001, 2005 phpBB Group