Forum Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska Strona Główna Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
 
 FAQFAQ   SzukajSzukaj   UżytkownicyUżytkownicy   GrupyGrupy   RejestracjaRejestracja 
 ProfilProfil   Zaloguj się, by sprawdzić wiadomościZaloguj się, by sprawdzić wiadomości   ZalogujZaloguj 

Czarnca

 
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu    Forum Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska Strona Główna -> Świętokrzyskie -> Dwory obronne
Zobacz poprzedni temat :: Zobacz następny temat  
Autor Wiadomość
Becik
Rada Królewska


Dołączył: 05 Lis 2007
Posty: 9699
Skąd: Warszawa

PostWysłany: Nie Sty 13, 2008 1:07 pm    Temat postu: Czarnca Odpowiedz z cytatem

(źr.http://www.kobidz.pl)
Badania archeologiczne w parku-arboretum w Czarncy: w poszukiwaniu dworu Czarnieckich.
Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Kielcach
29.03.2007
autor: Czesław Hadamik
Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Kielcach

Późna, może nawet XIX-wieczna, legenda mówi o Czarncy, że (…) Niegdyś istniał tu zamek a miejsce na którem stał dotąd lud nazywa zamczyskiem, jak odnotowano w pierwszym tomie Słownika geograficznego Królestwa Polskiego (wyd. 1880, s. 741). Miejscowe podania mówią z kolei o dworze w niedalekich Kątach, gdzie zgodnie z tradycją miał się urodzić Stefan Czarniecki, oraz o lochach, które miały łączyć ten dwór z fundowanym przez przyszłego hetmana kościołem. Legendy te dobrze są znane mieszkańcom Czarncy i miłośnikom tej pięknej miejscowości. Czy znalazły potwierdzenie w dotychczasowych dociekaniach historycznych?

Dzieje Czarncy w średniowieczu i nowożytności były już przedmiotem badań historycznych, zwłaszcza historyków-regionalistów – Stanisława Janaczka i Krzysztofa Chudzińskiego. Ten ostatni autor starał się zrekonstruować XVII-wieczny założenie dworskie Czarnieckich, odnalazł też dotychczas nie wykorzystywane XVII-wieczne inwentarze, opisujące dwór i folwark nowożytny.
Pierwszy, znany nam dokument wzmiankujący Czarncę, pochodzi z roku 1366. Z jego treści możemy wywnioskować, że była to już wówczas ukształtowana w pełni włość rycerska z dworem, kościołem i karczmą. Jej właścicielem był w tym czasie Budza, który w tymże roku sprzedał część Czarncy swemu krewnemu, Dobkowi de Dobow za 150 grzywien. Od 1406 roku wzmiankowany był syn tegoż Dobka – Stanisław. W 1410 roku jeden z dokumentów odnotował Mikołaja z Czarncy, uczestnika poselstwa negocjującego poddanie Malborka przez Krzyżaków. Nie wiemy jeszcze, czy był on identyczny z Mikołajem de Czarnca herbu Łodzia, którego znamy z dokumentu wystawionego w 1420 roku. Jeżeli tak, to możemy domniemywać, że już wówczas Łodzice - Czarnieccy, przodkowie wielkiego hetmana, obrali Czarncę za swe gniazdo, a następnie dzierżyli ją do drugiej połowy XVII wieku. Tyle o rezultatach badań historycznych. Przyniosły one bardzo ciekawe, choć niepełne rezultaty, stanowiące jednak dobrą podstawę weryfikacji archeologicznych.
W październiku bieżącego roku autor tego tekstu wraz z Jackiem Kojem z Delegatury Śląskiego Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Częstochowie, z pomocą dwóch pracowników interwencyjnych, skierowanych z Urzędu Miasta i Gminy Włoszczowa, przeprowadzili badania archeologiczne w obrębie parku-arboretum w Czarncy. Prace finansowało Starostwo Powiatowe we Włoszczowie. Były to pierwsze planowe i metodyczne sondaże w tym rejonie. Podjęto je w celu poszukiwania reliktów dworu Czarnieckich. Prace wykopaliskowe zostały poprzedzone w 2004 roku badaniami geofizycznymi, przeprowadzonymi za pomocą georadaru przez Zakład Badań Nieniszczących KPG Sp. z o.o. w Krakowie (kierował nimi dr Wiesław Nawrocki). Przebadano wówczas trzy rejony: (rejon kościoła parafialnego, rejon parku wokół istniejącej, kolebkowo sklepionej piwnicy, a także rejon parku wokół rozdołów, pozostałych po amatorskich „badaniach” archeologicznych z lat 1968-1969. W tym ostatnim stwierdzono niejednorodności podpowierzchniowe w kierunku północnym od wspomnianych nierówności terenu, które zinterpretowano jako pozostałości nieznanej budowli. Toteż właśnie tutaj założono dwa sondażowe wykopy archeologiczne.
Szczególnie interesujące rezultaty przyniósł wykop zlokalizowany w północnej strefie rejonu badań, pomiędzy alejką biegnącą wzdłuż granicy parku, a rozdołami, pozostałymi po amatorskich badaniach. Odsłonięto w nim dobrze zachowany fundamentowy mur kamienny o szerokości dochodzącej do 140 cm. Jego stopa sięgała głębokości 1,2 m od obecnej powierzchni terenu. Mur wzniesiony był z miejscowego kamienia wapiennego, płasko łamanego, kładzionego warstwami. Spoiwem w dolnej części muru byłą żółta zaprawa gliniasto-wapienna, w górnej – biała, mocna zaprawa wapienna. Zabytki ruchome pochodziły wyłącznie z górnych nawarstwień nasypowych i próchniczych – były to wyłącznie fragmenty glinianych naczyń i kafli wczesnonowożytnych (XVI-XVII wiek), a także z nawarstwień wkopu fundamentowego pod mur kamienny. W tym ostatnim wypadku zdecydowaną większość fragmentów ceramiki naczyniowej trzeba określić na okres późnego średniowiecza, a także przełom średniowiecza i nowożytności (XV – XV/XVI wiek). Wśród nich wyróżniają się zachowane w stanie kompletnym średniowieczne nożyce żelazne. Z młodszych znalezisk najbardziej efektowne były fragmenty kafli. Ich stylizowana, roślinna ornamentyka wskazuje na 2. połowę XVI i 1. połowę XVII wieku, jako okres funkcjonowania zbudowanych z tych kafli pieców.
Dane stratygraficzne i datowanie materiałów ruchomych wskazują, że mur odsłonięty w wykopie należy interpretować jako relikt późnośredniowiecznego (prawdopodobnie XV-wiecznego) dworu Czarnieckich. Odkryty fragment wyznacza zaś przebieg jego południowej ściany.
Wydaje się jednak, na podstawie zachowanej ikonografii i słabo udokumentowanych rezultatów amatorskich „wykopalisk” z lat sześćdziesiątych XX wieku, że nowożytny dwór istniał w rejonie kościoła, pośród resztek parku, w którym urządzono w drugiej połowie ubiegłego stulecia arboretum. Odpowiedzi na pytania o jego formę, jak również o lokalizację i formę średniowiecznego założenia dworskiego (czy obronnego?), mogą przynieść tylko badania archeologiczne (o ile jest to jeszcze możliwe z uwagi na zniszczenie najważniejszego rejonu przyszłych badań).
Tegoroczne sondaże archeologiczne wniosły zatem nowy element do dziejów Czarncy: odkrycie fragmentu dworu średniowiecznego, poprzedzającego dwór z XVI i XVII wieku. Można już dzisiaj – z dużą dozą pewności – powiedzieć, że właśnie na terenie parku w Czarncy znajdowała się pierwsza rezydencja Łodziców, nie można też wykluczyć, że był to dwór jeszcze starszy, który możemy identyfikować z obiektem, wspomnianym w dokumencie z 1366 roku; jest to jednak tylko jedna z możliwych hipotez. Badania w Czarncy, zważywszy na wagę odkrycia, powinny być kontynuowane przynajmniej do czasu pełnego rozpoznania formy i uściślenia chronologii obiektu. Na razie nie wiadomo na przykład, czy założenie średniowieczne miało cechy obronne, a jeżeli tak – to jakie. Nie wiadomo też, jaka była relacja między dworem średniowiecznym i nowożytnym. Wszystkie te problemy (i szereg innych) powinny się stać tematem badań archeologicznych i historycznych. Powinniśmy również już teraz myśleć o sposobach wyzyskania odkryć naukowych dla dobra Czarncy i regionu włoszczowskiego. Jest to dobra okazja do promocji tej pięknej, a jeszcze tak mało znanej ziemi.
na zdjęciach:
1. Park-arboretum w Czarncy – teren badań archeologicznych.
2. Wykop archeologiczny z reliktem muru fundamentowego średniowiecznego dworu Czarnieckich herbu Łodzia – widok od południa


Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość Wyślij email
giekaa
Silny


Dołączył: 16 Lis 2007
Posty: 335

PostWysłany: Pon Lip 27, 2015 10:31 pm    Temat postu: Odpowiedz z cytatem

A taka ciekawostka ze strony:

http://wmzw.plenerownia.com/exhibit/115/Cz.%203:%20Rycerze,%20szlachta...

Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość Wyślij email
Wyświetl posty z ostatnich:   
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu    Forum Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska Strona Główna -> Świętokrzyskie -> Dwory obronne Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)
Strona 1 z 1
Skocz do:  
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Możesz dodawać załączniki na tym forum
Możesz ściągać pliki na tym forum


Powered by phpBB © 2001, 2005 phpBB Group